Anlık görüntüleyici sayısı yükleniyor…
Çözümü Değerlendir
Merhaba sevgili öğrencilerim! Gelin, gönderdiğiniz bu güzel etkinlikteki soruları birlikte çözelim ve konularımızı pekiştirelim. İşte soruların adım adım çözümleri ve açıklamaları:
A. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazalım.
1. ( ) Naftalinde süblimleşme görülür.
Çözüm: ( D )
Açıklama: Sevgili arkadaşlar, bu ifade doğrudur. Naftalin, hani şu dolaplara konulan beyaz tabletler var ya, işte onlar katı hâldeyken zamanla sıvılaşmadan doğrudan gaz hâline geçerler. Bu özel olaya da süblimleşme diyoruz. Bu yüzden cevabımız ‘D’ olmalı.
2. ( ) Buharlaşma belli bir sıcaklıkta, kaynama ise her sıcaklıkta gerçekleşir.
Çözüm: ( Y )
Açıklama: Bu ifade yanlıştır, çünkü tam tersi doğrudur. Buharlaşma, yere dökülen suyun bir süre sonra yok olması gibi, her sıcaklıkta olabilir. Ama kaynama, suyun 100°C’de fokurdaması gibi, sadece belirli bir sıcaklıkta gerçekleşir. Cümledeki bilgiler yer değiştirmeliydi.
3. ( ) Kaynama noktası, ayırt edici bir özelliktir.
Çözüm: ( D )
Açıklama: Kesinlikle doğru! Ayırt edici özellik, bir maddeyi diğerinden ayırmamızı sağlayan, o maddeye özgü bir özelliktir. Tıpkı parmak izimiz gibi! Her saf maddenin kendine ait bir kaynama noktası vardır. Mesela su 100°C’de, alkol ise yaklaşık 78°C’de kaynar.
4. ( ) Katı hâldeki maddelerin ısı alarak direkt gaz hâle geçmesine kırağılaşma denir.
Çözüm: ( Y )
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Katı bir maddenin ısı alarak doğrudan gaz hâle geçmesine süblimleşme denir. Kırağılaşma ise bunun tam tersidir, yani gaz hâldeki bir maddenin ısı vererek doğrudan katı hâle geçmesidir. Soğuk kış sabahlarında arabaların camında gördüğümüz buzlanma kırağılaşmaya bir örnektir.
5. ( ) Yoğuşma, maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesidir.
Çözüm: ( Y )
Açıklama: Bu da yanlış bir ifadedir. Maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesine erime denir. Yoğuşma (veya yoğunlaşma) ise gaz hâlindeki bir maddenin ısı vererek sıvı hâle geçmesidir. Soğuk bir bardağın dışında oluşan su damlacıkları yoğuşmaya en güzel örnektir.
6. ( ) Erime noktası, saf katı maddelerin ortak özelliklerinden biridir.
Çözüm: ( Y )
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Erime noktası, ortak bir özellik değil, tıpkı kaynama noktası gibi ayırt edici bir özelliktir. “Ortak özellik” demek, bütün maddelerde bulunan kütle veya hacim gibi özellikler demektir. Ama her saf maddenin erime noktası farklıdır (buz 0°C’de, demir 1538°C’de erir), bu yüzden ayırt edicidir.
7. ( ) Isı, bir enerji türüdür.
Çözüm: ( D )
Açıklama: Evet, bu ifade doğrudur. Isı, sıcak maddeden soğuk maddeye aktarılan bir enerjidir. Bu enerji sayesinde maddelerin sıcaklığı artar, hâl değiştirebilir veya genleşebilir.
8. ( ) Sıcaklık, kalorimetre kabıyla hesaplanır.
Çözüm: ( Y )
Açıklama: Bu ifade yanlıştır. Sıcaklığı ölçtüğümüz aletin adı termometredir. Kalorimetre kabı ise maddelerin aldığı veya verdiği ısı miktarını hesaplamak için kullanılır. Isı ve sıcaklık farklı kavramlardır, unutmayalım!
9. ( ) Isı alan demirin hacmi artar.
Çözüm: ( D )
Açıklama: Bu ifade doğrudur. Maddeler ısı aldığında tanecikleri daha hızlı hareket eder ve birbirinden uzaklaşır. Bu olaya genleşme diyoruz. Genleşme sonucunda maddenin kapladığı yer, yani hacmi artar. Tren raylarının arasında boşluk bırakılmasının sebebi de budur.
10. ( ) Gazlarda genleşme ve büzülme görülmez.
