5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 185

Merhaba sevgili öğrencilerim!

Harika bir Fen Bilimleri etkinliği ile karşınızdayım. Bugün birlikte, elektrik devrelerinin dilini, yani sembollerle nasıl çizildiğini öğreneceğiz. Bu, tıpkı bir harita çizmek gibi, ama biz şehirler yerine pilleri, yollar yerine de kabloları kullanacağız. Haydi, kâğıt kalemleriniz hazırsa başlayalım!

2. Aşağıdaki boş alanlara, verilen malzemelere göre, semboller yardımıyla basit elektrik devresi şemaları çizelim.

a. 1 lamba, 2 pil, açık anahtar, bağlantı kablosu

Çözüm:

Bu devreyi çizmek için önce malzemelerimizin sembollerini hatırlamamız gerekiyor. Pil için uzun ve kısa çizgiler, lamba için içinde çarpı işareti olan bir daire, açık anahtar için ise ucu yukarı kalkık bir köprü ve kablo için de düz çizgiler kullanacağız.

• Adım 1: Önce güç kaynağımız olan 2 pili çizelim. Pilleri çizerken birinin artı (+) kutbunu diğerinin eksi (-) kutbuna bağlar gibi yan yana, seri şekilde çiziyoruz. Bu, devremize daha fazla enerji verecektir.
• Adım 2: Pillerin bir ucundan başlayarak düz bir çizgi (bağlantı kablosu) çizelim ve bu çizginin üzerine açık anahtar sembolünü ekleyelim. Açık anahtarın bir ucu havada kalmalı, çünkü devreyi tamamlamıyor.
• Adım 3: Açık anahtarın diğer ucundan yine bir bağlantı kablosu çizerek devam edelim ve ucuna lamba sembolümüzü (içinde çarpı olan yuvarlak) ekleyelim.
• Adım 4: Son olarak, lambanın boşta kalan ucunu, pillerin en başta boşta bıraktığımız diğer ucuna düz bir çizgiyle (bağlantı kablosu) birleştirelim.

Sonuç: İşte devremiz hazır! Bu devrede anahtar açık olduğu için elektrik akımı devreyi tamamlayamaz. Bu yüzden, lambamız maalesef ışık vermez. Tıpkı kaldırdığımız bir köprüden arabaların geçememesi gibi!

b. 2 lamba, 2 pil, kapalı anahtar, bağlantı kablosu

Çözüm:

Şimdi ise ışık yanan bir devre kuracağız! Malzemelerimiz neredeyse aynı, sadece bir lambamız daha var ve en önemlisi anahtarımız bu defa kapalı.

• Adım 1: Yine 2 adet pilimizi seri olarak (artı-eksi uçları birbirine bakacak şekilde) çizerek başlayalım.
• Adım 2: Pillerin bir ucundan bir bağlantı kablosu çizelim ve bu defa kapalı anahtar sembolünü ekleyelim. Kapalı anahtar, iki ucunu birleştiren düz bir çizgi gibidir. Köprüyü indirmiş olduk!
• Adım 3: Kapalı anahtarın ucundan bir kabloyla devam edip birinci lambamızın sembolünü çizelim.
• Adım 4: Birinci lambanın hemen ardından bir kablo daha çizip ikinci lambamızın sembolünü ekleyelim. Lambaları peş peşe bağlamış olduk.
• Adım 5: İkinci lambanın boşta kalan ucunu, pillerin diğer boş ucuna bir bağlantı kablosuyla birleştirelim ve devremizi tamamlayalım.

Sonuç: Harika! Bu devrede anahtar kapalı olduğu için elektrik akımı pilden çıkar, anahtardan ve lambalardan geçerek tekrar pile döner. Yani devre tamamlanmıştır. Bu nedenle her iki lambamız da ışık verir!

c. 5 lamba, 4 pil, açık anahtar, bağlantı kablosu

Çözüm:

Bu devremiz biraz daha kalabalık ama mantık tamamen aynı. Sakın gözünüz korkmasın!

• Adım 1: Güçlü bir başlangıç yapalım ve 4 adet pili seri şekilde (artı ucu eksi ucuna gelecek şekilde) yan yana çizelim.
• Adım 2: Pillerin bir ucundan bağlantı kablosunu başlatalım ve üzerine açık anahtar sembolünü yerleştirelim.
• Adım 3: Anahtarın diğer ucundan devam eden kablonun üzerine tam 5 tane lambayı art arda, tıpkı bir trenin vagonları gibi çizelim.
• Adım 4: Beşinci ve son lambanın boşta kalan ucunu, pillerin en baştaki boş ucuna bir kablo ile bağlayarak devreyi kapatalım.

Sonuç: Devremizi başarıyla çizdik! Peki lambalar yanar mı? Hayır. Çünkü devremizdeki anahtar açık konumda. Elektrik akımı bu açık köprüden geçemeyeceği için 5 lambamızın hiçbiri ışık vermez.

ç. 1 pil, 1 lamba, bağlantı kablosu

Çözüm:

İşte en basit devre! Bu devrede elektriği kontrol edecek bir anahtarımız bile yok.

• Adım 1: Bir tane pil sembolü çizerek başlayalım.
• Adım 2: Pilin bir ucundan (örneğin artı ucundan) bir bağlantı kablosu çıkarıp ucuna lamba sembolünü ekleyelim.
• Adım 3: Lambanın diğer ucundan bir bağlantı kablosu daha çıkarıp bunu pilin boşta kalan diğer ucuna (eksi ucuna) bağlayalım.

Sonuç: İşte bu kadar basit! Bu devrede anahtar olmadığı için, devre kurulduğu anda tamamlanmış olur. Yani elektrik akımı sürekli olarak pilden lambaya, lambadan pile akar. Bu yüzden lambamız sürekli ışık verir.

Umarım bu açıklamalarla devre şemalarını çizerken hiç zorlanmazsınız. Unutmayın, Fen Bilimleri pratik yaptıkça daha da kolaylaşır ve eğlenceli hale gelir. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!