Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin “Yakıtlar ve Enerji Kaynakları” konusunu içeren bu değerlendirme sayfasını birlikte çözeceğiz. Enerji kaynaklarını ve yakıt türlerini iyi anlaman, hem derslerin için hem de çevre bilinci kazanman için çok önemli. Hadi gel, soruları tek tek inceleyelim ve cevaplayalım.
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğru biçimlerini altlarındaki yerlere yazınız.
1. Gaz yağı, sıvı yakıtlara örnektir.
Cevap: (D)
Açıklama: Evet, bu bilgi doğrudur. Gaz yağı, petrolün işlenmesiyle elde edilen akışkan bir maddedir. Akışkan olduğu için sıvı yakıtlar grubuna girer. Eskiden lambalarda ve sobalarda çokça kullanılırdı.
2. Doğal gaz, çevreye en az zarar veren fosil yakıttır.
Cevap: (D)
Açıklama: Bu da doğru. Kömür ve petrol gibi diğer fosil yakıtlar yandığında çok fazla kül ve zararlı gaz bırakır. Ancak doğal gaz yandığında daha az atık madde çıkarır, bu yüzden fosil yakıtların “en temiz” olanı olarak bilinir.
3. Yandığında çevresine ısı veren maddeler, “yakıt” olarak adlandırılır.
Cevap: (D)
Açıklama: Kesinlikle doğru. Yakıtın tanımı tam olarak budur. Fiziksel veya kimyasal yapısındaki enerjiyi yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren maddelere yakıt deriz.
4. Nükleer enerji elde etmek için kullanılan maddeler yenilenebilir enerji kaynaklarına örnektir.
Cevap: (Y)
Doğrusu: Nükleer enerji elde etmek için kullanılan maddeler (uranyum, toryum gibi) yenilenemez enerji kaynaklarına örnektir.
Açıklama: Çünkü bu maddeler doğada sınırlı sayıdadır ve kullanıldıkça biterler. Güneş veya rüzgar gibi sürekli kendini yenileyemezler.
5. Şofben ya da kombiler kesinlikle banyoya yerleştirilmelidir.
Cevap: (Y)
Doğrusu: Şofben ya da kombiler kesinlikle banyoya yerleştirilmemelidir.
Açıklama: Bu çok önemli bir güvenlik kuralıdır! Banyolar dar ve kapalı alanlardır. Olası bir gaz kaçağında veya oksijenin tükenmesi durumunda zehirlenmelere yol açabilir. Bu cihazlar balkona veya havadar yerlere konulmalıdır.
B. Aşağıdaki cümleleri, verilen sözcük çiftlerinin içindeki uygun kelimeyi seçerek tamamlayınız.
1. Kömür, petrol ve doğal gaz gibi ………… yakıtlar yenilenemez enerji kaynaklarıdır.
Cevap: fosil
Açıklama: Milyonlarca yıl önce yaşamış bitki ve hayvan kalıntılarının toprak altında sıkışmasıyla oluştukları için bunlara “fosil yakıt” diyoruz. Seçeneklerden doğal / fosil arasından “fosil” kelimesi buraya uygundur.
2. Sobalar yakılırken ………… tutuşturulmalıdır.
Cevap: üstten
Açıklama: Bu da hayati bir bilgi. Sobayı alttan yakarsan çıkan duman soğuk borudan geçemez ve içeri dolarak zehirlenme yapabilir. Sobayı üstten yakarsan yakıt yavaş yavaş yanar, duman daha az oluşur ve borular ısındığı için çekim gücü artar. Seçeneklerden alttan / üstten arasından “üstten”i seçiyoruz.
3. Fuel – oil, binalarda ısınma amaçlı kullanılan ………… yakıttır.
Cevap: sıvı
Açıklama: Fuel-oil, petrolden elde edilen koyu kıvamlı ama akışkan bir yakıttır. Genellikle kalorifer kazanlarında kullanılır. Akışkan olduğu için sıvı yakıttır. Seçeneklerden sıvı / gaz arasından “sıvı”yı seçiyoruz.
4. Günümüzde elektrik üretiminde en çok fosil yakıt olan ………… kullanılmaktadır.
Cevap: kömür
Açıklama: Termik santrallerde suyun kaynatılıp buhar elde edilmesi ve bu buharla türbinlerin döndürülmesi için çok yüksek ısıya ihtiyaç vardır. Bu ısıyı sağlamak için dünyada ve ülkemizde yaygın olarak kömür kullanılır. Seçeneklerden kömür / doğal gaz arasından “kömür” buraya en uygun olanıdır.
5. Konutların ve sanayi kuruluşlarının bacalarından, taşıtların egzozlarından çıkan zararlı gazlar en çok ………… sistemimize zarar verir.
Cevap: solunum
Açıklama: Havayı içimize çektiğimizde bu zararlı gazlar doğrudan akciğerlerimize gider. Bu yüzden en çok solunum sistemimiz etkilenir. Seçeneklerden dolaşım / solunum arasından “solunum”u seçiyoruz.
C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Odun hangi yakıt türüne örnektir?
Cevap: Katı yakıt.
Açıklama: Yakıtları hallerine göre katı, sıvı ve gaz olarak ayırırız. Odun, elle tutulabilen, belirli bir şekli olan sert bir madde olduğu için katı yakıtlar grubuna girer. Kömür de bu gruba dahildir.
2. Benzin, gaz yağı, mazot ve fuel – oil hangi sıvı yakıtın işlemden geçirilmesiyle elde edilir?
Cevap: Petrol (Ham Petrol).
Açıklama: Yer altından çıkarılan ham petrol, rafineri dediğimiz tesislerde işlenir ve ayrıştırılır. Bu işlem sonucunda benzin, mazot (motorin), gaz yağı gibi farklı sıvı yakıtlar elde ederiz.
3. Nükleer enerji ve fosil yakıtlar hangi enerji kaynağına örnektir?
Cevap: Yenilenemez enerji kaynakları.
Açıklama: Fosil yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) ve nükleer enerji hammaddeleri kullanıldıkça tükenirler ve yerlerine yenisinin gelmesi milyonlarca yıl sürer. Bu yüzden bunlar “yenilenemez” kaynaklardır.
4. Kömür, petrol, doğal gaz gibi yakıtlara ne ad verilir?
Cevap: Fosil yakıtlar.
Açıklama: Bu yakıtlar, çok eski zamanlarda ölmüş canlıların (bitki ve hayvanların) toprak altında fosilleşmesiyle oluştuğu için bu ismi alırlar.
5. Günümüzde en çok kullanılan fosil yakıtlar hangileridir?
Cevap: Kömür, Petrol ve Doğal Gaz.
Açıklama: Isınma, elektrik üretimi ve ulaşım (araba, uçak vb.) için dünyada en yaygın olarak bu üç yakıt türünü kullanıyoruz.
Harika bir iş çıkardık! Konuyu pekiştirmek için bu cevapları tekrar gözden geçirmeyi unutma. Başarılar dilerim!