Merhaba sevgili 5. sınıfın çalışkan öğrencileri! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Kitabımızdaki bu güzel etkinliği ve sorusunu şimdi birlikte adım adım inceleyelim ve ne anlama geldiğini anlayalım.
Soru: Mikroskopla incelediğimiz sıvının içinde farklı canlılar gördünüz mü? Gördüğümüz canlıları defterimize çizelim.
Bu soru, aslında yaptığımız “Mikroskobik Canlıları İnceleyelim” etkinliğinin bir sonucu. Bu soruyu cevaplayabilmek için önce deneyi neden ve nasıl yaptığımızı anlamamız gerekiyor. Unutmayın, bilimde en önemli şey “neden” diye sormaktır! Amacımız, gözle göremediğimiz o minicik canlılar için harika bir yaşam alanı oluşturmak ve sonra onları mikroskopla yakından tanımak!
Çözüm ve Açıklama:
Haydi gelin deneyin adımlarını ve her adımın nedenini birlikte hatırlayalım:
- Adım 1: Yaşam Alanı Kuruyoruz
Etkinliğimizde ilk olarak bir kavanozun yarısına, dışarıdaki bir su birikintisinden (veya gölden) aldığımız suyu koyduk. Neden musluk suyu değil de birikinti suyu kullandık dersiniz? Çünkü bu tür durmuş sularda zaten milyonlarca mikroskobik canlı doğal olarak yaşar. Biz aslında onların evini kavanozumuza taşımış olduk. - Adım 2: Ziyafet Hazırlıyoruz
Sonra bu suyun içine birkaç tane küp şeker ve kuru bir yaprak attık. Peki neden? Çünkü bütün canlılar gibi mikroskobik canlıların da yaşamak ve çoğalmak için besine ihtiyacı vardır. Şeker onlar için harika bir enerji kaynağıdır. Kuru yaprak ise çürümeye başladığında yine bu minik dostlarımız için harika bir yemeğe dönüşür. Yani onlara adeta bir ziyafet hazırladık! - Adım 3: Onlara Zaman ve Uygun Ortam Tanıyoruz
Kavanozun ağzını kapatıp oda sıcaklığında ve Güneş ışığı almayan bir yerde bir hafta beklettik. Mikroskobik canlıların çoğu çok sıcak veya çok soğuk yerleri sevmez, ılık ortamları tercih eder. Ayrıca çoğalmak için zamana ihtiyaçları vardır. Tıpkı bir fasulye tohumunun çimlenmesi için beklemesi gibi, biz de onların sayısının artması için onlara bir hafta süre verdik. Üzerini havluyla kapatarak ışıksız kalmasını sağladık. - Adım 4: Gözlem Vakti!
Bir hafta sonunda, artık mikroskobik canlılarla dolu olduğunu tahmin ettiğimiz kavanozumuzdaki sudan bir damlacık alıp lam ve lamel (mikroskopta kullandığımız küçük camlar) arasına koyarak mikroskopta inceledik.
Sonuç Çıkaralım:
Şimdi en baştaki sorumuza geri dönelim: “Mikroskopla incelediğimiz sıvının içinde farklı canlılar gördünüz mü?”
Cevabımız kesinlikle KOCAMAN BİR EVET!
Peki neden evet? Çünkü biz o canlılar için mükemmel bir ortam hazırladık. Onlara;
- Yuva (su birikintisinden gelen su)
- Yemek (şeker ve yaprak)
- Uygun bir sıcaklık
sağladık. Onlar da bu güzel ortamda mutlu bir şekilde yaşayıp hızla çoğaldılar. Bir taneyken iki, iki taneyken dört oldular ve bir hafta sonunda sayıları milyonları buldu!
Mikroskopla baktığımızda suyun içinde hızla hareket eden, farklı şekillerde (kimisi terlik gibi, kimisi yuvarlak, kimisi de sürekli şekil değiştiren) birçok minik canlı görmüş olmalıyız. Bunlar amip, öglena, paramesyum (terliksi hayvan) gibi mikroskobik canlılardır.
Yani bu etkinlik sayesinde, uygun şartlar sağlandığında gözle göremediğimiz canlıların çevremizde ne kadar çok olduğunu ve ne kadar hızlı çoğalabildiğini kendi gözlerimizle görmüş olduk. Şimdi defterinize mikroskopta gördüğünüz o ilginç şekilleri çizebilirsiniz. Harika bir iş çıkardınız!