Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Bugün seninle paylaştığın ders kitabı sayfasındaki (sayfa 184) “Sesin Yayılmasını Önleyebilir miyiz?” konusunu ve buradaki soruları birlikte inceleyeceğiz. Bu konu, günlük hayatımızda gürültüden korunmak ve daha kaliteli ortamlar oluşturmak için çok önemli olan “Ses Yalıtımı” ile ilgilidir.
Resmin üst kısmında okuduğun metinlerde, sesin yansımasından yararlanılarak yapılan Sonar ve Ultrason cihazlarından bahsedilmiş. Ancak aşağıdaki sorular, sesin yansımasını değil, tam tersine sesin geçişinin engellenmesini yani yalıtımı sorguluyor. Hadi gel, soruları tek tek analiz edip cevaplayalım.
Soru 1: Aşağıdaki salon, ülkemizde konferans verilmesi amacıyla yapılan binalardan birisidir. Sizce burada konser verildiğinde ses, binanın dışına yayılıyor olabilir mi? Nedenini yazınız.
Çözüm ve Açıklama:
Bu soruya mantık yürüterek yaklaşalım. Fotoğraftaki gibi büyük ve profesyonel konferans salonları, hem içerideki sesin kalitesini korumak hem de çevreyi rahatsız etmemek için özel olarak tasarlanır.
Cevap:Hayır, ses binanın dışına yayılmıyor olmalıdır (veya çok az yayılıyordur).
Nedenini ise şöyle açıklayabiliriz:
- Bu tür binalarda “Ses Yalıtımı” yapılmıştır.
- Duvarlar, sesin dışarı çıkmasını ve dışarıdaki gürültünün içeri girmesini engelleyecek özel malzemelerle kaplanmıştır.
- Eğer yalıtım olmasaydı, içerideki yüksek konser sesi dışarıdaki insanları rahatsız ederdi. Aynı şekilde dışarıdaki trafik veya korna sesleri de içerideki konserin büyüsünü bozardı.
Soru 2: Bu binanın yapımında ne tür maddeler kullanılmış olabilir?
Çözüm ve Açıklama:
Sesi engellemek yani yalıtmak için sert maddelerden ziyade, sesi içine hapseden (soğuran) maddeler kullanmamız gerekir. Bir süngeri düşün, suyu nasıl emiyorsa, bazı maddeler de sesi öyle emer.
Cevap: Bu binanın duvarlarının içinde, tavanında veya zemininde şu malzemeler kullanılmış olabilir:
- Cam yünü veya Taş yünü (Pamuk gibi lifli yapılardır, sesi çok iyi yutarlar).
- Strafor köpük (Hani şu beyaz eşyaların kutusundan çıkan beyaz köpükler var ya, işte onlar).
- Akustik süngerler (Genellikle stüdyolarda gördüğümüz siyah, girintili çıkıntılı süngerler).
- Çift camlı pencereler (İki cam arasında boşluk bırakılarak sesin geçişi zorlaştırılır).
- İç mekanda ise kalın kadife perdeler, halılar ve kumaş kaplı koltuklar kullanılarak sesin yankılanması önlenmiştir.
Soru 3: Sesin yayılmasını önlemek için neler yapılabileceğini düşünüyorsunuz? Bu konuyla ilgili tahminlerinizi aşağıdaki noktalı alana not ediniz.
Çözüm ve Açıklama:
Burada senin bir mühendis gibi düşünmeni ve çözüm üretmeni istiyor. Sesin yayılmasını önlemek demek, ses dalgalarının bir ortamdan diğerine geçişine engel olmak demektir. Adım adım neler yapabileceğimizi yazalım:
Adım 1: Binaların duvarlarını inşa ederken tuğlaların arasına strafor, cam yünü veya taş yünü gibi yalıtım malzemeleri koyabiliriz.
Adım 2: Pencerelerde tek katmanlı cam yerine, arasında hava boşluğu veya vakum olan çift cam (ısıcam) sistemleri kullanabiliriz. Çünkü ses boşlukta yayılmaz veya zor yayılır.
Adım 3: Oda zeminlerine halı sermek veya duvarları yumuşak malzemelerle kaplamak sesi soğurur (yutar) ve dışarı sızmasını engeller.
Adım 4: Kapı ve pencere kenarlarındaki çatlakları veya boşlukları silikon veya sünger bantlarla kapatarak ses sızıntısını önleyebiliriz.
Adım 5: Yol kenarlarına veya gürültülü yerlerin çevresine ağaçlandırma yaparak sesin yayılmasını doğal yollarla azaltabiliriz.
Unutma, yumuşak ve gözenekli (delikli) maddeler sesi hapsederken; sert ve pürüzsüz maddeler sesi yansıtır. Yalıtım için yumuşak olanları tercih ederiz!