Merhaba sevgili öğrencim! Fen Bilimleri dersinin en keyifli konularından biri olan “Madde ve Isı” ünitesindeyiz. Isı yalıtımı, hem kışın üşümemek hem de yazın terlememek için evlerimizde aldığımız önlemlerin tamamıdır. Ayrıca enerji tasarrufu yaparak doğayı korumamızı sağlar. Şimdi seninle kitaptaki bu “Çalışma Zamanı” etkinliğini adım adım inceleyip çözelim.
Soru 1: İstediğiniz şekil ve büyüklükte bir ev maketi hazırlayınız. Hazırladığınız ev maketine ısı yalıtımı yapınız. Bu maket üzerinde oklarla gösterilen kısımlarda numaralandırılmış yalıtım malzemelerinden hangisini kullanacağınızı belirtiniz.
Bu soruda bizden, evin farklı bölümleri için sağ tarafta verilen numaralı malzemelerden en uygun olanı seçmemiz isteniyor. Malzemeleri tanıyalım ve evin bölümleriyle eşleştirelim:
Malzemeleri Tanıyalım:
1. Cam Yünü: Genellikle sarı renklidir, hafiftir ve rulo halindedir. Çatılarda ve tavan aralarında çok kullanılır.
2. Katran (Ziftli Kağıt): Siyah renklidir. Su ve ısı yalıtımı için çatının en üst kısmına serilir.
3. Ahşap: Doğal bir malzemedir. Zeminlerde (parke) ve pencere çerçevelerinde kullanılır.
4. Taş Yünü: Yanmaz özelliği vardır. Dış cephelerde ve duvar aralarında kullanılır.
5. Silikon Yünü / Boru Yalıtımı: Boruların etrafını saran süngerimsi yapıdır.
6. Plastik Köpük (Strafor): Beyaz ve hafiftir. Genellikle dış cephe mantolamasında kullanılır.
Çözüm ve Eşleştirme:
Çatı (…): Buraya 2 numara (Katran) gelmelidir. Çatıların dış yüzeyine su ve ısı geçişini engellemek için serilir.
Tavan (…): Buraya 1 numara (Cam Yünü) gelmelidir. Evin tavan arası dediğimiz boşluğa serilerek ısının çatıdan kaçmasını engeller.
Pencereler (…): Buraya normalde “Çift Cam” veya “Vakum” denir ancak elimizdeki malzemelerden çerçeve yapımında kullanılan 3 numara (Ahşap) en uygunudur. Ahşap, metale göre ısıyı daha az iletir.
Dış Cephe (…): Buraya 6 numara (Plastik Köpük) gelmelidir. Binaların dışını beyaz köpüklerle kaplayıp (mantolama) boyarlar, böylece ev kışın sıcak kalır.
Duvar Arası (…): Buraya 4 numara (Taş Yünü) gelmelidir. İki tuğla arasına konularak hem ses hem de ısı yalıtımı sağlar. Ayrıca yanmaz olduğu için güvenlidir.
Sıcak Su Boruları (…): Buraya 5 numara (Silikon Yünü/Sünger) gelmelidir. Boruların içindeki sıcak suyun soğumaması için borulara kılıf gibi geçirilir.
Zemin (…): Buraya 3 numara (Ahşap) gelmelidir. Evlerimizin zeminine parke (tahta) döşeriz çünkü taşa bastığımızda ayağımız üşür ama ahşap daha sıcaktır.
Soru 2: Günlük yaşantınızda ısı yalıtımının yapıldığı yerlere örnekler veriniz. Bu yerlerde yalıtımın hangi amaçla yapıldığını kısaca yazınız.
Bu soru senin gözlem yeteneğini ölçüyor. Çevremize baktığımızda ısı alışverişini engellemek istediğimiz pek çok yer görürüz.
Çözüm:
Örnek 1: Termoslar
Amacı: İçine koyduğumuz çayın sıcak kalmasını veya soğuk suyun ısınmamasını sağlamak. Yani içindeki sıvının sıcaklığını korumak.
Örnek 2: Fırın Eldivenleri
Amacı: Sıcak tepsiye dokunduğumuzda elimizin yanmasını engellemek. Isının tepsi’den elimize geçmesini yavaşlatır.
Örnek 3: Kışlık Montlarımız ve Yün Kazaklarımız
Amacı: Vücut ısımızın dışarıdaki soğuk havaya karışmasını engellemek, bizi sıcak tutmak.
Örnek 4: Buzdolabı Kapakları
Amacı: Kapakların kenarındaki lastikler ve gövdesindeki köpükler, dışarıdaki sıcak havanın dolabın içine girmesini engeller. Böylece yiyecekler bozulmaz.
Özetle: Isı yalıtımını; enerji tasarrufu yapmak, eşyalarımızı korumak ve daha konforlu yaşamak için yaparız.
Unutma, iyi bir yalıtım malzemesi ısıyı iyi iletmeyen (yalıtkan) maddelerden seçilir! Başarılar dilerim.