Merhaba sevgili öğrencim, bugün Fen Bilimleri dersimizin çok keyifli ve hayatın içinden bir konusu olan “Sabit Süratli Hareket” ünitesine giriş yapıyoruz. Kitabındaki bu sayfa, konuyu anlaman için harika örneklerle dolu. Hadi gel, seninle birlikte bu sayfadaki soruları adım adım inceleyelim ve cevaplarını bulalım.
Soru 1: Duru ve Naz, beden eğitimi ve spor dersinde yarış yapmaya hazırlanıyorlar. Yarışa fotoğraftaki gibi aynı hizadan başlıyorlar. Bu durumda, yarışı kimin kazanacağını Duru ve Naz’ın hangi özelliği belirler? Düşüncenizi nedenleriyle birlikte yazınız.
Bu soruda aslında günlük hayatta çok sık karşılaştığımız bir durum var. İki arkadaş yarışıyor. Peki, kazananı ne belirler? Hadi birlikte düşünelim:
Adım 1: Yarışın kuralı nedir? Belirlenen bir mesafeyi (bitiş çizgisine kadar olan yolu) en kısa sürede tamamlamaktır. Yani kim bitiş çizgisine daha önce varırsa o kazanır.
Adım 2: İkisi de aynı noktadan (aynı hizadan) başlıyor ve aynı yolu koşacaklar. Yollar eşit olduğuna göre, bu yolu daha kısa sürede bitirecek olan kişi, daha “hızlı” koşan kişidir.
Adım 3: Fen bilimlerinde biz bu “hızlılık” kavramını “Sürat” olarak adlandırıyoruz. Yani bir cismin birim zamanda aldığı yola sürat denir.
Sonuç ve Açıklama:
Yarışı kimin kazanacağını Duru ve Naz’ın süratleri (hızları) belirler. Çünkü aynı mesafeyi koşacakları için, sürati fazla olan öğrenci bu mesafeyi daha kısa sürede tamamlayarak bitiş çizgisine ilk ulaşan kişi olur.
Soru 2: Ankara’dan İstanbul’a gitmeniz gerekse bu yolculuğu en kısa sürede gerçekleştirmek için aşağıdaki araçlardan hangisini tercih ederdiniz? Nedenini sınıfta arkadaşlarınızla tartışınız.
Burada bize üç farklı ulaşım aracı verilmiş: Uçak, Otobüs ve Otomobil. Amacımız ise yolu “en kısa sürede” bitirmek. Hadi araçları analiz edelim.
Adım 1: Görseldeki araçları süratlerine (hızlarına) göre kıyaslayalım. Genellikle uçaklar saatte 800-900 km yol alabilirken, otobüsler ve otomobiller otoyollarda ortalama 90-120 km civarında yol alırlar.
Adım 2: Bir yolculukta gidilecek mesafe (Ankara – İstanbul arası) sabittir. Bu sabit yolu ne kadar çabuk bitireceğimiz, aracın süratine bağlıdır. Sürat ne kadar artarsa, varış süresi o kadar azalır.
Sonuç ve Açıklama:
Bu yolculuğu en kısa sürede gerçekleştirmek için Uçak tercih edilmelidir.
Nedeni ise şudur: Görseldeki araçlar arasında en süratli (en hızlı) olan araç uçaktır. Sürat ile zaman ters orantılıdır; yani bir aracın sürati ne kadar fazlaysa, gideceği yere o kadar kısa sürede varır. Otobüs ve otomobilin süratleri uçağa göre çok daha düşük olduğu için yolculuk süreleri daha uzun olacaktır.
Unutma, bir hareketlinin sürati arttıkça, aynı yolu alma süresi kısalır. İşte bu yüzden acil durumlarda veya uzak mesafelerde hep en süratli araçları tercih ederiz.