Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin çok önemli bir konusu olan “Destek ve Hareket Sistemi” içerisindeki Eklem Çeşitleri konusunu inceleyeceğiz. Önündeki sayfa bize eklemleri harika bir şekilde özetlemiş. Gel, buradaki düşündürücü soruları birlikte, adım adım cevaplayalım ve konuyu iyice pekiştirelim.
Soru 1: Kafatasımızı oluşturan kemikler hareketli eklemler ile bağlı olsaydı neler olabilirdi?
Çözüm ve Açıklama:
Bu soru, oynamaz eklemlerin (hareketsiz eklemler) önemini anlamamız için sorulmuş harika bir soru. Hadi birlikte düşünelim:
Adım 1: Kafatasımızın en önemli görevi nedir? İçindeki çok hassas ve hayati organımız olan beynimizi korumaktır. Tıpkı bir kask gibi sert ve sağlam durmalıdır.
Adım 2: Eğer kafatasımızdaki kemikler, kolumuzdaki veya bacağımızdaki gibi oynar (hareketli) eklemlerden oluşsaydı, kafamız sabit bir şekilde duramazdı. Her hareketimizde kafatasımızın şekli bozulabilirdi.
Sonuç: Eğer bu kemikler hareketli olsaydı;
- Beynimiz dışarıdan gelen darbelere karşı bu kadar iyi korunamazdı.
- Beynimiz, kemikler hareket ettikçe sıkışabilir ve zarar görebilirdi.
- Yüzümüzün ve kafamızın şekli sabit kalmazdı.
İşte bu yüzden, kafatasımızdaki eklemler birbirine testere dişi gibi sıkıca kenetlenmiş ve hareketsizdir.
Soru 2: Bu eklemlerimiz (oynar eklemler) az oynar ya da hiç oynamaz olsalardı ne olurdu, hiç düşündünüz mü?
Çözüm ve Açıklama:
Burada kastedilen eklemler; kol, bacak, diz, dirsek ve omuzlarımızdaki oynar eklemlerdir. Vücudumuzun hareket motorlarıdır bunlar.
Adım 1: Günlük hayatında yaptığın hareketleri düşün. Koşmak, yürümek, yemek yemek, çantanı taşımak, yazı yazmak…
Adım 2: Eğer dizlerin hiç bükülmeseydi (hiç oynamasaydı), nasıl yürürdün? Tıpkı bir tahta bacak gibi dümdüz yürümek zorunda kalırdın. Oturup kalkamazdın.
Adım 3: Eğer dirseklerin oynamasaydı, elindeki çatalı ağzına götüremezdin.
Sonuç: Oynar eklemlerimiz hareket etmeseydi;
- Hareket kabiliyetimizi kaybederdik, adeta bir heykel gibi sabit kalırdık.
- Kendi temel ihtiyaçlarımızı (yemek yemek, giyinmek, tuvalete gitmek) karşılayamazdık.
- Spor yapmak, oyun oynamak veya dans etmek imkansız hale gelirdi.
Soru 3: Eliniz bu şekildeyken (dört parmağınız hareketsiz sabitlenmişken) kalemi tutup yazı yazabilir misiniz? Neden?
Çözüm ve Açıklama:
Sayfanın en altındaki bu deney, eklemlerin ince işlerdeki önemini gösteriyor.
Adım 1: Yazı yazmak “ince motor becerisi” gerektiren bir iştir. Yani parmaklarımızdaki küçük kemiklerin ve eklemlerin hassas bir şekilde bükülüp kalemi kavraması gerekir.
Adım 2: Fotoğraftaki gibi parmaklarını bantlayıp sabitlediğinde, parmak eklemlerini “oynamaz eklem” haline getirmiş olursun.
Sonuç:Hayır, bu şekildeyken düzgün yazı yazamayız.
Nedeni ise şudur: Kalemi kontrol etmek, ona yön vermek ve kağıt üzerinde hareket ettirmek için parmak eklemlerimizin bükülüp açılmasına (hareket etmesine) ihtiyacımız vardır. Eklemler kilitlendiğinde, elimiz kavrama ve şekil verme yeteneğini kaybeder.
Gördüğün gibi sevgili öğrencim, vücudumuzdaki her bir eklem çeşidi (oynar, yarı oynar ve oynamaz), tam olması gereken yerde ve tam olması gereken özelliklere sahip. Bu mükemmel sistemi korumak için spor yapmayı ve sağlıklı beslenmeyi unutma!