Merhaba sevgili öğrencim, fen bilimleri dersindeki bu soruları senin için tek tek inceledim. Hadi gel, bu soruları birlikte analiz ederek çözelim. Konuları hatırlayarak ilerlersek çok daha kalıcı olur.
1. Soru: Kan Şekeri Grafiği Sorusu
Yukarıdaki grafikte bir insanın kan şekerindeki değişim gösterilmiştir. Buna göre seçenekteki ifadelerden hangisi söylenebilir?
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için vücudumuzdaki şeker dengesini sağlayan iki kahraman hormonu hatırlayalım: İnsülin ve Glukagon.
- Adım 1: Grafiği inceleyelim. I. aralıkta kan şekeri normal seviyenin üzerine çıkıyor (muhtemelen yemek yemiş). II. aralıkta şeker yüksek seviyede kalıyor. III. aralıkta ise şeker tekrar düşerek normal seviyeye iniyor.
- Adım 2: Kan şekeri yükseldiğinde (II. aralık gibi), vücudumuzun şekeri düşürmesi gerekir. Şekeri düşüren hormon İnsülindir.
- Adım 3: Kan şekeri düştüğünde ise yükselten hormon Glukagon’dur. Ancak grafikte III. aralıkta şeker zaten düşüyor, yani burada şekeri düşüren bir etki (insülin etkisi) var.
- Adım 4: Şıklara bakalım:
A) I. aralıkta karaciğerden hormon salgılanmaz, şeker yemekle artar.
B) III. aralıkta glukagon salgılansaydı şeker düşmez, artardı.
C) Şeker artarken karaciğer fazla şekeri depo etmeye başlar, yani miktar değişir.
D) II. zaman aralığında kan şekeri tavan yaptığı için pankreas insülin hormonu salgılamıştır ki III. aralıkta şeker düşebilsin. Bu ifade doğrudur.
Sonuç: D
2. Soru: İlk Yardım Sorusu
Trafik kazası geçiren bir yaralıya ilk yardım uygulanırken seçenekte verilenlerden hangisinin yapılması doğru olmaz?
Çözüm:
İlk yardımın altın kuralı: “Önce zarar verme!”
- Adım 1: Şıkları ilk yardım kurallarına göre değerlendirelim.
- Adım 2:
A) Herhangi bir tehlike yoksa hasta yerinden kımıldatılmamalıdır. (Doğru, omurilik zedelenmiş olabilir, hareket ettirmek felce yol açabilir.)
B) Hastanın yarasını görmesine izin verilmemelidir. (Doğru, hasta şoka girebilir, sakin kalması gerekir.)
C) İlk yardımı bilmeden bile yaralıya yardım için müdahale edilmelidir. (YANLIŞ! Bilinçsiz yapılan müdahale yaralıyı sakat bırakabilir veya öldürebilir. Sadece eğitimli kişiler müdahale etmelidir.)
D) Meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır. (Doğru, yaralının oksijen alması ve sağlık ekiplerinin rahat çalışması için gereklidir.)
Sonuç: C
3. Soru: Organ Nakli Sorusu
Doku ve organ nakli ile ilgili seçeneklerde verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
Organ nakli hayat kurtaran çok ciddi bir işlemdir.
- Adım 1: Doğru olan ifadeyi bulmak için şıkları analiz edelim.
- Adım 2:
A) Organ bağışında kan uyumuna ve doku uyumuna bakılır. (Doğru. Vücudun organı reddetmemesi için kan ve doku uyumu şarttır.)
B) Bir kişi yalnız tek bir organ bağışlayabilir. (Yanlış, bir kişi böbrek, karaciğer, kalp, kornea gibi birçok organ ve dokusunu bağışlayabilir.)
C) Herkes organlarını her yaşta bağışlayabilir. (Yanlış, genellikle 18 yaşını doldurmuş ve akli dengesi yerinde olanlar bağış yapabilir.)
D) Hastanın tıbbi aciliyet durumu göz önünde bulundurulmaz. (Yanlış, acil durumdaki hastalara öncelik verilir.)
Sonuç: A
4. Soru: Bilinçli İlaç Kullanımı Sorusu
Bilinçsiz ilaç kullanımı ile ilgili görseldeki afişi hazırlayan Zeynep’in aşağıdaki ifadelerinden hangisi yanlıştır?
Çözüm:
İlaçlar doktor kontrolünde kullanılmalıdır, aksi takdirde zehir etkisi yapabilirler.
- Adım 1: Yanlış olan bilgiyi arıyoruz.
- Adım 2:
A) Bilinçsiz kullanılan ağrı kesiciler mide rahatsızlıklarına neden olabilir. (Doğru, mide kanaması veya ülser yapabilirler.)
B) Doktor kontrolünde kullanılmayan antibiyotikler karaciğer yetmezliğine neden olabilir. (Doğru, karaciğer ilaçları vücuttan atmak için çok yorulur.)
C) Antibiyotik kullanımı sırasında sıvı tüketimi azaltılmalıdır. (YANLIŞ! Tam tersine, ilaçların vücuttan atılması ve böbreklerin zarar görmemesi için bol bol su içilmelidir.)
D) İlaçlar hekimler tarafından reçete edilmelidir. (Doğru, komşu tavsiyesiyle ilaç kullanılmaz.)
Sonuç: C
5. Soru: Boşaltım Sistemi (Böbrekler) Sorusu
Belirli aralıklarla kan tahlili yaptıran Uğur’un kanındaki üre miktarının arttığı gözlenmiştir. Buna göre Uğur ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi söylenemez?
Çözüm:
Kandaki atık maddeleri (üre gibi) süzüp idrarla dışarı atan organımız böbreklerdir. Eğer kanda üre artıyorsa, süzme işleminde bir sorun var demektir.
- Adım 1: Üre yüksekliği böbreklerin iyi çalışmadığını gösterir. Şıkları buna göre değerlendirelim.
- Adım 2:
A) Böbrek yetmezliği yaşıyor olabilir. (Söylenebilir, böbrek süzemezse üre kanda birikir.)
B) Diyalize ihtiyaç duyabilir. (Söylenebilir, diyaliz makinesi böbreğin görevini yaparak kanı temizler.)
D) Tedavi edilmezse böbrek nakline ihtiyacı olabilir. (Söylenebilir, yetmezlik ilerlerse nakil gerekir.)
C) Böbrek üstü bezleri çalışmıyor olabilir. (Söylenemez. Böbrek üstü bezleri böbreğin tepesinde bulunur ancak görevleri farklıdır; adrenalin gibi hormonlar salgılarlar. Ürenin süzülmesiyle doğrudan ilişkili değillerdir. Üre sorunu böbreğin kendisiyle ilgilidir.)
Sonuç: C