Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin en eğlenceli ve anlaşılır konularından biri olan “Solunum Sistemi” ile ilgili harika bir deney sayfasıyla karşı karşıyayız. Burada gördüğümüz şey, aslında senin her saniye farkında olmadan yaptığın nefes alıp verme olayının basit bir maketi.
Görseldeki deneyde bir pet şişe, balonlar ve borular kullanılarak “Akciğer Modeli” yapılmış. Şimdi gel, seninle birlikte bu deneyin altındaki soruları, sanki sınıfta laboratuvar önlüklerimizi giymişiz gibi inceleyelim ve cevaplayalım.
1. Hazırladığınız modelde kullandığınız malzemeler solunum sisteminizdeki hangi yapı ve organlara karşılık gelmektedir?
Bu soruda bizden, kullandığımız basit malzemelerin vücudumuzdaki hangi organı temsil ettiğini bulmamız isteniyor. Hadi malzemeleri vücudumuzla eşleştirelim:
- Y Borusu: Havanın içeri girdiği yolu temsil eder. Yani bu parça, Soluk Borusu ve ikiye ayrılarak akciğerlere giden Bronşları temsil eder.
- Y Borusunun ucuna bağlı küçük balonlar: Havanın dolduğu yerlerdir. Bunlar bizim Akciğerlerimizi temsil eder.
- Pet Şişe: Akciğerlerimizi koruyan dış yapıdır. Bu da Göğüs Kafesini temsil eder.
- Şişenin alt kısmına gerilen (kesilmiş) balon: İşte işin sırrı burada! Bu parça kasılıp gevşeyerek nefes almamızı sağlayan Diyafram Kasını temsil eder.
Özetle eşleştirmemiz şu şekildedir:
Y Borusu = Soluk Borusu
Küçük Balonlar = Akciğerler
Pet Şişe = Göğüs Kafesi
Alttaki Gergin Balon = Diyafram
2. Etkinliğin son basamağında yaptığınız işlem sırasında ne tür değişiklikler gözlemlediniz?
Şimdi 4 numaralı resme (Resim 4) dikkatlice bakalım. Orada bir el, şişenin altındaki balonu (yani diyaframı) aşağıya doğru çekiyor. Peki, bunu yapınca ne oldu? Adım adım inceleyelim:
Adım 1: Şişenin altındaki balon aşağıya doğru çekildiğinde, şişenin içindeki hacim genişledi (içerisi ferahladı).
Adım 2: İçerideki alan genişleyince basınç düştü ve dışarıdaki hava, Y borusundan (soluk borusundan) içeriye hücum etti.
Adım 3: İçeri giren hava, Y borusunun ucundaki küçük balonların şişmesini sağladı.
Sonuç ve Gözlem:
Bu işlem sırasında “Soluk Alma” olayını gözlemledik. Alttaki balonu (diyaframı) aşağı çektiğimizde, içerideki küçük balonların (akciğerlerin) hava ile dolup şiştiğini gördük. Bu durum, diyafram kasının kasılarak düzleşmesi (aşağı inmesi) ve akciğerlerimize hava dolması olayının birebir aynısıdır.