Merhaba sevgili öğrencim! Seninle birlikte bu fen bilimleri sayfasındaki soruları tek tek, keyifli bir şekilde inceleyip çözelim. Enerji kaynakları ve yakıtlar konusunu harika bir şekilde pekiştireceğiz. Hazırsan başlayalım!
1. Soru:
Tabloda bir yakıtın özellikleri verilmiş:
- Adı: Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG)
- Yakıt türü: Fosil yakıt
- Enerji kaynağı: Yenilenemez
- Yakıt çeşidi: Gaz yakıt
Soru: Özellikleri verilen bu yakıt türü aşağıdakilerin hangisinde kullanılamaz?
Seçenekler:
- A) Çakmak
- B) LPG’li otomobil
- C) Şofben
- D) Uçak
Çözüm:
Adım 1: Tabloda anlatılan yakıtın LPG (Sıvılaştırılmış Petrol Gazı) olduğunu görüyoruz. LPG; evlerimizde tüplerde, araçlarda yakıt olarak ve çakmaklarda gaz olarak kullanılır.
Adım 2: Şimdi şıkları inceleyelim:
- A) Çakmak: Çakmakların içinde sıvılaştırılmış gaz bulunur, bu LPG veya bütan gazıdır. Yani kullanılır.
- B) LPG’li otomobil: Adı üzerinde, bu otomobiller LPG ile çalışır.
- C) Şofben: Şofbenler suyu ısıtmak için gaz (doğal gaz veya LPG tüpü) kullanırlar.
- D) Uçak: Uçaklar çok güçlü motorlara sahiptir ve bu motorlar “jet yakıtı” (kerosen) denilen özel, yüksek enerjili bir petrol ürünü kullanır. Uçaklar LPG ile çalışmaz.
Sonuç:
Uçaklarda LPG kullanılmaz. Doğru cevap D seçeneğidir.
2. Soru:
Günümüzde kullanılan bazı enerji kaynakları aşağıda gösterilmiştir (Rüzgar türbini, Güneş paneli, Hidroelektrik santrali).
Soru: Bu enerji kaynaklarında aşağıdaki özelliklerden hangisi ortak değildir?
Seçenekler:
- A) Atmosfere zehirli gaz vermemeleri
- B) Yenilenebilir enerji kaynağı olmaları
- C) Yakıt giderinin olmaması
- D) Enerjiyi su yoluyla elde etmeleri
Çözüm:
Adım 1: Görsellerdeki enerji kaynaklarını tanıyalım: Birincisi rüzgar enerjisi, ikincisi güneş enerjisi, üçüncüsü ise su (hidroelektrik) enerjisidir.
Adım 2: Şıkları bu üç kaynak için kontrol edelim:
- A şıkkı: Üçü de temiz enerjidir, bacaları yoktur ve zehirli gaz yaymazlar. (Ortak özellik)
- B şıkkı: Rüzgar, güneş ve su tükenmeyen, yani “yenilenebilir” kaynaklardır. (Ortak özellik)
- C şıkkı: Rüzgar, güneş ışığı ve nehirdeki su bedavadır. Kömür veya petrol gibi para verip yakıt almayız. (Ortak özellik)
- D şıkkı: Enerjiyi “su yoluyla” elde eden sadece üçüncü resimdeki barajdır (hidroelektrik). Rüzgar türbini rüzgarı, güneş paneli güneşi kullanır. Bu özellik hepsi için ortak değildir.
Sonuç:
Hepsi enerjiyi su yoluyla elde etmez. Doğru cevap D seçeneğidir.
3. Soru:
Soru: Petrolden üretilen aşağıdaki yakıtlardan hangisi sıvı yakıtlar arasında yer almaz?
Seçenekler:
- A) LPG
- B) Mazot (motorin)
- C) Gaz yağı
- D) Benzin
Çözüm:
Adım 1: Soruda bize hangisinin “sıvı yakıt” sınıfında olmadığı soruluyor. Yani gaz veya katı olanı bulmalıyız.
