Harika bir çalışma! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte gönderdiğin bu güzel çalışma sayfasını adım adım çözeceğiz ve öğrendiklerimizi tekrar edeceğiz. Unutmayın, anlamadığınız bir yer olursa sormaktan çekinmeyin. Haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazalım.
1. ( Y ) Sadece bitki çeşidinin çok olması biyoçeşitlilik ile ifade edilir.
Çözüm ve Açıklama:
Sevgili öğrencim, bu ifade yanlıştır. Çünkü biyoçeşitlilik, bir bölgede yaşayan sadece bitkileri değil, aynı zamanda hayvanları, mantarları ve gözle göremediğimiz mikroskobik canlıları da içeren tüm canlıların çeşitliliğini ifade eder. Yani biyoçeşitlilik, bir yerdeki yaşamın zenginliği demektir.
2. ( D ) Işık, su gibi faktörler biyoçeşitliliği etkiler.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade kesinlikle doğrudur. Bir bölgedeki ışık miktarı, suyun varlığı, sıcaklık, toprağın yapısı gibi cansız faktörler, orada hangi canlıların yaşayabileceğini belirler. Örneğin, bol su ve ışık alan bir yerde daha çok bitki ve onlarla beslenen hayvan yaşar. Bu da biyoçeşitliliği doğrudan etkiler.
3. ( Y ) Ekosistemleri sadece canlılar oluşturur.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade yanlıştır. Bir ekosistem, belirli bir alanda yaşayan canlı varlıklar (hayvanlar, bitkiler) ile cansız varlıkların (su, toprak, hava, güneş ışığı) birbiriyle olan ilişkisinden oluşur. Canlılar ve cansızlar bir bütündür. Bu yüzden sadece canlılar ekosistemi oluşturmaz.
4. ( D ) Ülkemiz bitki biyoçeşitliliği bakımından zengindir.
Çözüm ve Açıklama:
Evet, bu doğru bir bilgi! Türkiye’miz, farklı iklim tiplerine ve yeryüzü şekillerine sahip olduğu için bitki çeşitliliği yani biyoçeşitlilik açısından çok zengindir. Dünyada sadece bizim ülkemizde yetişen birçok bitki türü bile vardır.
5. ( Y ) Moalar günümüzde nesli tükenme tehlikesi altındadır.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade yanlıştır. Moalar, çok uzun zaman önce yaşamış ve artık yeryüzünde bulunmayan, uçamayan dev kuşlardır. Yani onların nesli tükenmiştir. “Nesli tükenme tehlikesi altında” demek, hala yaşıyorlar ama sayıları çok az demek. Moalar ise artık yaşamıyor.
6. ( Y ) Deniz kaplumbağalarının ülkemizde ve Dünya’da nesli tükenmiştir.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade de yanlıştır. Deniz kaplumbağalarının (Caretta caretta gibi) nesli tükenmemiştir ama nesli tükenme tehlikesi altındadır. Yani sayıları çok azalmıştır ve onları korumak için özel çaba gösteriyoruz. Ülkemizdeki bazı sahiller onların önemli üreme alanlarıdır.
7. ( D ) Hava kirliliğinin nedenlerinden biri de kalitesiz yakıt kullanımıdır.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade doğrudur. Evlerde ve arabalarda kullanılan kalitesiz kömür veya benzin gibi yakıtlar yandığında havaya çok daha fazla zararlı gaz bırakır. Bu da doğrudan hava kirliliğine neden olur.
8. ( D ) Depremlerin nerede ve ne zaman olacağı bilinmemektedir.
Çözüm ve Açıklama:
Evet, bu bilgi doğrudur. Bilim insanları fay hatlarının yerini, yani deprem olabilecek bölgeleri bilebilirler ama bir depremin tam olarak hangi gün ve hangi saatte olacağını önceden tahmin etmek günümüz teknolojisiyle mümkün değildir.
