Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki dolaşım sistemi sorularını birlikte, adım adım inceleyerek çözeceğiz. Hazırsan başlayalım, dikkatle okuyalım.
1. Soru: Aşağıdaki yapı ya da organlardan hangisi dolaşım sistemine ait değildir?
Bu soruda bizden dolaşım sisteminin parçası olmayan organı bulmamız isteniyor. Gel şıkları tek tek inceleyelim:
- A) Kan hücreleri: Kan, dolaşım sisteminin sıvısıdır ve içindeki hücreler sistemin temel parçasıdır.
- B) Damarlar: Kanın vücudumuzda dolaşmasını sağlayan yollardır, yani dolaşım sistemine aittir.
- C) Akciğerler: Akciğerler solunum sisteminin temel organıdır. Dolaşım sistemiyle iş birliği yapsa da (kanı temizlemek için), asıl görevi nefes alıp vermektir. Dolayısıyla ana yapı olarak solunum sistemine aittir.
- D) Kalp: Dolaşım sisteminin motoru, yani merkezidir.
Gördüğün gibi akciğerler solunum sistemine ait bir organdır.
Doğru Cevap: C
2. Soru: Kalbin odacıkları görsel üzerinde numaralarla gösterilmiştir. Buna göre, küçük kan dolaşımının başladığı ve sonlandığı odacıklar sırası ile aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Önce görseldeki numaraların kalbin hangi odacıkları olduğunu hatırlayalım. Unutma, görseldeki kalbin “sağı”, senin sol tarafına denk gelir.
- 1 Numara: Sağ Kulakçık
- 2 Numara: Sağ Karıncık
- 3 Numara: Sol Karıncık
- 4 Numara: Sol Kulakçık
Şimdi Küçük Kan Dolaşımını hatırlayalım:
Küçük kan dolaşımının amacı kanı temizlemektir. Kirli kan kalpten çıkar, akciğere gider, temizlenir ve kalbe geri döner.
Adım 1: Kirli kan Sağ Karıncık (2)tan çıkarak akciğer atardamarı ile akciğere gider. Yani başlangıç noktası 2 numaradır.
Adım 2: Akciğerde temizlenen kan, akciğer toplardamarı ile kalbin Sol Kulakçığına (4) dökülür. Yani bitiş noktası 4 numaradır.
Sırasıyla 2 ve 4 olmalıdır.
Doğru Cevap: C
3. Soru: Kan hücreleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Kan hücrelerinin görevlerini hatırlayarak şıkları eleyelim:
- A) Vücut savunmasında görev alır: Doğru. Akyuvarlar vücudumuzu mikroplara karşı korur.
- B) Solunum gazlarının taşınmasını sağlar: Doğru. Alyuvarlar oksijen ve karbondioksit taşır.
- C) Pıhtılaşmayı sağlayarak kanamayı durdurur: Doğru. Kan pulcukları yaralanma anında kanı pıhtılaştırır.
- D) D vitamini, kalsiyum gibi mineralleri depolar: Yanlış. Kan, maddeleri “taşır” ama vitamin ve minerallerin asıl depo yeri kemiklerimizdir. Kan hücreleri depo görevi görmez.
Doğru Cevap: D
4. Soru: Bu şemada gösterilen dolaşım ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Görselin altında “Büyük kan dolaşımı” yazıyor. Büyük kan dolaşımı, temiz kanın tüm vücuda dağıtılıp, kirlenen kanın toplanmasıdır.
- A) Kalp ve akciğer arasında gerçekleşir: Yanlış. Bu küçük kan dolaşımının tanımıdır. Büyük kan dolaşımı kalp ve tüm vücut arasındadır.
- B) Kirli kanın temizlenmesini sağlar: Yanlış. Bu da küçük kan dolaşımının görevidir. Büyük kan dolaşımında amaç hücrelere besin ve oksijen götürmektir.
- C) Dolaşımı, kalbin sağında başlar, solunda biter: Yanlış. Büyük kan dolaşımı temiz kanla başlar, yani Sol Karıncıktan başlar ve Sağ Kulakçıkta biter.
- D) Oksijence zengin kanın tüm vücuda dağılmasını sağlar: Doğru! Büyük kan dolaşımının temel amacı budur; temiz kanı (oksijence zengin) ayak parmağımızdan beynimize kadar her yere ulaştırmak.
Doğru Cevap: D
5. Soru: Bu anlatımda kan bağışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisine yer verilmemiştir?
Metni dikkatlice analiz edelim:
“Kan bağışını 18-65 yaş arası sağlıklı ve 50 kg üzerindeki kişiler yapabilir. Kan bağışı, kan veren kişilerin kemik iliğinin yağlanmasını engeller. Baş ağrısına, tansiyona ve yorgunluğa iyi gelir. Vücutta yeni kan hücreleri yapılmasını sağlar.”
Şimdi şıklara bakalım:
- A) Vücudumuza faydaları: Metinde “baş ağrısına, yorgunluğa iyi gelir”, “yeni kan hücreleri yapılır” denilerek buna yer verilmiş.
- B) Sağlığımız üzerinde etkileri: “Kemik iliğinin yağlanmasını engeller”, “tansiyona iyi gelir” gibi ifadelerle sağlık üzerindeki etkilerinden bahsedilmiş.
- C) Toplum açısından önemi: Metinde kan bağışının başkalarının hayatını kurtarması, toplumsal dayanışma gibi sosyal yönlerinden hiç bahsedilmemiş. Sadece bağış yapan kişiye olan faydaları anlatılmış.
- D) Kimlerin yapabileceği: “18-65 yaş arası”, “50 kg üzerindeki kişiler” denilerek şartlar belirtilmiş.
Bu durumda toplum açısından önemine değinilmemiştir.
Doğru Cevap: C