5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 99

Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersindeki “Isı Alışverişi” konusunu ve bu konuya ait deney etkinliğini inceleyeceğiz. Görseldeki deneyde sıcak su ile oda sıcaklığındaki suyun karıştırılması sonucu neler olduğunu gözlemlememiz isteniyor. Hadi gel, bu etkinliği ve soruyu adım adım birlikte çözelim.

Etkinlik Tablosunun Analizi (Sıcaklık Değerleri)

Bu bir deney olduğu için gerçek sıcaklık değerlerini laboratuvarda ölçmemiz gerekir. Ancak senin konuyu tam olarak anlayabilmen için olması gereken örnek değerler üzerinden gidelim. Bu sayede mantığını çok daha iyi kavrayacaksın.

• Isıtılan su: İspirto ocağında ısıttığımız için sıcaklığı yüksektir. (Örneğin: 60°C diyelim)
• Normal su: Isıtılmadığı için oda sıcaklığındadır. (Örneğin: 20°C diyelim)
• Isıtılan su + normal su (Karışım): Sıcak su ile soğuk suyu karıştırdığımızda, karışımın sıcaklığı sıcak sudan düşük, soğuk sudan yüksek olur. İkisinin arasında bir değerde buluşurlar. (Örneğin: Yaklaşık 40°C olur)

Şimdi sayfanın en altında yer alan asıl sorumuzu cevaplayalım.

Soru: Sonuç Çıkaralım – Karıştırılan sulardan hangisi ısı vermiştir? Açıklayalım.

Çözüm:

Bu soruyu cevaplarken şu temel kuralı asla unutma: Isı alışverişi her zaman sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye doğru gerçekleşir. Yani sıcak olan madde ısı verir (soğur), soğuk olan madde ısı alır (ısınır).

Adım 1:
Önce elimizdeki suların durumuna bakalım. Bir tarafta “Isıtılan su” var, yani sıcaklığı yüksek. Diğer tarafta “Normal su” var, yani sıcaklığı daha düşük.

Adım 2:
Suları karıştırdığımızda sıcaklıkları eşitlenene kadar aralarında bir alışveriş başlar. Isı, sıcak olandan soğuk olana doğru akar.

Adım 3:
Burada sıcaklığı yüksek olan madde “Isıtılan su”dur. Dolayısıyla ısıyı veren de odur.

Sonuç ve Açıklama:

Karıştırılan sulardan “Isıtılan Su” ısı vermiştir.

Açıklaması: Maddeler birbirine temas ettiğinde veya karıştırıldığında, sıcaklığı yüksek olan madde sıcaklığı düşük olan maddeye ısı enerjisi aktarır. Bu deneyde “ısıtılan su” daha sıcak olduğu için, daha soğuk olan “normal suya” ısı vermiştir. Bu yüzden ısıtılan suyun sıcaklığı düşmüş, normal suyun sıcaklığı ise artmıştır.