6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sevgi Yayınları Sayfa 252

Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin çok önemli ve eğlenceli bir konusu olan “Elektriğin İletimi” konusunu tekrar edeceğiz. Önümüzdeki bu görsel, “Neler Öğrendik?” başlığı altında bize maddelerin elektriksel özelliklerini harika bir şekilde özetlemiş. Gel, bu tabloyu ve deney düzeneklerini adım adım inceleyelim ve mantığını kavrayalım.

Konu: İletken ve Yalıtkan Maddeler

Bu sayfada bize sorulan veya anlatılmak istenen temel şey; hangi maddelerin elektriği geçirdiği, hangilerinin geçirmediğidir. Hadi bunu gruplandırarak inceleyelim.

Adım 1: Elektriği İleten Maddeler (İletkenler)

İletken maddeler, elektrik enerjisinin üzerinden geçmesine izin veren maddelerdir. Görselimizde bunlar ikiye ayrılmış:

• Katı İletkenler: Metaller bu grubun kralıdır! Demir, Bakır, Gümüş, Altın, Alüminyum, Çinko. Ayrıca madeni paralarımız, insan vücudu, toprak ve kurşun kalemin ucundaki grafit de elektriği iletir.
• Sıvı İletkenler: Her sıvı elektriği iletmez ama içinde asit, tuz veya mineral olanlar iletir. Limonlu su, tuzlu su, asitli su, sirke, turşu suyu, çay ve çeşmeden akan musluk suyu iletkendir.

Adım 2: Elektriği İletmeyen Maddeler (Yalıtkanlar)

Yalıtkan maddeler ise elektriğin geçişine izin vermezler. Bizi elektrik çarpmalarından koruyan maddeler genellikle bunlardır.

• Katı Yalıtkanlar: Cam, sünger, plastik, karton, kâğıt, porselen ve tahta.
• Sıvı Yalıtkanlar: Şekerli su (şerbet), saf su (içinde hiç mineral olmayan), ispirto, yağ ve alkollü su elektriği iletmez. Burada saf su ile musluk suyunu karıştırmaman çok önemli; musluk suyu iletkendir, saf su yalıtkandır.

Görseldeki Deney Düzeneklerinin Analizi

Şimdi görselin alt kısmındaki iki farklı elektrik devresini inceleyelim. Bu devreler bize konuyu ispatlıyor.

1. Devre (Soldaki Resim):

Gözlem: Devrede piller ve bir ampul var. A ve B uçları arasına metal bir çivi (veya vida) konulmuş.

Çözüm ve Açıklama:

• Adım 1: Devredeki A ve B noktalarına yerleştirilen cisim metaldir.
• Adım 2: Yukarıdaki tablodan hatırlayacağımız üzere metaller (demir, çelik vb.) iletken maddelerdir.
• Adım 3: İletken madde devreyi tamamladığı için elektrik akımı pilden çıkıp ampule ulaşabilir.
• Sonuç: Bu yüzden görseldeki ampul ışık verir.

2. Devre (Sağdaki Resim):

Gözlem: Aynı devrede bu sefer A ve B uçları arasına plastik gövdeli bir tükenmez kalem konulmuş.

Çözüm ve Açıklama:

• Adım 1: Devreye bağlanan cismin dışı plastiktir.
• Adım 2: Tabloya baktığımızda plastiğin yalıtkan bir madde olduğunu görüyoruz.
• Adım 3: Yalıtkan maddeler elektriğin geçmesine izin vermez, yani devreyi keser.
• Sonuç: Elektrik akımı dolaşamadığı için ampul ışık vermez.

Önemli Bir Not: Gazların İletkenliği

Sayfanın en altında çok özel bir bilgi var. Normalde hava gibi gazlar yalıtkandır (Öyle olmasaydı prizden çıkan elektrik havadan bize ulaşırdı, değil mi?). Ancak görselde şimşek ve floresan lamba örnekleri verilmiş.

Açıklama: Gazlar normal şartlarda yalıtkandır. Ancak;

• Yüksek enerji verildiğinde (yıldırım düşmesi gibi),
• Veya uygun şartlar sağlandığında (floresan lambanın içindeki gaz gibi),

Gazlar da iletken hale gelebilir. Bu, gazların özel bir durumudur.

Özetle şampiyon; bir devrede ampulün yanması için devrenin tamamının iletken maddelerle birbirine bağlı olması gerekir. Araya plastik, tahta veya cam girerse elektrik yoluna devam edemez. Başarılar dilerim!