Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinde “Duyu Organlarımız” ünitesinden, tat alma duyumuz olan dilimizle ilgili çok önemli bir deneyi ve sonuçlarını inceleyeceğiz. Görseldeki sayfa, dilimizin nasıl tat aldığını anlamamız için harika bir etkinlik içeriyor.
Sayfanın alt kısmında yer alan “Sorular” bölümündeki iki önemli soruyu, yaptığımız (veya yapacağımız) deneyin mantığına göre senin için adım adım cevaplıyorum. Hazırsan başlayalım!
1. Diliniz kuru iken mi ıslakken mi şekerin tadını aldınız?
Bu soruyu cevaplamak için deneydeki adımları zihnimizde canlandıralım:
- Adım 1: Deneyde önce dilimizi bir kağıt mendil ile kurulamamız istendi. Dilimiz kuruyken üzerine küp şekeri koyduğumuzda, dilimizin yüzeyinde yeterli sıvı olmadığı için şeker erimeye başlamaz. Bu durumda şekerin tadını ya hiç alamayız ya da çok çok az hissederiz.
- Adım 2: Daha sonra dilimiz kendi doğal sıvısıyla (tükürükle) ıslandığında şekeri tekrar koyduk. Bu sefer şeker hemen erimeye başladı ve tatlı tadı dilimizdeki alıcılar tarafından algılandı.
Sonuç: Deneyin sonucuna göre, dilimiz ıslakken şekerin tadını aldık. Dilimiz kuruyken tadı algılamakta zorlandık.
2. Dilinizin tat uyarılarını alabilmesi için ne gereklidir?
İşte bu soru, bu deneyin bize öğretmek istediği en temel bilimsel kuralı soruyor. Gel bunu bir öğrenci gibi değil, küçük bir bilim insanı gibi düşünerek açıklayalım:
- Adım 1: Dilimizin üzerinde “tat tomurcukları” dediğimiz özel alıcılar vardır. Bu alıcıların çalışabilmesi için bir şart vardır.
- Adım 2: Yediğimiz besinlerin (şeker, tuz, elma vb.) katı haldeyken tadını doğrudan alamayız. Besinlerin içindeki tat maddelerinin ortaya çıkması gerekir.
- Adım 3: Bu maddelerin ortaya çıkması için besinin bir sıvı içinde erimesi, yani bilimsel adıyla çözünmesi gerekir. Ağzımızdaki bu mucizevi sıvı ise tükürüktür.
Sonuç: Dilimizin tat uyarılarını alabilmesi için, yediğimiz besinlerin tükürük sıvısı içerisinde çözünmesi gereklidir. Eğer çözünme olmazsa, tat tomurcukları uyarılmaz ve beyne “bu tatlı” ya da “bu ekşi” mesajı gitmez.
Unutma: Sayfanın en altındaki cümlede de yazdığı gibi; “Ağza alınan bir maddenin tadının alınabilmesi için bu maddenin tükürük içerisinde çözünmesi gerekir.”
Derslerinde başarılar dilerim, harika gidiyorsun!