Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Bugün sizlerle birlikte ışığın nasıl bir yol izlediğini, yani nasıl yayıldığını daha iyi anlamak için bu güzel etkinliği yapacağız. Unutmayın, ışık her zaman dosdoğru bir yol izler, biz buna doğrusal yayılma diyoruz. Şimdi gelin, resimdeki ışık kaynaklarından çıkan ışınları birlikte çizelim ve neden böyle çizdiğimizi konuşalım.
Kendimizi Değerlendirelim 1
Soru: Aşağıda verilen ışık kaynaklarından yayılan ışınları çizelim.
1. Görsel: Tavan Lambası
Bu tavandan sarkan bir lamba. Bir odayı aydınlatmak için kullandığımıza göre, ışığının odanın her yerine ulaşması gerekir, değil mi? Bu yüzden tavan lambası gibi ışık kaynakları, ışığı her yöne doğrusal olarak yayar.
Çözüm:
Adım 1: Lambanın ampulünün tam ortasını merkez olarak kabul edelim.
Adım 2: Bu merkezden başlayarak, lambanın etrafındaki her yöne doğru (aşağı, sağa, sola, çaprazlara) düz çizgiler çizelim. Bu çizgiler, lambadan yayılan ışık ışınlarını temsil eder. Lambanın üstündeki siyah kısım ışığı engellediği için o kısımdan yukarıya doğru ışın çizmemize gerek yok.
2. Görsel: El Feneri
El fenerini genellikle karanlıkta belli bir yeri, mesela yürüdüğümüz yolu görmek için kullanırız. Amacımız etraftaki her yeri değil, sadece baktığımız yönü aydınlatmaktır. Bu yüzden el fenerleri, içindeki ayna sayesinde ışığı tek bir yönde toplayarak gönderir.
Çözüm:
Adım 1: El fenerinin ışık çıkan ucundan başlayan düz çizgiler çizelim.
Adım 2: Bu çizgileri sadece fenerin gösterdiği yöne doğru, ileriye uzanacak şekilde çizelim. Işık, fenerden çıktıkça biraz dağılacağı için çizgiler hafifçe birbirinden uzaklaşarak bir koni şekli oluşturabilir. Fenerin arkasına veya yanlarına ışın çizmemeliyiz.
3. Görsel: Mum
Yanan bir mum düşünelim. Bulunduğu ortamı her yönden hafifçe aydınlatır. Tıpkı Güneş veya bir ampul gibi, mum alevi de ışığı her yöne doğrusal olarak yayar.
Çözüm:
Adım 1: Mumun alevini merkez olarak düşünelim.
Adım 2: Alevin ortasından başlayarak etrafındaki her yöne (yukarı, aşağı, sağa, sola, çaprazlara) dosdoğru çizgiler çizelim. Bu çizgiler, mumdan yayılan ışık ışınlarıdır.
4. Görsel: Sokak Lambası
Sokak lambalarının amacı nedir? Elbette ki sokağı ve kaldırımı, yani altındaki bölgeyi aydınlatmaktır. Işığın gökyüzüne doğru gitmesi israf olurdu. Bu yüzden sokak lambalarının üzerinde ışığın yukarı gitmesini engelleyen bir şapka bulunur ve ışığı aşağıya doğru yönlendirir.
Çözüm:
Adım 1: Sokak lambasının ampulünden çıkan düz çizgiler çizelim.
Adım 2: Bu ışık ışınlarını sadece aşağıya ve yanlara doğru, yeri aydınlatacak şekilde yayalım. Lambanın üstündeki şapka nedeniyle yukarıya doğru kesinlikle ışın çizmemeliyiz.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, bir ışık kaynağının ışığı nasıl yaydığı, onun yapısına ve kullanım amacına göre değişebiliyor. Ama değişmeyen tek bir kural var: Işık, her zaman doğrusal bir yolla yayılır! Harikasınız çocuklar!