Merhaba sevgili öğrencim. Senin için bu sayfadaki Fen Bilimleri sorularını tek tek inceledim. Konumuz “Ses ve Özellikleri”. Hadi gel, bu soruları birlikte, adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim.
1. Soru: Yapılan deneyde duvarlar arasına önce strafor köpük, daha sonra da aynı kalınlıkta metal levha konularak özdeş ses kaynaklarından sesler gönderilmiştir. Ses dalgalarının hareketi, resimdeki gibi olduğuna göre bu deney ile aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılamaz?
Seçenekler:
A) Ses maddelerden geçebilir.
B) Strafor, metale göre daha iyi ses yalıtımı sağlar.
C) Ses, katılarda sıvılara göre daha iyi iletilir.
D) Ses maddelerden yansıyabilir.
Çözüm:
Adım 1: Görseli inceleyelim. İki çocuk var ve duvara doğru bağırıyorlar. Birinci duvarda “Strafor”, ikinci duvarda “Metal” var. Straforun arkasına geçen ses dalgaları (çizgiler) çok azken, metalin arkasına geçen ses dalgaları daha fazla görünüyor.
Adım 2: Şimdi şıkları bu görsele göre değerlendirelim.
– A şıkkı: Ses maddelerden geçebilir mi? Evet, her iki duvarda da arka tarafa ses geçmiş. Bu sonuca ulaşırız.
– B şıkkı: Strafor daha iyi yalıtım sağlamış mı? Evet, çünkü straforun arkasına geçen ses çok daha az. Demek ki sesi tutmuş (yalıtmış). Bu sonuca da ulaşırız.
– D şıkkı: Ses yansıyabilir mi? Evet, resimde çocuğun olduğu tarafta duvardan geri dönen dalgalar çizilmiş. Bu sonuca da ulaşırız.
Adım 3: C şıkkına bakalım. “Ses, katılarda sıvılara göre daha iyi iletilir” diyor. Bu bilgi bilimsel olarak doğru olabilir ancak bu deneyde sıvı bir madde kullanılmamış. Sadece iki farklı katı (strafor ve metal) karşılaştırılmış. Bu yüzden sadece bu deneye bakarak sıvılarla ilgili bir sonuca varamayız.
Sonuç: Doğru cevap C seçeneğidir.
2. Soru: Kapalı alanlarda sesin yansımasının düzenlenmesi ve gereksiz ses dalgalarının oluşmaması ile ilgilenen bilim dalıdır. Aşağıdakilerden hangisi tanımı verilen bilim dalının düzenlemesini yaptığı yerlerden biri değildir?
Seçenekler:
A) Tiyatro salonları
B) Konser salonları
C) Ses kayıt stüdyoları
D) Meyve bahçeleri
Çözüm:
Adım 1: Soruda bahsedilen bilim dalı “Akustik”tir. Akustik, sesin kalitesini artırmak ve yankıyı önlemek için kapalı mekanlarda yapılan düzenlemelerdir.
Adım 2: Şıkları düşünelim. Tiyatro salonlarında, konser salonlarında ve ses kayıt stüdyolarında sesin net duyulması çok önemlidir. Bu yüzden buralarda özel akustik düzenlemeler yapılır.
Adım 3: Ancak D şıkkındaki “Meyve bahçeleri” açık bir alandır ve burada sesin yansımasını düzenlemek gibi bir amaçla mimari bir çalışma yapılmaz. Doğal bir ortamdır.
Sonuç: Doğru cevap D seçeneğidir.
3. Soru: Sünger, köpük gibi maddelerin iyi birer ses yalıtım malzemesi olmalarının nedeni nedir?
Seçenekler:
A) Boşluklu yapıda olmaları
B) Kalın olmaları
C) Katı hâlde olmaları
D) Ucuz olmaları
Çözüm:
Adım 1: Ses yalıtımı yapmak demek, sesi soğurmak (hapsetmek) demektir. Sesi en iyi hapseden şeyler, maddenin içindeki hava boşluklarıdır.
Adım 2: Sünger ve köpük gibi malzemelere dikkatlice bakarsan içlerinde minik minik delikler (gözenekler) görürsün. Ses dalgaları bu boşluklara girdiğinde enerjisini kaybeder ve diğer tarafa geçemez.
Adım 3: Bu yüzden bu maddelerin yalıtım malzemesi olarak seçilmesinin ana sebebi “boşluklu (gözenekli) yapıda olmalarıdır”.
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.
4. Soru: Banyo ve oturma odasındaki sesin etkileşimi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler:
A) Ses, banyoda oturma odasına göre daha çok soğurulur.
B) Ses, oturma odasında, banyoya göre daha çok soğurulmaya uğrar.
C) Ses, banyoda ve oturma odasında aynı miktarda soğurulur.
D) Ses, banyoda ve oturma odasında aynı miktarda yansımaya uğrar.
Çözüm:
Adım 1: Resimdeki banyoya bakalım; fayanslar var, sert ve pürüzsüz yüzeyler hakim. Sert ve pürüzsüz yüzeyler sesi yansıtır (yankı yapar).
Adım 2: Oturma odasına bakalım; koltuklar, halılar, perdeler var. Bu eşyalar yumuşak ve pürüzlü yüzeylerdir. Yumuşak ve gözenekli eşyalar sesi soğurur (yutar).
Adım 3: Buna göre, oturma odasında eşyalar sesi içine çekeceği için soğurulma daha fazladır. Banyoda ise yansıma daha fazladır. Şıklara baktığımızda B seçeneği bu durumu doğru açıklamaktadır.
Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
5. Soru: Bir ses kaynağından çıkan ses dalgalarının engel ile karşılaştığında gözlenen olaylar resimde gösterilmiştir. Bu durumla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler:
A) Engelin arkasında bulunan kişi, sesi hiç duyamaz.
B) Ses, engele çarparak yansımaya uğrar.
C) Sesin bir kısmı soğurulmaya uğrar.
D) Ses maddelerden geçebilir.
Çözüm:
Adım 1: Görseli inceleyelim. Kız bağırıyor, ses dalgaları duvara çarpıyor.
- Okların bir kısmı geri dönüyor (Yansıma).
- Duvarın içinde dalgalar ilerliyor (Soğurulma ve İletim).
- Duvarın diğer tarafına (sağ tarafa) geçen küçük ses dalgaları çizilmiş (İletim).
Adım 2: Şıkları kontrol edelim.
– B şıkkı doğru, geri dönen oklar var.
– C şıkkı doğru, duvar sesi bir miktar yutar.
– D şıkkı doğru, resimde duvarın arkasına geçen çizgiler var, yani ses maddeden geçebilir.
Adım 3: A şıkkına bakalım. “Engelin arkasındaki kişi sesi hiç duyamaz” diyor. Ancak resimde duvarın arkasına geçen ses dalgaları açıkça çizilmiş. Ayrıca günlük hayattan da biliriz ki yan odadaki sesi az da olsa duyabiliriz. Bu yüzden “hiç duyamaz” ifadesi yanlıştır.
Sonuç: Doğru cevap A seçeneğidir.