5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 147

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün kitabımızdaki çok önemli bir konu olan biyoçeşitlilik ve onun karşılaştığı tehlikeleri inceleyeceğiz. Bana gönderdiğiniz görseldeki soruları ve etkinlikleri gelin hep birlikte, adım adım anlayarak çözelim. Hazırsanız, başlıyoruz!

Tartışalım Bölümü

Soru: 2014 TÜİK verilerine göre biyoçeşitlilik, 2000’li yıllara göre yaklaşık %20’lik bir azalma göstermiştir. Peki, biyoçeşitliliğin azalmasının doğal yaşama ne gibi etkileri olur? Bu sorunun cevabını arkadaşlarımızla tartışalım ve biyoçeşitliliği korumak için çözüm önerilerimizi onlara sunalım.

Çözüm:

Bu soru aslında iki bölümden oluşuyor. Önce biyoçeşitlilik azalırsa ne gibi kötü sonuçlar olur onu konuşacağız, sonra da “Peki biz ne yapabiliriz?” diye düşünüp çözümler üreteceğiz.

Adım 1: Biyoçeşitliliğin Azalmasının Etkileri

Biyoçeşitlilik, bir bölgedeki canlıların çeşitliliği demektir. Yani ne kadar çok farklı bitki, hayvan, mantar ve mikroorganizma varsa, o yer o kadar zengin demektir. Bu çeşitlilik azaldığında ise bakın neler oluyor:

• Ekosistemler Bozulur: Doğayı bir zincir gibi düşünün. Her canlı bu zincirin bir halkasıdır. Bir halka koptuğunda, yani bir canlı türü yok olduğunda, o canlıyla beslenen diğer canlılar aç kalır. O canlının beslendiği canlılar ise aşırı çoğalabilir. Böylece doğanın dengesi şaşar. Buna ekosistemin bozulması diyoruz.
• Canlı Türleri Yok Olur: Bir canlının evi, ormanı, gölü yok edilirse o canlı da yaşayamaz ve nesli tükenir. Bu da canlı çeşitliliğinin yok olması demektir.
• İklim Değişiklikleri Artar: Örneğin ormanlar, havayı temizleyen dev birer makine gibidir. Ağaçları kesersek havadaki karbondioksit oranı artar ve bu da Dünya’mızın daha çok ısınmasına, yani iklim değişikliklerine neden olur.
• Çevre Kirliliği Artar: Doğadaki canlılar, aynı zamanda doğayı temizler. Örneğin bazı mikroorganizmalar topraktaki atıkları ayrıştırır. Bu canlılar yok olursa, kirlilik artar.

Adım 2: Biyoçeşitliliği Korumak İçin Çözüm Önerileri

Peki, bu gidişatı durdurmak için bizler neler yapabiliriz? İşte birkaç öneri:

• Ağaç dikme etkinliklerine katılabilir, fidan dikebiliriz.
• Su ve elektrik gibi kaynaklarımızı israf etmemeliyiz.
• Çöplerimizi yerlere atmamalı, geri dönüşüm kutularını kullanmalıyız.
• Hayvanlara zarar vermemeli, onların yaşam alanlarını korumalıyız.
• Nesli tükenmekte olan hayvanları avlamamalı, bu konuda çevremizi bilinçlendirmeliyiz.
• Doğal parkları ve koruma alanlarını ziyaret ederek doğayı daha yakından tanıyabiliriz.

Etkinlik – Sonuç Çıkaralım Bölümü

Bu etkinlikte, çevre sorunlarıyla ilgili görselleri bir kartona yapıştırıp incelememiz isteniyor. Sonrasında ise bazı soruları cevaplamamız gerekiyor. Gelin o soruları birlikte cevaplayalım.

Soru 1: Hangi çevre sorunlarına ait görselleri kullandık?

Çözüm:

Bu etkinlik için şu gibi çevre sorunlarının görsellerini kullanabiliriz:

• Ormanların kesilmesi (Ormansızlaşma)
• Denizlere ve nehirlere çöp atılması (Su kirliliği)
• Fabrika bacalarından çıkan dumanlar (Hava kirliliği)
• Toprağa atılan piller, plastikler (Toprak kirliliği)
• Şehirlerdeki aşırı ışık (Işık kirliliği)

Soru 2: Çevre sorunlarının ortaya çıkmasında insanın etkisi ne ölçüdedir?

Çözüm:

Adım 1: Çevremize baktığımızda gördüğümüz birçok sorunun arkasında maalesef biz insanlar varız. Fabrikaları kuran, arabaları kullanan, ormanları kesen, denizlere çöp atan bizleriz.

Adım 2: Bu nedenle diyebiliriz ki, çevre sorunlarının ortaya çıkmasında insanın etkisi çok ama çok büyüktür. Doğal afetler (deprem, sel gibi) de çevreye zarar verir ama insanların yaptığı tahribat hem daha sürekli hem de daha yaygındır.

Soru 3: Bu çevre sorunları biyoçeşitliliğin yok olmasına neden olabilir mi? Tartışalım.

Çözüm:

Adım 1: Bu sorunun cevabı kocaman bir EVET! Yukarıda bahsettiğimiz çevre sorunlarının her biri, canlıların yaşamını doğrudan tehdit eder.

Adım 2: Nasıl mı? Şöyle düşünelim:

Bir ormanı kestiğimizde, orada yaşayan binlerce kuşun, böceğin, sincabın ve daha nice canlının evini yok etmiş oluruz. Evsiz kalan bu canlılar ya ölür ya da başka yerlere göç etmek zorunda kalır. Bu da o bölgedeki biyoçeşitliliğin azalması demektir.

Bir nehre fabrika atığı karıştırdığımızda, o suda yaşayan balıklar, kurbağalar, yosunlar zehirlenerek ölür. Bu da sudaki biyoçeşitliliğin yok olmasıdır.

Yani, her çevre sorunu, bir domino taşı gibi, doğadaki canlı çeşitliliğini devirir ve azaltır.

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın çocuklar, Dünya bizim tek evimiz ve onu korumak da hepimizin görevi!