5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 79

Merhaba sevgili öğrencim,

Fen Bilimleri dersimize hoş geldin! Gönderdiğin görseldeki soruları senin için bir öğretmen gözüyle inceledim ve şimdi adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğim. Hazırsan başlayalım!

Soru 1: Kuvvetle ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu soruda kuvvetin özelliklerini ne kadar iyi bildiğimizi ölçüyoruz. Haydi şıkları tek tek inceleyelim ve doğru olanı bulalım.

• A) Cisimlerde sadece şekil değişikliğine neden olur.
  Bu ifade doğru değil. Düşünsene, duran bir topa vurduğunda (kuvvet uyguladığında) top hareket etmeye başlar. Ya da hareket eden bir topu durdurursun. Yani kuvvet, cisimlerin sadece şeklini değil, hareket durumunu da değiştirir (hızlandırır, yavaşlatır, durdurur, yönünü değiştirir). “Sadece” kelimesi bu şıkkı yanlış yapıyor.
• B) Tamamı doğal olarak gerçekleşir.
  Bu da yanlış bir bilgi. Rüzgarın veya yer çekiminin uyguladığı kuvvetler doğaldır, evet. Ama bir kapıyı itmen, bir kalemi kaldırman senin uyguladığın kuvvetlerdir ve bunlar doğal olarak kendiliğinden olmaz.
• C) İnsan etkisi olmadan kuvvet olmaz.
  Yukarıdaki şıkkın tam tersi ve bu da yanlış. Mıknatısın demiri çekmesi, elmanın ağaçtan yere düşmesi (yer çekimi kuvveti) gibi kuvvetler insan etkisi olmadan da vardır.
• D) Kuvvetin büyüklüğü dinamometre ile ölçülür.
  İşte bu doğru! Tıpkı uzunluğu metreyle, kütleyi teraziyle ölçtüğümüz gibi, kuvvetin ne kadar büyük olduğunu da dinamometre adını verdiğimiz aletle ölçeriz.

Sonuç olarak, kuvvet hakkında verilen doğru bilgi D şıkkındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 2: Aşağıda bir bisikletin hareket yönü verilmiştir. Bu bisikletin hareketi ile ilgili I, II, III yargılarından hangisi ya da hangileri doğru olabilir?

Görselde sağa doğru giden bir bisiklet var. Şimdi bu bisiklete etki eden kuvvetleri ve sonuçlarını düşünelim.

Adım 1: Birinci yargıyı inceleyelim.

I. Hareket yönü ile aynı yönde bir kuvvet uygulanır ise bisiklet durur.
Bisiklet zaten sağa doğru gidiyor. Sen de onu sağa doğru itersen (yani pedala daha fazla basarsan) ne olur? Tabii ki hızlanır! Durması için tam tersi yönde bir kuvvet uygulamak gerekir. Bu yüzden bu yargı yanlıştır.

Adım 2: İkinci yargıyı inceleyelim.

II. Hareket yönü ile zıt yönde bir kuvvet uygulanır ise bisiklet yavaşlar.
Bisiklet sağa doğru giderken sen ona sola doğru bir kuvvet uygularsan, mesela frene basarsan ne olur? Bisikletin hızı azalır, yani yavaşlar. Bu yargı kesinlikle doğrudur.

Adım 3: Üçüncü yargıyı inceleyelim.

III. Hareket yönü ile aynı yönde bir kuvvet uygulanır ise bisiklet süratlenir.
Birinci yargıda konuştuğumuz gibi, hareket eden bir cisme hareket yönüyle aynı yönde bir kuvvet uygularsan (pedala basmak gibi), onun süratini artırırsın. Bu yargı da doğrudur.

Bu durumda II ve III numaralı yargılar doğru oluyor.

Doğru Cevap: D

Soru 3: Aşağıdakilerden hangisinde sürtünme kuvveti ile ilgili yanlış bilgi verilmiştir?

Bu soruda dikkatli olmalıyız, bizden yanlış olan bilgiyi bulmamız isteniyor. Sürtünme kuvvetini hatırlayalım: cisimlerin hareketini zorlaştıran, genellikle harekete zıt yönde olan bir kuvvetti.

• A) Sürtünme kuvvetinin yararları vardır.
  Evet, vardır. Sürtünme olmasaydı yürüyemezdik, elimizde kalem tutamazdık, arabalar fren yapıp duramazdı. Bu bilgi doğru.
• B) Sürtünme kuvvetinin zararları vardır.
  Evet, bu da doğru. Makinelerin parçaları sürtünme yüzünden aşınır, ayakkabılarımızın altı eskir. Bu da doğru bir bilgi.
• C) Cisimlerin hareketini engeller.
  Sürtünme kuvvetinin en temel tanımı budur. Hareketi zorlaştırır veya engeller. Bu bilgi de doğru.
• D) Metal parçaların aşınmasını engeller.
  İşte yanlış bilgi bu! Tam tersine, sürtünme kuvveti metal parçaların birbirine değerek ısınıp aşınmasına neden olur. Aşınmayı engellemek için araya yağ gibi kaygan maddeler sürerek sürtünmeyi azaltmaya çalışırız. Bu ifade sürtünmenin yaptığı etkinin tam tersini söylüyor.

Soru bizden yanlış olanı istediği için cevabımız D şıkkı olmalı.

Doğru Cevap: D

Soru 4: I. Hava, cisimlere sürtünme kuvveti uygular.
II. Sıvılar, cisimlere sürtünme kuvveti uygulamaz.
III. Tahta bir yüzey yağlanırsa sürtünme kuvveti artar.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Bu soruda da sürtünme kuvvetiyle ilgili bilgilerimizi kullanacağız ve doğru olanları seçeceğiz.

Adım 1: Birinci bilgiyi değerlendirelim.

I. Hava, cisimlere sürtünme kuvveti uygular.
Kesinlikle doğru! Havanın uyguladığı sürtünme kuvvetine hava direnci diyoruz. Paraşütlerin yavaşça inmesini sağlayan şey budur. Hızlı giden bir arabanın camından elini çıkardığında hissettiğin kuvvet de hava direncidir. Bu bilgi doğrudur.

Adım 2: İkinci bilgiyi değerlendirelim.

II. Sıvılar, cisimlere sürtünme kuvveti uygulamaz.
Bu bilgi kesinlikle yanlış. Sıvıların da bir sürtünme kuvveti vardır ve buna su direnci denir. Havuzda koşmaya çalıştığında ne kadar zorlandığını hatırla. İşte bu, suyun sana uyguladığı sürtünme kuvveti yüzündendir. Gemilerin önünün “V” şeklinde sivri yapılmasının sebebi de su direncini azaltmaktır. Bu bilgi yanlıştır.

Adım 3: Üçüncü bilgiyi değerlendirelim.

III. Tahta bir yüzey yağlanırsa sürtünme kuvveti artar.
Bir yüzeyi yağlamak, onu daha kaygan hale getirir. Kaygan yüzeylerde sürtünme kuvveti azalır, artmaz. Bu yüzden makinelerin paslanan parçalarını yağlarız ki daha kolay hareket etsinler. Bu bilgi de yanlıştır.

İncelediğimizde sadece birinci bilginin doğru olduğunu görüyoruz.

Doğru Cevap: A

Umarım açıklamalarım net ve anlaşılır olmuştur. Aklına takılan bir şey olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim