Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu çalışma kağıdındaki soruları birlikte, adım adım inceleyerek çözeceğiz. Konumuz **Solunum Sistemi**. Bu sistemin nasıl çalıştığını, hangi organların görev aldığını hatırlayarak soruları cevaplayalım. Hazırsan başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların önüne “D”, yanlış olanların önüne ise “Y” yazınız. Yanlış olduğuna karar verdiğiniz ifadelerin doğrusunu altlarındaki yerlere yazınız.
1. Atık gazların vücut dışına atılması solunum sistemi tarafından gerçekleştirilir.
Cevap: (D)
Açıklama: Vücudumuzda enerji üretimi sırasında oluşan karbondioksit bir atık gazdır. Bu gazı kanımızdan temizleyip dışarı atan sistem solunum sistemidir. Bu ifademiz doğrudur.
2. Solunum ile dışarı sadece karbondioksit gazı atılır.
Cevap: (Y)
Doğrusu: Solunum ile dışarı karbondioksit gazı ve su buharı atılır.
Açıklama: Soğuk havalarda cama hohladığında camın buğulandığını görürsün değil mi? İşte o buğu, nefesimizdeki su buharıdır. Yani sadece karbondioksit değil, su buharı da atarız.
3. Havayı dış ortamdan vücudumuza alan, solunum sistemi organı ağızdır.
Cevap: (Y)
Doğrusu: Havayı dış ortamdan vücudumuza alan, temel solunum sistemi organı burundur.
Açıklama: Ağzımızdan da nefes alabiliriz ama sağlıklı olan burundur. Çünkü burun havayı ısıtır, nemlendirir ve içindeki kıllar sayesinde mikropları tutar.
4. Soluk borusu akciğere girerken iki kola ayrılır.
Cevap: (D)
Açıklama: Evet, soluk borusu akciğerlere yaklaşınca sağ ve sol olmak üzere iki ana kola ayrılır. Biz bu kollara bronş adını veririz.
5. Soluk verme sırasında diyafram kası kasılır.
Cevap: (Y)
Doğrusu: Soluk verme sırasında diyafram kası gevşer (kubbeleşir).
Açıklama: Bunu bir balon gibi düşün. Nefes alırken ciğerlerin şişmesi için diyaframın aşağı inip düzleşmesi (kasılması) gerekir. Nefes verirken ise eski haline dönüp yukarı doğru kubbeleşerek (gevşeyerek) havayı dışarı iter.
B. Aşağıdaki cümleleri, verilen sözcük çiftlerinin içindeki uygun kelimeyi seçerek tamamlayınız.
Seçeneklerimiz: bronş / yutak, karın / göğüs, burun / ağız, gırtlak / akciğer, oksijen / su buharı
1. Yutaktan gelen havayı soluk borusuna ileten organa ……………………… denir.
Cevap: gırtlak
Adım 1: Havanın izlediği yolu hatırla: Burun -> Yutak -> Gırtlak -> Soluk Borusu. Yutaktan sonra gelen ve ses tellerimizin de bulunduğu yapı gırtlaktır.
2. Soluk borusunun akciğerlere girdiği kısımlara ……………………… denir.
Cevap: bronş
Adım 1: A bölümündeki 4. soruda da bahsetmiştik. Soluk borusu ikiye ayrılıp akciğerlere girer, bu kollara bronş denir.
3. Akciğerler ……………………… boşluğunda, sol ve sağ akciğer olmak üzere iki parça olarak yer alır.
Cevap: göğüs
Adım 1: Vücudumuzda akciğerler ve kalp, kaburgalarımızla korunan göğüs kafesinin içindeki göğüs boşluğunda bulunur.
4. Nefesimizi ……………………… ile almamız daha doğrudur.
Cevap: burun
Adım 1: Burnun içindeki mukus ve kıllar havayı temizler, nemlendirir ve ısıtır. Bu yüzden ağız yerine burundan nefes almak sağlığımız için çok daha iyidir.
5. Solunum ile dışarı, karbondioksit gazı ve ……………………… atılır.
Cevap: su buharı
Adım 1: A bölümündeki 2. sorunun açıklamasında konuştuğumuz gibi, nefes verirken karbondioksitle beraber su buharı da veririz.
C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Vücudumuzun oksijeni havadan alması ve zararlı olan karbondioksidi havaya vermesine ne ad verilir?
Cevap: Solunum
Açıklama: Bu süreç, yaşamımızı sürdürmek için yaptığımız temel olaydır. Oksijeni alıp enerji üretiriz, atık olarak çıkan karbondioksidi geri veririz. Bu olayın genel adı solunumdur.
2. Solunum sistemimizde, havayı dış ortamdan alan organımız hangisidir?
Cevap: Burun
Açıklama: Solunum sisteminin başlangıç noktası ve dışarıya açılan kapısı burundur.
3. Soluk borusunun akciğere giren yapıları hangisidir?
Cevap: Bronşlar
Açıklama: Soluk borusu aşağı doğru inerken ters dönmüş bir “Y” harfi gibi ikiye ayrılır. Bu iki kolun her birine bronş denir ve bunlar akciğerlerin içine girer.
4. Burundan geçen hava yutaktan sonra hangi yapıya gelir?
Cevap: Gırtlak
Açıklama: Sıralamayı tekrar edelim: Burun -> Yutak ->Gırtlak -> Soluk Borusu. Yutak, ağız ve burun boşluğunun birleştiği yerdir, buradan sonra hava gırtlağa geçer.
5. Solunum olayında alınan hava hangi organın içerisine dolar?
Cevap: Akciğerler
Açıklama: Solunum sisteminin en büyük ve temel organı akciğerlerdir. Süngerimsi bir yapıdadırlar ve nefes aldığımızda hava kesecikleri (alveoller) sayesinde hava ile dolup şişerler.
Aferin! Konu değerlendirme sorularını başarıyla tamamladık. Solunum sisteminin parçalarını ve görevlerini bu şekilde tekrar etmiş oldun. Anlamadığın bir yer olursa sormaktan çekinme. İyi çalışmalar dilerim!