9. ( D ) Yıkıcı doğa olaylarından biri de sellerdir.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade doğrudur. Aşırı yağışlar sonucu suların taşarak her yeri kaplamasına sel diyoruz. Seller de tıpkı deprem ve heyelan gibi can ve mal kaybına neden olabilen yıkıcı doğa olaylarıdır.
10. ( D ) Kasırgalar genellikle okyanus kenarlarında görülür.
Çözüm ve Açıklama:
Bu ifade de doğrudur. Kasırgalar, sıcak okyanus suları üzerinde oluşan çok güçlü ve dönen rüzgarlardır. Bu yüzden en çok okyanusa kıyısı olan ülkelerde görülürler.
B. Aşağıdaki kutucukların içinde bazı ifadeler verilmiştir. Bu ifadelerden uygun olanları cümlelerdeki boşluklara yazalım.
1. Canlıların yaşam faaliyetlerini en iyi şekilde gerçekleştirdiği yaşam alanlarına habitat denir.
Açıklama: Bir canlının doğal adresi, yani evi, beslendiği ve ürediği yere habitat denir. Mesela bir devenin habitatı çöllerdir.
2. İnsanların artan enerji ihtiyaçları ekosistemleri yok olmasına neden olur.
Açıklama: Enerji üretmek için kurulan barajlar, madenler veya santraller, ormanların veya sulak alanların yok olmasına neden olabilir. Bu da oradaki canlı ve cansız varlıkların oluşturduğu bütünün, yani ekosistemlerin bozulmasına yol açar.
3. Yıkıcı doğa olaylarına doğal afet adı da verilir.
Açıklama: Deprem, sel, heyelan gibi can ve mal kaybına yol açan büyük doğa olaylarının genel adına doğal afet diyoruz.
4. Aşırı avlanma, nüfus artışı ve plansız kentleşme biyoçeşitliliği tehdit eden faktörlerdendir.
Açıklama: İnsanların ev ve şehir yapmak için ormanları, tarlaları yok etmesine plansız kentleşme denir. Bu durum, orada yaşayan canlıların evsiz kalmasına neden olur ve biyoçeşitliliğe zarar verir.
5. Geçmişte mamutlar Dünya’mızda yaşamış canlılardır.
Açıklama:Mamutlar, binlerce yıl önce yaşamış, fillere benzeyen ama çok daha büyük ve tüylü olan canlılardır. Onların nesli tükenmiştir.
6. Kardelen, nergis ve şakayık ülkemizde nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıya olan bitkilerdendir.
Açıklama:Şakayık, çok güzel çiçekleri olan bir bitkidir. Tıpkı kardelen ve nergis gibi, bilinçsizce toplanması nedeniyle sayısı azalmış ve koruma altına alınmıştır.
7. Sprey ve deodorantlar hava kirliliğine neden olur.
Açıklama: Bu spreylerin içinde bulunan bazı kimyasal gazlar havaya karıştığında hem atmosferimize zarar verir hem de soluduğumuz havanın kalitesini düşürür. Bu da hava kirliliğidir.
8. Fabrika atıkları için arıtma tesislerinin kurulması su kirliliğini önlemek için alınabilecek önlemlerdendir.
Açıklama: Fabrikalardan çıkan kirli ve zehirli suların nehirlere veya denizlere karışmadan önce temizlendiği yerlere arıtma tesisi denir. Bu tesisler, su kirliliğini önlemek için çok önemlidir.
9. Toprağın büyük kütleler hâlinde kaymasına heyelan denir.
Açıklama: Özellikle çok yağmur yağdığında, eğimli arazilerde toprağın büyük bir parça halinde aşağı doğru kayması olayına heyelan (toprak kayması) denir.
10. Sıcak ve nemli hava ile soğuk havanın şiddetle yer değiştirmesi sırasında oluşan, dönen rüzgârlara hortum denir.
Açıklama: Bu tanım, kendi etrafında hızla dönerek ilerleyen ve yıkıcı olabilen rüzgâr türü olan hortum‘u anlatmaktadır.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Hepiniz harika bir iş çıkardınız! Unutmayın, doğayı ve çevremizi korumak hepimizin görevi. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!