Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim.
Kitabımızdaki bu sözlük sayfasında sorular olmasa da, fen bilimleri dersinde sıkça karşımıza çıkacak çok önemli kelimeler var. Gel, bu kelimelerin ne anlama geldiğini birlikte, adım adım inceleyelim ve daha iyi anlayalım. Bu kelimeleri öğrenmek, konuları daha rahat kavramana çok yardımcı olacak!
ahşap: Ağaçtan, tahtadan yapılmış.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Bu kelimeyi aslında günlük hayattan çok iyi biliyoruz. Ahşap, basitçe ağaç malzemesi demektir.
Adım 2: Etrafına bir bak! Oturduğun sıra, evindeki masa, kapı veya oyuncaklarının bir kısmı ahşaptan yapılmış olabilir. Yani ağaçların kesilip işlenmesiyle elde edilen malzemeye ahşap diyoruz.
akkor: Işık saçacak beyazlığa varıncaya kadar ısıtılmış olan.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Bir demir parçasını ateşe tuttuğunu hayal et. Önce kızarır, değil mi? Ama çok daha fazla ısıtırsan, artık turuncu-sarı bir renk alır ve etrafına ışık saçmaya başlar. İşte bir metalin bu şekilde ısınıp ışık saçar hale gelmesine akkor denir.
Adım 2: Eski tip ampullerin içinde yanan o ince tel, elektrik verildiğinde akkor haline gelerek etrafı aydınlatır.
alet: Bir el işini veya mekanik bir işi gerçekleştirmek için özel olarak yapılmış nesne.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Alet, bir işi yapmamızı kolaylaştıran her türlü araçtır.
Adım 2: Mesela bir vidayı sıkmak için tornavida, bir çiviyi çakmak için çekiç kullanırız. İşte bu tornavida ve çekiç birer alettir. İşlerimizi daha kolay ve daha hızlı yapmamızı sağlarlar.
antibiyotik: Bitkilerde, özellikle küf mantarlarında bulunan veya sentezle elde edilen, birçok mikroba karşı kullanılan, penisilin, streptomisin vb. maddelerin ortak adı.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Hastalandığımızda, özellikle de vücudumuza bakteri gibi zararlı mikroplar girdiğinde doktorumuz bize ilaç verir. İşte bu mikroplarla savaşan ve onları yok eden güçlü ilaçlara antibiyotik denir.
Adım 2: Unutma, antibiyotikler sadece doktor tavsiyesi ile kullanılmalıdır çünkü çok güçlü ilaçlardır ve gereksiz yere kullanıldıklarında vücudumuza zarar verebilirler.
atmosfer: Dünya’yı çevreleyen gazların oluşturduğu tabaka.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Dünyamızı bir battaniye gibi çepeçevre saran bir gaz tabakası düşün. İşte bu görünmez gaz battaniyesine atmosfer diyoruz.
Adım 2: Atmosfer bizim için hayati öneme sahiptir. İçindeki oksijen sayesinde nefes alırız. Ayrıca bizi Güneş’in zararlı ışınlarından ve uzaydan gelen gök taşlarından koruyan bir kalkan gibidir.
besin: Bir canlının beslenmesi için gerekli madde.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Büyümek, gelişmek, enerji dolu olmak ve sağlıklı kalmak için yediğimiz ve içtiğimiz her şeye besin denir.
Adım 2: Elma, ekmek, peynir, et, süt, sebzeler… Bunların hepsi vücudumuzun farklı ihtiyaçlarını karşılayan besinlerdir. Tıpkı bir arabanın gitmek için benzine ihtiyacı olduğu gibi, bizim de yaşamak için besine ihtiyacımız var.
boşaltım: Canlıların çeşitli faaliyetler sonucu yapısında oluşan atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılması.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Vücudumuz besinleri kullandıktan sonra geriye bazı işe yaramayan, hatta zararlı olabilecek atık maddeler kalır. Vücudumuzun bu atık maddeleri dışarı atması olayına boşaltım denir.
Adım 2: Terleme ile, idrar ile bu atık maddeleri vücudumuzdan uzaklaştırırız. Bu sayede vücudumuz temizlenmiş ve sağlıklı kalmış olur.
büzülme: Bir maddenin uzunluğunun sıcaklık veya ıslanma sonucu kısalması.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Maddelerin sıcaklığı azaldığında, yani soğuduğunda, genellikle hacimleri küçülür. İşte bu küçülme olayına büzülme diyoruz.
Adım 2: Bunun en güzel örneği kışın gördüğümüz elektrik telleridir. Yazın sıcaktan genleşip sarkan teller, kışın soğuktan büzülerek daha gergin hale gelirler.
çevre: Canlıların hayatları boyunca yaşadıkları ortam.
Çözüm ve Açıklama:
Adım 1: Çevre, bir canlının içinde yaşadığı her şey demektir. Sadece evimiz veya okulumuz değil, aynı zamanda soluduğumuz hava, içtiğimiz su, bastığımız toprak, diğer bitkiler ve hayvanlar da çevremizin bir parçasıdır.
Adım 2: Biz insanlar ve diğer tüm canlılar, yaşamımızı sürdürmek için temiz bir çevreye ihtiyaç duyarız. Bu yüzden çevremizi korumak çok önemlidir.
Umarım bu açıklamalar kelimeleri daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!