Harika bir soru! Fen Bilimleri dersimizin en keyifli konularından biri olan “Maddenin Hâl Değişimi” ile ilgili bu görseli birlikte inceleyelim ve soruyu adım adım çözelim.
Soru: Görselde verilen gölde nasıl bir değişim olmuştur? Bu değişimin sebebi sizce ne olabilir?
Haydi bakalım, bu gizemi birlikte aydınlatalım!
Adım 1: Görseli Dikkatlice İnceleyelim
Öncelikle resimde ne gördüğümüze bir bakalım. Resimde büyük bir göl var ama bu gölün yüzeyi bildiğimiz gibi akışkan su değil, değil mi? Yüzey tamamen katılaşmış, çatlamış ve donmuş bir buz tabakasıyla kaplı. Yani normalde sıvı hâlde olması gereken su, burada katı bir hâle geçmiş. İşte ilk ipucumuzu yakaladık!
Adım 2: Bu Değişimin Adı Nedir?
Fen Bilimleri dersimizde öğrendiğimiz gibi, maddelerin bir hâlden başka bir hâle geçmesi olayına hâl değişimi diyoruz. Sıvı bir maddenin, örneğin suyun, katı bir maddeye, yani buza dönüşmesi olayının özel bir adı var. Hatırladın mı?
Evet, doğru bildin! Bu olaya biz DONMA diyoruz. Tıpkı buzdolabının dondurucu kısmına koyduğumuz suyun bir süre sonra buza dönüşmesi gibi.
Yani sorumuzun ilk kısmının cevabı: Göldeki suda donma olayı gerçekleşmiştir.
Adım 3: Donma Neden Olur?
Şimdi de sorunun ikinci ve en meraklı kısmına gelelim: Bu değişim neden olmuş olabilir?
Bir maddenin donması için çevresine ısı vermesi, yani soğuması gerekir. Su, belirli bir sıcaklığa kadar soğuduğunda donmaya başlar. Bu sihirli sıcaklık derecesi 0°C‘dir (sıfır santigrat derece).
Görseldeki gölün donmasının sebebi de tam olarak budur. Gölün bulunduğu yerde hava çok soğumuş, sıcaklık 0 derecenin altına düşmüştür. Soğuk hava, göldeki suyun ısısını almış ve suyun soğumasına neden olmuştur. Yeterince soğuyan su da donarak katı hâle, yani buza dönüşmüştür.
Sonuç:
Kısacası, görseldeki gölde gerçekleşen değişim donmadır. Bu değişimin sebebi ise hava sıcaklığının 0°C’nin altına düşmesiyle göldeki suyun ısı kaybederek katı hâle geçmesidir.
