Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin “Solunum Sistemi” konusunu pekiştireceğiz. Önündeki çalışma kağıdı, vücudumuzun nasıl nefes alıp verdiğini anlamamız için harika alıştırmalarla dolu. Hazırsan kalemini eline al, soruları birlikte inceleyelim ve adım adım çözelim.
1. Soru: Solunum sistemini oluşturan yapı ve organların gösterildiği yandaki model üzerinde solunum sistemine ait hangi organlar gösterilmemiştir?
Bu soruda dikkatli bakmamız gereken yer, sağ üstteki insan modeli. Bu modelde solunum sisteminin ana hatlarını görüyoruz; burun, ağız, soluk borusu ve akciğerler çizilmiş. Ancak solunum sistemi sadece bu büyük parçalardan oluşmaz, akciğerlerin içinde gizli olan çok önemli küçük yapılar da vardır.
Çözüm:
Modelde yüzeysel olarak ana organlar çizilmiştir ancak akciğerin iç yapısındaki detaylar görünmemektedir. Bu yüzden cevabımız şunlar olmalıdır:
- Bronşçuklar: Akciğerlerin içinde ağaç dalı gibi incelen hava borucuklarıdır.
- Alveoller (Hava Keseleri): Bronşçukların ucunda bulunan, gaz alışverişinin yapıldığı mikroskobik üzüm salkımı benzeri keselerdir.
Not: Ayrıca solunuma yardımcı olan “Diyafram” kası da modelde tam olarak vurgulanmamış olabilir, ancak asıl eksik olan iç yapılar bronşçuklar ve alveollerdir.
2. Soru: Yukarıda karışık olarak verilen solunum sistemi organlarını, soluk alırken havanın izlediği yolu resimlerdeki numaraları kullanarak sıralayınız.
Hadi derin bir nefes alalım ve havanın vücudumuzda izlediği yolu takip edelim. Havanın yolculuğu dışarıdan içeriye doğru gerçekleşir.
Çözüm Adımları:
Adım 1: Hava ilk olarak vücudumuza nereden girer? Tabii ki burnumuzdan. Resimlerde burnu bulalım.
Cevap: 2 (Burun)
Adım 2: Burundan geçen hava, ağız ve burun boşluğunun birleştiği kavşağa, yani yutağa gelir.
Cevap: 3 (Yutak)
Adım 3: Yutaktan geçen hava, ses tellerimizin de bulunduğu gırtlağa uğrar.
Cevap: 6 (Gırtlak)
Adım 4: Gırtlakta ısınan ve temizlenen hava, uzun bir borudan aşağı iner. Buna soluk borusu diyoruz.
Cevap: 5 (Soluk Borusu)
Adım 5: Soluk borusu akciğerlere girerken iki kola ayrılır. Bu kollara bronş denir (Resim 1’de akciğerin içindeki dallanmayı görüyoruz).
Cevap: 1 (Bronşlar / Akciğer içi yollar)
Adım 6: Ve son olarak hava, asıl durağı olan akciğerlerin tamamına dolar.
Cevap: 4 (Akciğerler)
Doğru Sıralama:
2 – 3 – 6 – 5 – 1 – 4
3. Soru: Aşağıda karışık olarak verilen kelimeleri birleştirerek uygun ve anlamlı olan ifadeyi bulunuz.
Burada kelimelerden bir yapboz oluşturacağız. Cümle kurarken işi yapanı (özne) başa, yapılan işi veya durumu bildireni (yüklem) sona koyarsak işimiz kolaylaşır.
a) Birinci Cümle Analizi:
Kelimeler: solunum, en, temel, sistemimizin, Akciğerler, organıdır.
Çözüm:
Burada ana konumuz “Akciğerler”. Cümleyi şöyle kurmalıyız:
“Akciğerler solunum sistemimizin en temel organıdır.”
b) İkinci Cümle Analizi:
Kelimeler: göğüs, Akciğerlerimiz, bir sağda, bulunur., boşluğunda, olmak, biri solda, üzere,
Çözüm:
Burada akciğerlerin yerini tarif etmemiz isteniyor. “Akciğerlerimiz” ile başlayalım, nerede olduklarını ve nasıl durduklarını anlatalım.
“Akciğerlerimiz; göğüs boşluğunda biri solda, bir sağda olmak üzere bulunur.”
(Not: Türkçede genellikle “biri sağda biri solda” deriz ama kutucuklarda “bir sağda” yazdığı için elimizdeki kelimelere sadık kalarak cümleyi bu şekilde kurduk.)
Harika bir iş çıkardın! Solunum sisteminin parçalarını ve görevlerini bu şekilde adım adım düşünerek çok daha iyi kavrayabilirsin. Başarılar dilerim!