Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu görseldeki etkinliği adım adım çözümleyelim ve ışığın maddelerle karşılaştığında nasıl davrandığını daha iyi anlayalım.
Etkinlik Sorusu: Lazer ışığını silgi, yağlı kâğıt, defter, taş, A4 kâğıdı, su, cam, kalın tahta, buz üzerine ayrı ayrı tutalım ve bu maddeleri aşağıdaki tabloya göre maddeleri sınıflandıralım.
Çözüm:
Haydi bakalım, bu maddeleri özelliklerine göre doğru kutulara yerleştirelim. Unutmayın, bir maddenin arkasını net bir şekilde görebiliyorsak o saydam, bulanık görüyorsakyarı saydam, hiç göremiyorsak da saydam olmayan (opak) bir maddedir.
Adım 1: Saydam Maddeleri Bulalım
Bu listedeki maddelerden hangilerinin arkasını tamamen ve net olarak görebiliriz? Lazer ışığını tuttuğumuzda ışık neredeyse hiç engellenmeden karşıya geçer.
- Su: Temiz bir suyun içinden baktığımızda diğer tarafı net görürüz. Işığı çok iyi geçirir.
- Cam: Pencerelerimiz camdandır ve dışarıyı net bir şekilde görmemizi sağlar. Işığı çok iyi geçirir.
Adım 2: Yarı Saydam Maddeleri Bulalım
Şimdi de ışığın bir kısmını geçirip bir kısmını geçirmeyen, arkasındaki cisimleri bize bulanık gösteren maddeleri bulalım.
- Yağlı kâğıt: Pastaların altına serdiğimiz bu kâğıt ışığı geçirir ama arkasındaki şekilleri net göremeyiz.
- Buz: Buz kalıbının arkasından bakmaya çalıştığımızda net bir görüntü elde edemeyiz, sadece bir karartı veya bulanıklık görürüz.
Adım 3: Saydam Olmayan (Opak) Maddeleri Bulalım
Son olarak, ışığı hiç geçirmeyen ve arkasını kesinlikle göremediğimiz maddeleri belirleyelim. Bu maddeler ışığı ya yansıtır ya da soğurur (içine çeker).
- Silgi: Silginin arkasını göremeyiz. Işığı geçirmez.
- Defter: Defterin kapağı veya yaprakları ışığı tamamen engeller.
- Taş: Bir taşın arkasını görmek imkânsızdır, değil mi? Işığı hiç geçirmez.
- A4 kâğıdı: Normal bir A4 kağıdı da ışığı geçirmez, arkasındaki cismi göstermez.
- Kalın tahta: Kapılarımız, masalarımız gibi kalın tahtadan yapılmış eşyalar ışığı tamamen engeller.
Buna göre tablomuzu doldurabiliriz:
Saydam Maddeler
- Su
- Cam
Yarı Saydam Maddeler
- Yağlı kâğıt
- Buz
Saydam Olmayan Maddeler (Opak)
- Silgi
- Defter
- Taş
- A4 kâğıdı
- Kalın tahta
Soru: Sonuç Çıkaralım
1) Hangi maddeler ışığı daha çok geçirdi? Neden?
Çözüm:
Işığı en çok su ve cam geçirdi. Çünkü bu maddeler saydam maddelerdir. Saydam maddelerin tanecikleri arasındaki boşluklar ve taneciklerin düzenli yapısı, ışığın içlerinden kolayca ve neredeyse kayba uğramadan geçmesine izin verir. Bu yüzden arkalarını net bir şekilde görebiliriz.
2) Işığı hiç geçirmeyen maddeler hangileridir?
Çözüm:
Işığı hiç geçirmeyen maddeler; silgi, defter, taş, A4 kâğıdı ve kalın tahtadır. Bu maddelere saydam olmayan (opak) maddeler diyoruz. Bu maddelerin tanecikleri çok sıkıdır ve ışığın içlerinden geçmesine izin vermezler.
Soru: Aşağıda verilen görselde saydam, yarı saydam ve saydam olmayan kısımları belirleyelim.
Çözüm:
Şimdi de bu güzel odanın fotoğrafını inceleyelim ve öğrendiklerimizi burada uygulayalım.
- Saydam Kısımlar: Fotoğraftaki büyük ve yuvarlak pencerelerin camları saydamdır. Çünkü dışarıdaki ormanı ve ağaçları çok net bir şekilde görebiliyoruz.
- Yarı Saydam Kısımlar: Odadaki küçük masa lambalarının (abajurların) şapkaları yarı saydamdır. Işığın yandığını görüyoruz, yani ışık içinden geçiyor ama lambanın ampulünü net bir şekilde göremiyoruz. Görüntü bulanıktır.
- Saydam Olmayan (Opak) Kısımlar: Bu odada opak madde çok! Örneğin; duvarlar, yerdeki minderler, ahşap masa, pencerelerin siyah çerçeveleri ve yer döşemesi opak maddelerdir. Çünkü bunların hiçbiri ışığı geçirmez ve arkalarını göremeyiz.
Umarım bu açıklamalarla konuyu çok daha iyi anlamışsınızdır. Aklınıza takılan bir şey olursa çekinmeden sorun olur mu? Harikasınız!