Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin “Ses ve Özellikleri” konusunu harika bir şekilde pekiştireceğiz. Gönderdiğin çalışma kağıdındaki soruları tek tek inceledim. Hazırsan, arkana yaslan ve dikkatlice dinle; birlikte çözelim.
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğru biçimlerini altlarındaki yerlere yazınız.
1. Sesin ortam değiştirirken enerjisinin bir kısmını yitirmesine yansıma denir.
Cevap: (Y) Yanlış
Öğretmenin Notu: Burada küçük bir kavram karmaşası var. Sesin bir engele çarpıp geri dönmesine “yansıma” denir. Ancak soruda enerjisini yitirmesinden bahsediyor. Ses maddeler tarafından tutulup enerjisini kaybederse buna soğurulma denir.
Doğrusu: Sesin ortam değiştirirken enerjisinin bir kısmını yitirmesine soğurulma denir.
2. Pürüzsüz, sert yüzeylerde ses daha az soğurulur.
Cevap: (D) Doğru
Öğretmenin Notu: Aferin! Bunu şöyle düşünebilirsin: Boş bir spor salonunda (sert ve pürüzsüz duvarlar) sesimiz çok yankılanır çünkü soğurulmaz, yansır. Ama halı kaplı, yumuşak bir odada ses emilir (soğurulur). Yani sert yüzeyler sesi yansıtır, az soğurur.
3. Ses yalıtımı için sesi iyi ileten maddeler kullanılır.
Cevap: (Y) Yanlış
Öğretmenin Notu: Yalıtımın amacı sesi geçirmemektir. Eğer sesi iyi ileten (demir gibi) maddeler kullanırsak ses aynen karşı tarafa geçer. Biz sesi hapseden, yumuşak ve gözenekli maddeler (strafor köpük, cam yünü gibi) isteriz.
Doğrusu: Ses yalıtımı için sesi soğuran (yalıtan) maddeler kullanılır.
4. Eşya olan oda, boş odaya göre sesi daha çok soğurur.
Cevap: (D) Doğru
Öğretmenin Notu: Kesinlikle doğru. Yeni bir eve taşındığında ev boşken sesin nasıl yankılandığını hatırla. Eşyalar (koltuklar, perdeler, halılar) geldikçe bu yankı azalır çünkü eşyalar sesi içine hapseder yani soğurur.
5. Ses stüdyoları sesin geçişini sağlayacak şekilde yapılır.
Cevap: (Y) Yanlış
Öğretmenin Notu: Bir müzik stüdyosu düşün. İçerideki müziğin dışarı çıkmasını ya da dışarıdaki korna sesinin içeri girmesini ister miyiz? Hayır. Bu yüzden stüdyolar ses geçişini engellemek için özel olarak yalıtılır.
Doğrusu: Ses stüdyoları ses yalıtımı sağlanacak şekilde yapılır.
B. Aşağıdaki cümleleri, verilen sözcük çiftlerinin içindeki uygun kelimeyi seçerek tamamlayınız.
1. Ses, yumuşak ve pürüzlü yüzeylerde daha çok …………………… uğrar.
Seçim: soğurulmaya / yankılanmaya
Cevap: soğurulmaya
Açıklama: Yumuşak yüzeyler (sünger, kumaş gibi) sesi içine çeker, yani soğurur. Sert yüzeyler ise yansıtır (yankı yapar).
2. …………………… , sesin özelliklerini inceleyen bilim dalıdır.
Seçim: akustik / yalıtım
Cevap: Akustik
Açıklama: Sinema salonlarının, tiyatroların veya camilerin ses düzenini inceleyen bilim dalına “Akustik” diyoruz. Yalıtım ise sesi engelleme işlemidir.
3. Sesin maddesel ortamda hareketine, sesin …………………… denir.
Seçim: yayılması / yansıması
Cevap: yayılması
Açıklama: Ses bir kaynaktan çıktıktan sonra dalgalar halinde etrafa dağılır, buna yayılma denir.
4. Banyoda şarkı söylediğimizde fayanslardan yansıyan sesler, sesimizin daha …………………… işitilmesini sağlar.
Seçim: güçlü / zayıf
Cevap: güçlü
Açıklama: Banyodaki fayanslar sert ve pürüzsüzdür. Ses buralara çarpıp geri döner (yansır) ve kulağımıza hem kendi sesimiz hem de yansıyan ses gelir. Bu yüzden sesimiz daha gür ve güçlü çıkar.
5. Eşyaların bulunduğu oda …………………… odaya göre sesi daha çok soğurur.
Seçim: dolu / boş
Cevap: boş
Açıklama: Eşyalı oda, boş odaya göre daha çok soğurur. Cümleyi tamamlamak için karşılaştırma yapıyoruz: “Eşyaların bulunduğu oda, boş odaya göre sesi daha çok soğurur.”
C. Aşağıdaki resimlerde gerçekleşen olaylarda sesin etkisini azaltmak için nasıl yalıtım yapıldığını altlarında boş bırakılan yerlere yazınız.
1. Resim (Araba Egzozu):
Cevap: Arabalarda motor sesini azaltmak için egzoz susturucusu kullanılır. Bu parça, motorun gürültüsünü içinde hapsederek dışarıya daha az ses çıkmasını sağlar.
2. Resim (Yol Çalışması Yapan İşçi):
Cevap: İşçiler, kırıcı makinelerin çok yüksek sesinden korunmak için koruyucu kulaklık takarlar. Bu kulaklıklar sesi soğurarak kulağa zarar vermesini engeller.
3. Resim (Uçak Pistindeki Görevli):
Cevap: Uçak motorları inanılmaz derecede gürültülüdür. Görevliler işitme kaybı yaşamamak için sesi geçirmeyen özel yalıtımlı kulaklıklar kullanırlar.
4. Resim (Otoyol Kenarındaki Paneller):
Cevap: Otoyollardaki araç seslerinin yakındaki evlere gidip insanları rahatsız etmemesi için yol kenarlarına ses bariyerleri (akustik paneller) inşa edilir.
Çalışmalarında başarılar dilerim! Konuyu çok iyi anladığını görüyorum, böyle devam et.