Adım 2: Şıkları inceleyelim:
- Mazot (Motorin): Kamyon ve otobüslerde kullanılan akışkan bir sıvıdır.
- Gaz yağı: Eskiden lambalarda kullanılan, sobalarda yakılan bir sıvıdır.
- Benzin: Otomobillerde kullanılan akışkan bir sıvıdır.
- LPG: Açılımı “Sıvılaştırılmış Petrol Gazı”dır. Basınç altında sıvı gibi dursa da, kullanım sırasında gaz haline geçer ve “Gaz Yakıtlar” grubunda incelenir.
Sonuç:
LPG, gaz yakıtlar sınıfındadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
4. Soru:
Benzin, Mazot, Gaz yağı ve LPG görselleri verilmiş.
Soru: Bu yakıtlarda aşağıdaki özelliklerden hangisi ortak değildir?
Seçenekler:
- A) Fosil yakıt olma
- B) Petrolden elde edilme
- C) Sıvı olma
- D) Yenilenemez enerji kaynağı olma
Çözüm:
Adım 1: Bu dört yakıtın (Benzin, Mazot, Gaz yağı, LPG) özelliklerini düşünelim.
Adım 2: Ortak olan ve olmayan yönlerine bakalım:
- A, B ve D şıkları: Bu yakıtların hepsi yer altından çıkarılan petrolden üretilir. Petrol bir fosil yakıttır ve yenilenemez (tükenebilir) bir kaynaktır. Bu özelliklerin hepsi dördü için de ortaktır.
- C şıkkı (Sıvı olma): Benzin, mazot ve gaz yağı sıvı haldedir. Ancak LPG (Likit Petrol Gazı), adından da anlaşılacağı üzere bir “Gaz” yakıttır. Fiziksel halleri (katı-sıvı-gaz durumu) ortak değildir.
Sonuç:
LPG gaz olduğu için “sıvı olma” özelliği ortak değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.
5. Soru:
Numaralanmış davranışlar verilmiş:
- Baca bağlantılarının doğru yapılması
- Kullanılan ısınma aracının standartlara uygun üretilmesi
- Yakıtın tamamen yanmamasına dikkat edilmesi
- Isınma araçlarının yaşam alanlarında kurulması
Soru: Numaralanmış bu davranışlardan hangisi soba ve doğal gaz zehirlenmelerine karşı alınabilecek önlemlerdendir?
Seçenekler:
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) II ve III
- D) III ve IV
Çözüm:
Adım 1: Zehirlenmeleri önlemek için güvenli ve doğru kullanım şarttır. Maddeleri tek tek değerlendirelim.
Adım 2:
- I. Madde: “Baca bağlantılarının doğru yapılması” çok önemlidir. Eğer baca tıkalıysa veya borular yanlış bağlanmışsa zehirli gaz (karbonmonoksit) odaya dolar. Bu kesinlikle bir önlemdir.
- II. Madde: “Standartlara uygun üretilmesi” demek, sobanın veya kombinin güvenli, test edilmiş ve kaliteli olması demektir. Kaçak yapmayan, güvenli cihazlar kullanmak bir önlemdir.
- III. Madde: “Yakıtın tamamen yanmamasına dikkat edilmesi” ifadesi yanlıştır. Tam tersine, yakıt tam yanmazsa zehirli gaz çıkar. Biz yakıtın tam yanmasını isteriz. Bu bir önlem değildir, tehlikeli bir durumdur.
- IV. Madde: Isınma araçlarının yaşam alanlarına kurulması genel bir durumdur ancak zehirlenmeye karşı özel bir “önlem” değildir. Hatta yatak odalarında soba olması riskli bile olabilir.
Sonuç:
Zehirlenmeyi önleyen en temel iki kural I ve II numaralı maddelerdir. Doğru cevap B seçeneğidir.