Çözüm: ( Y )
Açıklama: Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Hatta en çok genleşme ve büzülme gazlarda görülür! Sıcak havada bir balonun şişmesi genleşmeye, soğuk bir yere konulduğunda küçülmesi ise büzülmeye örnektir.
B. Aşağıdaki kutucukların içinde bazı ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden uygun olanları cümlelerdeki boşluklara yazalım.
1. Sıcaklığı fazla olan maddeden sıcaklığı az olan maddeye doğru ………. gerçekleşir.
Çözüm: Sıcaklığı fazla olan maddeden sıcaklığı az olan maddeye doğru ısı akışı gerçekleşir.
Açıklama: Isı, her zaman sıcak olan yerden soğuk olan yere doğru akar, tıpkı bir yokuştan aşağı akan su gibi. Bu olaya ısı akışı adını veriyoruz. Örneğin, sıcak çay bardağını elinize aldığınızda elinizin ısınmasının sebebi budur.
2. Bir cismin sıcaklığı ………. ile ölçülür.
Çözüm: Bir cismin sıcaklığı termometre ile ölçülür.
Açıklama: Hasta olduğumuzda ateşimize baktığımız alet neydi? Tabii ki termometre! Sıcaklık birimi Derece Celcius’tur (°C) ve termometre ile ölçülür.
3. Maddenin ısı alarak hacminin büyümesine ………. denir.
Çözüm: Maddenin ısı alarak hacminin büyümesine genleşme denir.
Açıklama: Isı alan maddelerin tanecikleri daha çok titreşir ve birbirinden uzaklaşır. Bu da maddenin boyutlarının büyümesine, yani genleşmesine neden olur.
4. Gaz hâldeki bir maddenin ısı vererek direkt katı hâle geçmesine ………. denir.
Çözüm: Gaz hâldeki bir maddenin ısı vererek direkt katı hâle geçmesine kırağılaşma denir.
Açıklama: Çok soğuk havalarda havadaki su buharının aniden donarak bitkilerin veya arabaların üzerinde buz kristalleri oluşturması kırağılaşmadır.
5. Maddenin ısı vermesi sonucunda hacminin azalmasına ………. denir.
Çözüm: Maddenin ısı vermesi sonucunda hacminin azalmasına büzülme denir.
Açıklama: Bu olay genleşmenin tam tersidir. Madde soğuduğunda, yani ısı verdiğinde, tanecikleri yavaşlar ve birbirine yaklaşır. Bu da hacminin küçülmesine, yani büzülmesine yol açar.
6. Sıvı hâldeki bir maddelerin ısı alarak gaz hâle geçmesine ………. denir.
Çözüm: Sıvı hâldeki bir maddelerin ısı alarak gaz hâle geçmesine buharlaşma denir.
Açıklama: Çaydanlıktaki suyun ısıtılınca buhar çıkarması veya ıslak çamaşırların kuruması buharlaşma olayıdır.
7. Isı birimi ………. ya da ………. dir.
Çözüm: Isı birimi kalori ya da joule dir.
Açıklama: Nasıl ki uzunluğu metre ile ölçüyorsak, ısı enerjisini de kalori (cal) veya joule (J) birimleriyle ölçeriz. Yediğimiz yiyeceklerin enerji değerlerinin kalori ile ifade edilmesi de bundandır.
8. Genleşen bir telin ………. uzar.
Çözüm: Genleşen bir telin boyu uzar.
Açıklama: Özellikle elektrik telleri yazın ısı alınca genleşir ve boyları uzayarak sarkar. Kışın ise büzülerek gerginleşirler.
9. Su, ısı verir ise sıvı hâlden ………. hâle geçebilir.
Çözüm: Su, ısı verir ise sıvı hâlden katı hâle geçebilir.
Açıklama: Sıvı hâldeki suyu soğutursak, yani ondan ısı alırsak donar ve katı hâle, yani buza dönüşür. Bu olaya donma diyoruz.
10. Kaynama süresince sıcaklık ………. kalır.
Çözüm: Kaynama süresince sıcaklık sabit kalır.
Açıklama: Bu çok önemli bir kuraldır! Saf bir madde hâl değiştirirken (erirken, donarken, kaynarken veya yoğuşurken) sıcaklığı hiç değişmez, sabit kalır. Örneğin, kaynayan suyun sıcaklığı, su tamamen buharlaşana kadar 100°C’de sabit kalır.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Fen Bilimleri dersinde ne kadar harika olduğunuzu unutmayın! Başarılar dilerim!
Henüz onaylanmış öğrenci çözümü yok.
İlk çözümü sen paylaşabilirsin. Aşağıdaki formdan fotoğrafını yükle.
1 takipçi