Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki soruları tek tek, anlaşılır bir şekilde inceleyelim ve çözelim. Hazırsan başlayalım!
1. Yandaki şekilde verilen organla ilgili;
I. Vücudun sıvı dengesini düzenler.
II. Üre gibi atıkların vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
III. Zararlı gazların vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar.
yargılardan hangileri yanlıştır?
Çözüm:
Öncelikle resimdeki organımıza bakalım. Bu organımız fasulye tanesine benzeyen böbreklerimizdir.
- Adım 1: I. öncüle bakalım. Böbrekler kanı süzerek idrar oluşturur ve bu sayede vücudumuzdaki su miktarını, yani sıvı dengesini ayarlar. Bu ifade doğrudur.
- Adım 2: II. öncüle bakalım. Böbreklerin en temel görevi, proteinlerin sindirimi sonucu oluşan zehirli bir madde olan üreyi kandan süzüp atmaktır. Bu ifade de doğrudur.
- Adım 3: III. öncüle bakalım. “Zararlı gazların uzaklaştırılması” denmiş. Vücudumuzdaki zararlı gaz (Karbondioksit), solunum sistemi organı olan akciğerler tarafından dışarı atılır. Böbrekler gaz atmaz. Bu ifade yanlıştır.
Soru bizden yanlış olanı istediği için sadece III numaralı ifade yanlıştır.
Cevap: A) Yalnız III
2. Vücudumuzda çeşitli olaylar sonucu oluşan atık maddeleri uzaklaştıran organlar ve uzaklaştırdığı bazı atıklar aşağıda verilmiştir.
Bu organların atıklarında uzaklaştırdığı ortak madde aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Burada üç farklı boşaltım organımız ve attıkları maddeler verilmiş. Hepsinde ortak olanı bulmalıyız.
- Adım 1:Akciğerler: Soluk verirken dışarıya karbondioksit ve su buharı veririz.
- Adım 2:Deri: Terleme yoluyla vücudumuzdaki fazla tuzu, üreyi ve suyu dışarı atarız.
- Adım 3:Kalın Bağırsak: Sindirim atıklarını (dışkı), safra ve suyu dışarı atar.
Dikkat edersen hepsinde ortak olarak atılan madde sudur.
Cevap: C) Su
3. Boşaltım sistemine ait bazı yapı ve organlar yandaki model üzerinde oklarla gösterilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi model üzerinde gösterilmeyen bir organın görevidir?
Çözüm:
Modeldeki oklara dikkatlice bakalım ve hangi organları gösterdiğini belirleyelim.
- Adım 1: En üstteki ok Böbreği gösteriyor. Görevi kanı süzerek temizlemektir (C şıkkı).
- Adım 2: Ortadaki ok, böbrekten çıkan boruyu yani İdrar Borusunu (Üreter) gösteriyor. Görevi oluşan idrarı idrar kesesine taşımaktır (A şıkkı).
- Adım 3: En alttaki ok, balon gibi duran İdrar Kesesini (Mesane) gösteriyor. Görevi idrarı bir süre depolamaktır (B şıkkı).
- Adım 4: Modelde en altta bulunan kısa boru yani İdrar Kanalı (Üretra) üzerine bir ok konulmamış. Üretra’nın görevi idrarı vücuttan dışarı atmaktır.
Şıklara baktığımızda D seçeneğindeki “Atık maddeyi vücuttan dışarı atmak” görevi Üretra’ya aittir ve modelde Üretra okla gösterilmemiştir.
Cevap: D) Atık maddeyi vücuttan dışarı atmak
4. Yukarıda numaralar ile verilen organlar boşaltım sistemine süzülmek üzere gelen kanın atık olarak uzaklaştırılması sürecinde hangi sırayla görev yapar?
I. İdrar borusu (Üreter)
II. İdrar kanalı (Üretra)
III. Böbrek
IV. İdrar kesesi
Çözüm:
Boşaltım sisteminin çalışma sırasını bir yolculuk gibi düşünelim. Kan önce temizlenmek üzere fabrikaya girmeli, sonra borularla taşınmalı.
- Adım 1: İlk olarak kanın süzüldüğü ve idrarın oluştuğu yer Böbrek (III)‘tir. Sıralama III ile başlamalı.
- Adım 2: Böbrekte oluşan idrar, ince uzun borularla taşınır. Bu yapı İdrar borusu (I)‘dur.
- Adım 3: Taşınan idrar bir havuzda toplanır. Burası İdrar kesesi (IV)‘dir.
- Adım 4: Son olarak idrar vücuttan dışarı atılır. Bu çıkış kapısı İdrar kanalı (II)‘dır.
Sıralamamız: III – I – IV – II şeklinde olmalıdır.
Cevap: C) III – I – IV – II
5. Sağlıklı bir insanın böbreklerinde süzülen 1 litre kanın içerisindeki maddelerin vücuda tekrar katılma oranları aşağıda verilmiştir. Buna göre, oluşan idrarın yapısında hangi madde atık olarak bulunmaz?
Çözüm:
Tabloyu inceleyelim. “Vücuda kazandırılan kısmın oranı” demek, böbreklerin o maddeyi atmayıp geri emerek kana geri vermesi demektir.
- Adım 1: Suyun %99’u geri alınmış, demek ki %1’i idrara geçmiş.
- Adım 2: Mineralin %98’i geri alınmış, %2’si idrara geçmiş.
- Adım 3: Ürenin sadece %5’i geri alınmış, %95’i (büyük kısmı) idrarla atılmış.
- Adım 4:Glikozun (şekerin) %100’ü geri alınmış. Bu ne demek? Böbrekler sağlıklı bir insanda glikozun tamamını vücuda geri verir, hiçbiri idrara geçmez.
Bu yüzden sağlıklı bir insanın idrarında glikoz bulunmaz.
Cevap: C) Glikoz