5. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları SDR Dİkey Yayınları Sayfa 140

4. Aşağıda verilen yüzeylerden hangisi düzgün yansımaya neden olmuştur?

A)
B)
C)
D)

Çözüm:

Merhaba sevgili öğrencim. Bu soruda bizden “düzgün yansıma” yapan yüzeyi bulmamız isteniyor. Öncelikle düzgün ve dağınık yansımanın ne olduğunu hatırlayalım.

Adım 1: Düzgün yansıma, birbirine paralel gelen ışık ışınlarının, yüzeye çarptıktan sonra yine birbirine paralel olarak yansımasıdır. Bu olay, pürüzsüz, parlak ve düz yüzeylerde (ayna, durgun su gibi) gerçekleşir.

Adım 2: Dağınık yansıma ise pürüzlü yüzeylerde gerçekleşir. Işık ışınları paralel gelse bile yüzey eğri büğrü olduğu için farklı yönlere dağılarak yansır.

Adım 3: Şıkları inceleyelim:
A, C ve D şıklarındaki yüzeylerin alt kısımlarına bakarsan tırtıklı ve dalgalı çizildiğini görürsün. Bu, yüzeyin pürüzlü olduğunu gösterir ve ışınlar farklı yönlere dağılmıştır. Bu dağınık yansımadır.
B şıkkında ise yüzey düz bir çizgi halindedir. Gelen ışınlar paralel gelmiş ve yüzeyden yine paralel bir şekilde düzenli olarak yansımıştır.

Bu nedenle düzgün yansıma B seçeneğinde gösterilmiştir.

Doğru Cevap: B

5. Aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Tüm yüzeyler üzerine düşen ışığı yansıtmaz.
B) Gelen ışın ile ayna arasındaki açıya gelme açısı denir.
C) Yansıma kanunları tüm yüzeyler için geçerli değildir.
D) Yüzeyin normali üzerinden gelen ışınlar kendi üzerinden geri yansır.

Çözüm:

Bu soruda ışığın yansıması ile ilgili kuralları tek tek kontrol etmemiz gerekiyor.

Adım 1: A şıkkını inceleyelim: “Tüm yüzeyler üzerine düşen ışığı yansıtmaz.” denmiş. Bu yanlıştır. Siyah cisimler ışığı soğursa da, doğadaki cisimlerin görünmesini sağlayan şey ışığı yansıtmalarıdır. Yansıma olmasaydı cisimleri göremezdik.

Adım 2: B şıkkını inceleyelim: “Gelen ışın ile ayna arasındaki açıya gelme açısı denir.” Bu ifade yanlıştır. Gelme açısı, gelen ışın ile yüzeyin normali arasındaki açıdır. Ayna ile ışın arasındaki açı değildir.

Adım 3: C şıkkını inceleyelim: “Yansıma kanunları tüm yüzeyler için geçerli değildir.” Bu da yanlıştır. Yansıma kanunları hem düzgün hem de dağınık yansıma yapan tüm yüzeylerde geçerlidir.

Adım 4: D şıkkını inceleyelim: “Yüzeyin normali üzerinden gelen ışınlar kendi üzerinden geri yansır.” Bu ifade doğrudur. Yüzeyin normali yüzeye diktir (90 derece). Dik gelen ışın, yüzeye dik çarptığı için yansıma açısı 0 olur ve geldiği yoldan geri döner.

Doğru Cevap: D

6. Yukarıda ışık ışının bir yüzeye çarptıktan sonra izlediği yol verilmiştir. Buna göre;
I. 1 ve 4 numaralı açılar birbirine eşittir.
II. 1 ve 2 numaralı açıların toplamı 90 derecedir.
III. 2 ve 3 numaralı açılar birbirine eşittir.
yargılarından hangisi ya da hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III

Çözüm:

Görseldeki yansıma olayını ve açıları analiz edelim. Kesik çizgilerle gösterilen dik çizgiye “Yüzeyin Normali” diyoruz.

Adım 1: III. öncülü inceleyelim: 2 numaralı açı “Gelme Açısı” (gelen ışın ile normal arası), 3 numaralı açı ise “Yansıma Açısı”dır (yansıyan ışın ile normal arası). Yansıma kanunlarına göre gelme açısı yansıma açısına eşittir. Yani 2 = 3. Bu ifade doğrudur.

Adım 2: II. öncülü inceleyelim: Yüzeyin normali, yüzeye dik olarak çizilir. Yani normal ile yüzey arasındaki toplam açı 90 derecedir. Görselde 1 ve 2 numaralı açıların toplamı, normal ile yüzey arasındaki açıyı oluşturur. Bu nedenle 1 + 2 = 90 derece olmalıdır. Bu ifade de doğrudur.

Adım 3: I. öncülü inceleyelim: 2 ve 3 birbirine eşit olduğu için ve her iki tarafın toplamı da 90 derece olduğu için (1+2=90 ve 3+4=90), geriye kalan 1 ve 4 numaralı açılar da birbirine eşit olmak zorundadır. Yani gelen ışının yüzeyle yaptığı açı (1), yansıyan ışının yüzeyle yaptığı açıya (4) eşittir. Bu ifade de doğrudur.

Sonuç olarak I, II ve III numaralı yargıların hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: D