Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün fen bilimleri dersimizde, kuvvetin cisimler üzerindeki etkilerini incelediğimiz “Çalışma Zamanı” etkinliğini birlikte yapacağız. Görseldeki sayfa bizden, cisimlerin başlangıçtaki durumlarına ve üzerlerine etki eden kuvvetlere bakarak, son durumlarını tahmin etmemizi istiyor. Haydi, bu kutuları adım adım dolduralım.
Soru: 1. Aşağıda cisimlere etki eden kuvvetler gösterilmiştir. Cisimlerin kuvvet uygulanmadan önceki hareket durumlarını dikkate alarak noktalı yerlere cisimlerin kuvvet uygulandıktan sonraki olası hareket durumlarını yazınız.
Şimdi tablodaki her bir cismi ayrı ayrı inceleyelim ve “Tahminim” kısmına ne yazmamız gerektiğini bulalım.
I. Cisim (Soldaki Kutu)
- Adım 1: Önce cismin ilk durumuna bakalım. Tabloda “Hareketsiz cisim” yazıyor. Yani bu cisim başlangıçta duruyor.
- Adım 2: Şimdi uygulanan kuvvetlere bakalım. Cisme sola doğru 3 N ve sağa doğru 3 N büyüklüğünde kuvvet uygulanmış.
- Adım 3: Bu iki kuvvet zıt yönlü ve eşit büyüklüktedir. Zıt yönlü eşit kuvvetler birbirini yok eder (dengeler). Yani Net Kuvvet = 3 – 3 = 0 N olur.
- Adım 4: Net kuvvet sıfır olduğu için bu cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir. Duran bir cisme dengelenmiş kuvvetler etki ederse, cisim durmaya devam eder.
Sonuç (Tahminim):Cisim hareketsiz kalmaya devam eder.
II. Cisim (Ortadaki Kutu)
- Adım 1: Cismin ilk durumuna dikkat edelim. Tabloda “Hareket yönü” sağa doğru ok ile gösterilmiş. Yani bu cisim başlangıçta zaten hareket halindeymiş.
- Adım 2: Uygulanan kuvvetleri inceleyelim. Cisme sola doğru 4 N ve sağa doğru 4 N kuvvet uygulanıyor.
- Adım 3: Tıpkı birinci cisimde olduğu gibi, kuvvetler zıt yönlü ve eşittir. Birbirlerini sıfırlarlar. Net Kuvvet = 4 – 4 = 0 N olur.
- Adım 4: Burası çok önemli çocuklar! Cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisinde (Net kuvvet 0). Eğer bir cisim hareket halindeyken üzerine etki eden net kuvvet sıfır olursa, o cisim sabit süratle hareketine devam eder. Ne hızlanır ne de yavaşlar.
Sonuç (Tahminim):Cisim aynı yönde sabit süratle hareketine devam eder.
III. Cisim (Sağdaki Kutu)
- Adım 1: Cismin ilk durumu “Hareketsiz cisim” olarak belirtilmiş. Yani başlangıçta duruyor.
- Adım 2: Kuvvetlere bakalım. Sola doğru 10 N ve sağa doğru 5 N kuvvet var.
- Adım 3: Bu sefer kuvvetler eşit değil! Zıt yönlü oldukları için büyükten küçüğü çıkararak bileşke kuvveti bulacağız.
10 N – 5 N = 5 N
Kuvvetin yönü, büyük olan kuvvetin yönündedir (Sola doğru). - Adım 4: Net kuvvet sıfırdan farklı olduğu için (5 N), bu cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Duran bir cisme net bir kuvvet etki ederse, cisim o kuvvetin yönünde harekete başlar.
Sonuç (Tahminim):Cisim büyük kuvvetin yönünde (sola doğru) harekete başlar.
Unutmayın çocuklar; kuvvetler eşit ve zıt ise denge vardır, eşit değilse büyük olan kazanır ve cismi kendi tarafına çeker! Başarılar dilerim.