Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle fen bilimleri dersinin kuvvet ve hareket ünitesinden harika sorular çözeceğiz. Hazırsan arkana yaslan, derin bir nefes al ve başlayalım!
5. Aşağıdaki nesnelerden hangisi dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır?
Bu soruda bizden “dengelenmiş kuvvet” etkisindeki cismi bulmamız isteniyor. Dengelenmiş kuvvet demek, cismin üzerindeki net kuvvetin sıfır olması demektir. Bu durumda cisim ya duruyordur ya da sabit süratle hareket ediyordur. Hızlanma veya yavaşlama olmamalıdır.
- A) Saatin akrep ve yelkovanı: Saat düzgün çalışırken akrep ve yelkovan sürekli aynı tempoda, yani sabit bir süratle dönerler. Hızlanmazlar veya yavaşlamazlar. Bu yüzden dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedirler.
- B) Ağaçtan düşen elma: Elma dalından koptuğu an yer çekimi etkisiyle aşağıya doğru düşerken giderek hızlanır. Hızlandığı için dengelenmiş kuvvet değildir.
- C) Süratini artıran araç: Adı üzerinde, araç süratini artırıyor yani hızlanıyor. Bu, dengelenmemiş kuvvetlerin etkisidir.
- D) Havaya atılan top: Top yukarı çıkarken yavaşlar, aşağı inerken hızlanır. Yani sürati değişkendir. Dengelenmiş kuvvet değildir.
Cevabımız sabit süratle hareket eden saat kollarıdır.
Doğru Seçenek: A
6. P, R, S ve T hareketlilerinin aldıkları yol – geçen zaman ilişkileri aşağıdaki grafikte verilmiştir. Bu hareketlilerden hangisi aynı yolu daha kısa sürede alır?
Grafiği inceleyelim. Bu bir Yol – Zaman grafiği. Bize “aynı yolu daha kısa sürede” alanı soruyor. Bu aslında “Hangisi en hızlıdır?” demektir.
Adım 1: Grafikteki çizgilerin dikliğine (eğimine) bakmalıyız. Çizgi ne kadar dikse, araç o kadar hızlıdır. Çünkü az zamanda çok yol gitmiş demektir.
Adım 2: Grafikte Yol eksenine (yukarı doğru olan ok) en yakın olan çizgi S çizgisidir. Bu, S hareketlisinin aynı sürede en çok yolu gittiğini veya belirli bir yolu en kısa sürede tamamladığını gösterir.
Adım 3: Sıralama yaparsak en hızlı S, sonra R, sonra P, en yavaş ise T’dir. En hızlı olan (S), yolu en kısa sürede bitirir.
Doğru Seçenek: C (S)
7. Bir hareketlinin sürati ifade edilmek istendiğinde; birimlerinden hangileri kullanılabilir?
Sürat, bir cismin birim zamanda aldığı yoldur. Yani formülümüz: Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman şeklindedir.
- I. Metre / saniye (m/sn): Yol birimi metre, zaman birimi saniye olabilir. Bu bir sürat birimidir. (Doğru)
- II. Kilometre / saat (km/sa): Yol birimi kilometre, zaman birimi saat olabilir. Arabaların göstergelerinde bunu görürüz. Bu da bir sürat birimidir. (Doğru)
- III. Newton (N): Newton, kuvvet birimidir. Sürat ile ilgisi yoktur. (Yanlış)
Bu durumda I ve II numaralı birimler kullanılabilir.
Doğru Seçenek: B
8. Sürat – Zaman grafiği verilen dört hareketliden hangisi aynı mesafeyi en kısa sürede tamamlar?
Bize 4 farklı aracın (K, L, M, N) süratleri verilmiş ve hangisinin aynı yolu en çabuk bitireceği sorulmuş.
Adım 1: Grafiğe bakalım. Bu bir Sürat – Zaman grafiği. Çizgilerin yüksekliği bize sürati verir.
Adım 2: En üstteki çizgi K hareketlisine ait. Demek ki K’nin sürati en fazla. En alttaki N ise en yavaş olanı.
Adım 3: Bir yarışta veya yolda, sürati en fazla olan araç bitiş çizgisine en önce (en kısa sürede) varır.
K en hızlı olduğu için mesafeyi en kısa sürede tamamlar.
Doğru Seçenek: A (K)
9. Mehmet ve Ayşe aynı yerden aynı anda başlayarak A – B arasındaki mesafeyi sabit süratlerle koşmuşlardır. Ayşe, Mehmet’ten daha önce B noktasına ulaştığına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Burada bir koşu yarışı var. Hadi durumu analiz edelim:
- Gidilen yol aynı (A’dan B’ye).
- Ayşe, Mehmet’ten daha önce varmış. Yani Ayşe bu yolu daha kısa sürede bitirmiş.
Yorum: Aynı yolu daha kısa sürede bitiren kişi, diğerinden daha hızlıdır (süratlidir). Demek ki Ayşe, Mehmet’ten daha süratlidir.
Şıklara bakalım:
- A) Mehmet’in aldığı yol fazladır? Hayır, ikisi de A’dan B’ye koştu, yollar eşit.
- B) Ayşe’nin sürati Mehmet’in süratinden fazladır? Evet! Erken bitirmesinin sebebi budur.
- C) Aynı sürede tamamlamışlardır? Hayır, Ayşe önce varmış.
- D) Mehmet ve Ayşe aynı sürede tamamlamıştır? Hayır, C şıkkının aynısı ve yanlış.
Doğru Seçenek: B
10. Şekilde gösterilen kuvvetlerin bileşkesi kaç N’dır?
Burada bir cisme etki eden kuvvetleri görüyoruz. Bileşke kuvveti (net kuvveti) bulmak için zıt yönlüleri çıkarıp, aynı yönlüleri toplamamız gerekir.
Adım 1: Önce aynı yöne bakan kuvvetleri kendi aralarında toplayalım.
Sağa doğru (Doğu yönünde) iki kuvvet var: 3 N ve 5 N.
3 N
+ 5 N
——-
8 N (Sağa doğru toplam kuvvet)
Adım 2: Şimdi zıt yönlü kuvvetlere bakalım.
Sola doğru (Batı yönünde): 4 N
Sağa doğru (Doğu yönünde): 8 N (Az önce bulduk)
Adım 3: Kuvvetler zıt yönlü olduğu için büyükten küçüğü çıkaracağız.
8 N
– 4 N
——-
4 N
Bileşke kuvvetimiz 4 Newton büyüklüğündedir (Yönü de büyük kuvvetin olduğu taraf yani sağa doğrudur, ama soru sadece büyüklüğü sormuş).
Doğru Seçenek: C (4)