Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki Fen Bilimleri sorularını birlikte adım adım çözelim. Bu sorular, maddelerin hâlleri ve taneciklerin hareketleri ile ilgili. Haydi başlayalım!
1. Aşağıdaki tabloda tanecik modelleri gösterilen maddelere ait özellikler verilmiştir. Bu maddelerin fiziksel hâllerini bularak tablodaki boşlukları tamamlayınız.
Bu soruda bize maddelerin katı, sıvı ve gaz hâllerini temsil eden üç farklı tanecik modeli verilmiş. Bizden bu modellerin hangi hâle ait olduğunu bulup, özelliklerini tabloya yazmamız isteniyor. Haydi tabloyu birlikte dolduralim.
Tanecik Modelleri ve Özellikleri Tablosu
- Birinci Model (Soldaki): Bu modelde tanecikler çok düzenli, birbirine çok yakın ve sıkı bir şekilde dizilmiş. Bu, maddenin katı hâlidir.
- Tanecikler arası boşluk: Yok denecek kadar azdır.
- Taneciklerin sıkıştırılabilirliği: Tanecikler arası boşluk çok az olduğu için sıkıştırılamazlar.
- Taneciklerin hareketi: Sadece bulundukları yerde titreşim hareketi yaparlar.
- İkinci Model (Ortadaki): Bu modelde tanecikler yine birbirine yakın ama katı hâldeki gibi düzenli değiller. Birbirlerinin üzerinden kayarak hareket edebilirler. Bu, maddenin sıvı hâlidir.
- Tanecikler arası boşluk: Katılara göre fazladır ama gazlara göre çok azdır.
- Taneciklerin sıkıştırılabilirliği: Tanecikler arası boşluk az olduğu için sıkıştırılamaz kabul edilirler.
- Taneciklerin hareketi:Titreşim, dönme ve öteleme (kayma) hareketi yaparlar.
- Üçüncü Model (Sağdaki): Bu modelde tanecikler birbirinden çok uzakta ve serbestçe hareket ediyorlar. Bu, maddenin gaz hâlidir.
- Tanecikler arası boşluk: Çok fazladır.
- Taneciklerin sıkıştırılabilirliği: Tanecikler arası boşluk çok fazla olduğu için kolayca sıkıştırılabilirler.
- Taneciklerin hareketi:Titreşim, dönme ve öteleme (serbest hareket) hareketi yaparlar. Tanecikler çok hızlı ve bağımsız hareket eder.
2. Havası boşaltılmış kap içerisine helyum gazı bırakılıp kapağı kapatılıyor. Helyum taneciklerinin kap içerisindeki görünümünü ve hareketini yandaki şekilde çizerek gösteriniz.
Bu soruda bizden bir gaz olan helyumun, boş bir kabın içine konulduğunda nasıl davranacağını çizmemiz isteniyor. Çizim yapamayacağım için sana nasıl çizmen gerektiğini adım adım anlatacağım. Unutma, gazlar konuldukları kabın şeklini alır ve her yerine yayılır!
Adım 1: Tanecikleri Yerleştirme
Öncelikle helyum bir gazdır. Gaz tanecikleri birbirinden bağımsız ve aralarında çok fazla boşluk olacak şekilde hareket eder. Bu yüzden, çizim yaparken helyum taneciklerini (küçük daireler olarak düşünebilirsin) kabın sadece dibine veya bir köşesine değil, kabın her yerine dağınık bir şekilde çizmelisin. Tanecikler arasında bolca boşluk bırakmayı unutma.
Adım 2: Hareketi Gösterme
Gaz tanecikleri sürekli ve hızlı bir şekilde hareket ederler. Bu hareketi göstermek için çizdiğin her bir tanecikten çıkan, farklı yönlere doğru giden küçük oklar çizebilirsin. Bu oklar, taneciklerin hem birbirleriyle hem de kabın iç duvarlarıyla sürekli çarpıştığını ve rastgele yönlerde hareket ettiğini gösterir.
Kısacası, çizimin şöyle olmalı: Şişe şeklindeki kabın içini tamamen dolduracak şekilde, aralarında büyük boşluklar olan ve her biri farklı bir yöne doğru hareket ediyormuş gibi oklarla gösterilen dağınık tanecikler. Bu çizim, gazların bulundukları kabı tamamen doldurma özelliğini çok güzel anlatır.