Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersimizin en keyifli konularından biri olan Solunum Sistemi ile ilgili bu çalışma kağıdını seninle birlikte inceleyelim. Görselleri ve soruları adım adım analiz ederek çözelim. Hazırsan başlayalım!
D. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Vücudumuz için gerekli olan oksijenin havadan alınıp alveollere ulaşması ve alveollerdeki karbondioksidin de dış ortama verilmesini sağlayan sistem sırasıyla hangi organdan oluşur? Yazınız.
Bu soruda bizden nefes aldığımızda havanın izlediği yolu sırasıyla yazmamız isteniyor. Hadi derin bir nefes alalım ve havanın yolculuğunu düşünelim:
- İlk olarak hava Burun veya ağızdan girer (Sağlıklı olan burundur).
- Daha sonra yutkunma ve solunumun kesiştiği yer olan Yutak‘tan geçer.
- Oradan ses tellerimizin de bulunduğu Gırtlak‘a ulaşır.
- Gırtlaktan sonra, havayı akciğerlere taşıyan uzun bir boru olan Soluk Borusu gelir.
- Soluk borusu ikiye ayrılarak Akciğerler‘e girer. (Burada sırasıyla Bronş, Bronşçuk ve en sonunda hava kesecikleri olan Alveoller bulunur).
Cevap:
Sırasıyla: Burun → Yutak → Gırtlak → Soluk Borusu → Akciğerler (Bronş → Bronşçuk → Alveol)
2. Vücudumuzdaki bir sisteme ait yapı ve organları anlatmak için hazırlanan bu modelle ilgili aşağıdaki soruları yanıtlayınız.
Burada klasik bir deney düzeneği görüyoruz. Bir pet şişe, pipetler (borular) ve balonlar kullanılarak vücudumuzdaki bir sistem modellenmiş.
a. Model hangi sisteme benzetilmiştir?
Bu düzenek, nefes alıp verme mekanizmasını gösterdiği için doğrudan solunum sistemini temsil eder.
Cevap:Solunum Sistemi‘ne benzetilmiştir.
b. Boru ve balonlar hangi organlara benzetilmiştir?
Modeldeki parçaları vücudumuzla eşleştirelim:
- Şişenin ağzındaki tek boru (pipet), havayı taşıyan Soluk Borusunu temsil eder.
- İçerideki iki adet balon ise havanın dolduğu organlarımız olan Akciğerleri temsil eder.
Cevap:
Boru: Soluk Borusu
Balonlar: Akciğerler
3. • Kırdak halkaların üst üste dizilmesiyle oluşur.
• Havanın akciğerlere iletilmesini sağlar.
• İçerisinde toz ve mikropları tutmayı sağlayan yapışkan sıvı bulunur.
Yukarıda özelliği verilen solunum sistemine ait organ hangisidir?
İpuçlarını dedektif gibi inceleyelim:
- Kıkırdak halkalar: Bu yapı organın sürekli açık kalmasını sağlar. Elini boğazına götürdüğünde hissettiğin o tırtıklı yapıdan bahsediyor.
- Havanın iletilmesi: Gırtlak ile akciğer arasındaki köprüdür.
- Yapışkan sıvı: Bu mukus tabakasıdır, havayı nemlendirir ve tozları tutar.
Bu özelliklerin hepsi bizi tek bir organa götürüyor.
Cevap:Soluk Borusu
4. (Görsel Analizi)
Resme dikkatlice bakalım. Oklar havanın ağızdan içeri girdiğini gösteriyor. Göğüs kafesi yanlara doğru genişlemiş (oklar dışarıyı gösteriyor) ve diyafram aşağıya doğru inmiş (alttaki kalın ok aşağıyı gösteriyor). Bu durum nefes aldığımız andır.
a. Yukarıdaki resimde gerçekleşen olaya ne ad verilir?
Hava içeri girdiği ve göğüs kafesi genişlediği için bu olay soluk almadır.
Cevap:Soluk Alma
b. Bu olay sırasında gerçekleşen durumları yazınız.
Soluk alma sırasında vücudumuzda şu değişiklikler olur, bunları madde madde yazalım:
- Diyafram kası kasılır ve düzleşerek aşağıya doğru iner.
- Kaburgalar arası kaslar kasılır ve göğüs kafesi genişler (yükselir).
- Göğüs boşluğunun hacmi artar.
- Akciğerlerin iç basıncı düşer ve dışarıdaki hava akciğerlere dolar.
Cevap:
1. Diyafram kası kasılarak düzleşir.
2. Kaburga kasları kasılır ve göğüs kafesi genişler.
3. Akciğerlere hava dolar.