5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 138
Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmenin. Bugün seninle “Işığın Yayılması” ünitesine ait bu güzel çalışma sayfasını birlikte inceleyeceğiz. Soruları senin için tek tek, adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözeceğim. Hazırsan başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazalım.
1. ( ) Işık kaynağından çıkan ışık ışınları doğrusal olarak yayılır.
Çözüm: (D)
Açıklama: Evet, bu doğrudur. Işık her yöne ve bir doğru boyunca (ip gibi dümdüz) yayılır. Eğrisel yollar izlemez.
2. ( ) Düz bir çizgiden oluşan ve ışığın gittiği yönü tarif etmek için çizgi üzerine ok işareti konularak çizilen işarete ışın denir.
Çözüm: (D)
Açıklama: Kesinlikle doğru. Işığın izlediği yolu göstermek için çizdiğimiz oklu çizgilere “ışık ışını” veya kısaca “ışın” deriz.
3. ( ) Işığın geldiği ortama geri dönmesine ışığın yayılması denir.
Çözüm: (Y)
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Işığın bir yüzeye çarpıp geldiği ortama geri dönmesine “Yansıma” denir. Yayılma, ışığın yol almasıdır.
4. ( ) Tüm cisimler ışığı yansıtır.
Çözüm: (Y)
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Örneğin, siyah cisimler ışığı büyük oranda soğurur (yutar), çok az yansıtır. Saydam cisimler ise ışığın çoğunu geçirir. Dolayısıyla “tüm cisimler yansıtır” demek doğru olmaz.
5. ( ) Düzgün yüzeylerden düzgün yansıma olur.
Çözüm: (D)
Açıklama: Doğru. Ayna, durgun su veya cilalı metal gibi pürüzsüz yüzeylerde ışınlar birbirine paralel olarak yansır. Buna düzgün yansıma denir.
6. ( ) Yüzeyin normali üzerinden gelen ışınlar kendi üzerinden geri yansır.
Çözüm: (D)
Açıklama: Doğru. Yüzeye dik gelen (normal üzerinden gelen) ışığın gelme açısı 0 derecedir. Yansıma kuralına göre yansıma açısı da 0 derece olur ve ışık geldiği yoldan geri döner.
7. ( ) Yağlı kâğıt, yarı saydam maddelere örnektir.
Çözüm: (D)
Açıklama: Doğru. Yağlı kâğıt ışığın bir kısmını geçirir, bir kısmını geçirmez. Arkasındaki cisimleri bulanık görürüz. Bu yüzden yarı saydamdır.
8. ( ) Işık, opak maddelerden geçemez.
Çözüm: (D)
Açıklama: Doğru. Opak (saydam olmayan) maddeler ışığı arkasına geçirmezler. Bu yüzden arkalarında gölge oluşur.
9. ( ) Tam gölgenin oluşabilmesi için saydam maddelere ihtiyaç vardır.
Çözüm: (Y)
Açıklama: Yanlış. Tam gölge oluşması için ışığı geçirmeyen yani opak maddelere ihtiyaç vardır. Saydam maddeler ışığı geçirdiği için gölge oluşturmazlar.
10. ( ) Tam gölge oluşumunda perdenin boyu, gölgenin boyunu etkiler.
Çözüm: (Y)
Açıklama: Yanlış. Perdenin büyük veya küçük olması gölgenin büyüklüğünü değiştirmez. Gölgenin boyunu; ışık kaynağının cisme uzaklığı ve cismin perdeye uzaklığı değiştirir. Perde sadece gölgenin düştüğü yerdir.
B. Aşağıdaki kutucukların içinde bazı ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden uygun olanları cümlelerdeki boşluklara yazalım.
1. Noktasal bir ışık kaynağından çıkan ışık ışınları ………… ve doğrusal olarak yayılır.
Çözüm: her yöne
Açıklama: Işık kaynağından çıktığında sadece tek bir tarafa gitmez, her yöne doğru yayılır.
2. Buruşturulmuş alüminyum folyo gibi yüzeyler ………… yansımaya neden olur.
Çözüm: dağınık
Açıklama: Pürüzlü yüzeylerde ışık farklı yönlere saçılır. Buna dağınık yansıma denir.
3. Gelen ışının ayna ile yaptığı açı 20° ise gelme açısı ………… olur.
Çözüm: 70°
Açıklama: Burada küçük bir işlem yapmamız gerekir. Normal ile yüzey arasındaki açı 90 derecedir. Eğer ışın ayna ile 20 derece yapıyorsa, normal ile yaptığı açıyı (gelme açısını) bulmak için 90’dan 20’yi çıkarırız.
İşlem: 90° – 20° = 70°
4. Işığı iyi geçiren maddelere ………… maddeler denir.
Çözüm: saydam
Açıklama: Cam, hava, su gibi ışığı arkasına net geçiren maddelere saydam madde denir.
5. Gelen ışının yüzeyin normali ile yaptığı açıya ………… denir.
Çözüm: gelme açısı
Açıklama: Bu bir tanımdır. Gelen ışın ile normal arasındaki açı “gelme açısı”, yansıyan ışın ile normal arasındaki açı “yansıma açısı”dır.
6. Yarı saydam maddelere ………… örnek verilebilir.
Çözüm: yağlı kâğıt
Açıklama: Kutucuklar arasında yarı saydam olan en uygun örnek yağlı kâğıttır. Buzlu cam da olabilirdi ama seçeneklerde yağlı kâğıt var.
7. Işığın bir yüzeye çarparak geldiği ortama geri dönmesine ………… denir.
Çözüm: ışığın yansıması
Açıklama: Bu, yansımanın temel tanımıdır. Tıpkı bir topun duvara çarpıp geri dönmesi gibidir.
8. Tam gölgenin oluşabilmesi için ………… madde gerekir.
Çözüm: opak
Açıklama: Işığın engellenmesi gerekir ki arkada karanlık bir bölge (gölge) oluşsun. Bunu da opak maddeler yapar.
9. Işığı hiç geçirmeyen maddelere ………… örnek verilebilir.
Çözüm: duvar
Açıklama: Kutucuklardaki seçeneklere baktığımızda ışığı hiç geçirmeyen (opak) madde olarak “duvar” en uygun örnektir.
10. Işık kaynağı cisimden uzaklaştırılırsa cismin gölge boyu …………
Çözüm: azalır
Açıklama: Bunu ellerinle gölge oyunu yaparken de fark etmişsindir. Işık kaynağını cisimden uzaklaştırırsan ışınlar cisme daha dar bir açıyla gelir ve gölge küçülür.
Umarım bu çözümler senin için faydalı olmuştur. Başarılarının devamını dilerim!