Merhaba sevgili öğrencim! Seninle birlikte bu fen bilimleri sorularını inceleyelim. Konumuz vücudumuzdaki sistemler. Soruları tek tek, tane tane çözelim ki aklında hiç soru işareti kalmasın. Hazırsan başlayalım!
7. Aşağıdaki organlardan hangisi boşaltım yapmaz?
Bu soruda bizden boşaltım sisteminde görev almayan organı bulmamız isteniyor. Boşaltım, vücudumuzdaki atık maddelerin dışarı atılması demektir.
Adım 1: Seçeneklerdeki organların görevlerini hatırlayalım.
- A) Akciğerler: Solunum sonucu oluşan karbondioksit ve su buharını dışarı atarak boşaltım yapar.
- B) Deri: Terleme yoluyla vücuttaki fazla suyu ve tuzu dışarı atarak boşaltım yapar.
- C) Kalın bağırsak: Sindirim atıklarını, suyun fazlasını ve safrayı dışarı atarak boşaltıma yardımcı olur.
- D) Mide: Mide, besinlerin sindirildiği yerdir. Proteinlerin kimyasal sindirimini başlatır ve besinleri bulamaç haline getirir. Mide bir sindirim sistemi organıdır, boşaltım yapmaz.
Adım 2: Sonuç olarak mide, atık madde uzaklaştıran bir boşaltım organı değil, besinleri parçalayan bir sindirim organıdır.
Doğru Cevap: D) Mide
8. Kan bağışı ve kan nakli ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Burada kan bağışı konusundaki bilgilerimizi yoklayacağız. Şıkları tek tek inceleyerek yanlış olanı bulalım.
Adım 1: Şıkları analiz edelim.
- A) Kan bağışı kandaki yağ oranının düşmesine yardımcı olur: Evet, kan vermenin vücut sağlığına faydalarından biri de budur. Doğru.
- B) İsteyen herkes kan bağışında bulunabilir: İşte burada duralım! Kan bağışı yapabilmek için 18-65 yaş aralığında olmak, 50 kilonun üzerinde olmak ve ciddi bir sağlık sorununa sahip olmamak gerekir. Yani “herkes” kafasına göre kan veremez, belirli şartları sağlaması gerekir. Bu ifade yanlıştır.
- C) Kan nakli ancak aynı gruplar arasında gerçekleşir: İdeal olan ve sağlık sisteminde uygulanan kural budur. A grubu A’ya, B grubu B’ye kan verir. Doğru kabul edilir.
- D) Kan bağışı toplumsal dayanışmayı artırır: Kesinlikle! Kan vermek hayat kurtarır ve insanlar arasındaki yardımlaşmayı güçlendirir. Doğru.
Adım 2: B şıkkındaki “herkes” ifadesi, kan bağışı şartlarını (yaş, kilo, sağlık) yok saydığı için yanlıştır.
Doğru Cevap: B) İsteyen herkes kan bağışında bulunabilir.
9. Aşağıda sindirim sisteminde görevli bazı organlara ait bilgi verilmiştir.
• Su, mineral ve vitaminlerin son emiliminin gerçekleştiği organdır.
• Yağların sindirimi için gerekli olan safra salgısını üreten sindirime yardımcı organdır.
• Salgıladığı asit ve enzimlerin faaliyeti ile proteinlerin kimyasal sindirimini başlatan organdır.
Buna göre görevleri belirtilen organlar sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
Bu soruda bize verilen ipuçlarını takip ederek organları dedektif gibi bulacağız.
Adım 1: Birinci maddeyi inceleyelim. “Su, mineral ve vitaminlerin son emilimi” nerede olur? Sindirilmeyen atıklar dışarı atılmadan önce suyun geri emildiği yer Kalın Bağırsaktır.
Adım 2: İkinci maddeye bakalım. “Safra salgısını üreten” organ hangisidir? Safrayı kesede depolar ama üreten asıl fabrika Karaciğerdir.
Adım 3: Üçüncü maddeye bakalım. “Proteinlerin kimyasal sindirimini başlatan” organ neresidir? Proteinler, asidik bir ortamda enzimlerle ilk kez Midede kimyasal olarak sindirilir.
Adım 4: Bulduğumuz organları sıraya koyalım:
- Kalın Bağırsak
- Karaciğer
- Mide
Bu sıralama B seçeneğinde var.
Doğru Cevap: B) Kalın bağırsak – karaciğer – mide
10. Aşağıda verilen sindirim olaylarından hangisinde yanlışlık yapılmıştır?
Bu soruda Fiziksel (Mekanik) Sindirim ile Kimyasal Sindirim arasındaki farkı bilmemiz gerekiyor. Hatırlayalım: Fiziksel sindirimde besinler sadece ufalır (çiğneme, kas hareketleri), kimyasal sindirimde ise enzimler devreye girer ve besin yapı taşlarına ayrılır.
Adım 1: Şıkları kontrol edelim.
- A) Şekerin dişler yardımıyla parçalanması fiziksel sindirimdir: Doğru. Dişlerle yapılan işlem çiğnemedir ve fizikseldir.
- B) Proteinlerin ince bağırsakta en küçük yapı taneciklerine kadar parçalanması kimyasal sindirimdir: Doğru. “En küçük yapı taşına ayrılmak” kimyasal sindirim demektir.
- C) Besinlerin midede kaslar yardımıyla bulamaç hâline getirilmesi kimyasal sindirimdir: Burada bir hata var! Midenin kasılıp gevşeyerek (kaslar yardımıyla) besinleri karıştırması ve bulamaç haline getirmesi fiziksel (mekanik) sindirimdir. Kimyasal sindirim olması için mide özsuyu ve enzimler demesi gerekirdi. “Kaslar” dediği için bu fizikseldir. Dolayısıyla ifade yanlıştır.
- D) Yağların ince bağırsakta enzim yardımıyla parçalanması kimyasal sindirimdir: Doğru. İşin içinde “enzim” varsa bu kimyasal sindirimdir.
Adım 2: C şıkkında fiziksel bir olay olan “kas hareketiyle çalkalama” işlemine kimyasal sindirim denildiği için bu seçenek yanlıştır.
Doğru Cevap: C) Besinlerin midede kaslar yardımıyla bulamaç hâline getirilmesi kimyasal sindirimdir.