Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin “Koku Alma Duyusu” konusuna ait bu güzel deney sayfasını ve buradaki soruları inceleyeceğiz. Deneyimiz, maddelerin bütün haldeyken mi yoksa kesildiğinde mi daha iyi koku yaydığını anlamamıza yardımcı oluyor.
Haydi, sayfanın alt kısmında yer alan soruları adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim.
1. Soru: Arkadaşınızın ilk tahminleri ile son tahminleri arasında nasıl bir farklılık var?
Bu soruyu cevaplamak için deneyin aşamalarını düşünmemiz gerekiyor.
- Adım 1: Deneyin ilk kısmında arkadaşınız meyveleri bütün ve kabuklu halleriyle kokladı. Meyvelerin kabukları, kokunun dışarı yayılmasını biraz engeller.
- Adım 2: Deneyin ikinci kısmında ise meyveler kesildi. Meyveler kesildiğinde içlerindeki kokulu sıvı ve tanecikler havaya daha yoğun karışır.
- Adım 3: Bu durumu karşılaştırdığımızda; arkadaşınızın meyveler kabukluyken yaptığı ilk tahminlerde zorlandığını veya yanıldığını, ancak meyveler kesildikten sonra yaptığı son tahminlerin çok daha doğru olduğunu görürüz.
Sonuç: Arkadaşınızın son tahminleri (kesilmiş meyvelerle yapılanlar), ilk tahminlerine (bütün meyvelerle yapılanlar) göre daha doğru ve isabetlidir. İlk başta tanıyamadığı meyveleri, ikinci aşamada kolayca tanımıştır.
2. Soru: Arkadaşınız, kokladığı meyvenin ne olduğunu meyve kesilmeden ve kabuklu iken mi kesildikten sonra mı daha iyi ayırt etti? Bunun nedenini nasıl açıklarsınız?
Burada hem sonucu söyleyeceğiz hem de bunun “nedenini” bilimsel olarak açıklayacağız.
- Adım 1: Önce durumu tespit edelim. Arkadaşınız, meyvelerin ne olduğunu kesildikten sonra daha iyi ayırt etmiştir.
- Adım 2: Şimdi “Neden?” sorusunu cevaplayalım. Bir cismin kokusunu alabilmemiz için, o cisimden ayrılan koku taneciklerinin (gaz halindeki moleküllerin) havaya karışıp burnumuza ulaşması ve burnumuzdaki sarı bölge tarafından algılanması gerekir.
- Adım 3: Portakal, elma veya soğan gibi maddelerin kabukları, koku taneciklerinin dışarı çıkmasını engelleyen bir “duvar” gibidir. Meyve bütünken burnumuza çok az koku taneciği gelir.
- Adım 4: Ancak meyveyi kestiğimizde, hücreleri parçalarız ve kokuyu taşıyan tanecikler serbest kalarak havaya hızla yayılır. Böylece burnumuza daha yoğun bir koku gelir.
Sonuç: Meyve kesildikten sonra daha iyi ayırt edilmiştir. Bunun nedeni; kesilen meyveden havaya yayılan koku taneciklerinin miktarının artması ve burnumuzdaki almaçların bu yoğun kokuyu daha kolay algılamasıdır.
Unutma: Koku alabilmemiz için maddenin gaz haline geçip havaya karışması şarttır!