Harika bir fikir! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Fen Bilimleri ve Matematik öğretmeniniz. Bugün sizlerle sürat konusunu daha iyi anlamamızı sağlayacak bazı soruları birlikte çözeceğiz. Unutmayın, bir konuyu en iyi öğrenmenin yolu bol bol soru çözmektir. Haydi, hazırsanız başlayalım!
Örnekler
Soru 1. Doruk, iki ağaç arasındaki mesafeyi sabit süratle dört defa koşmuştur. Doruk’un iki ağaç arasındaki mesafeyi alma süreleri aşağıdaki gibi olduğuna göre, Doruk kaçıncı koşusunda daha süratlidir?
- 1. koşusunda → 30 saniye
- 2. koşusunda → 27 saniye
- 3. koşusunda → 25 saniye
- 4. koşusunda → 26 saniye
a) 1.
b) 2.
c) 3.
d) 4.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda anahtar kelimemiz “daha süratlidir“. Sürat, birim zamanda alınan yoldur. Yani ne kadar hızlı olduğumuzdur.
Unutmayalım: Aynı mesafeyi daha kısa sürede tamamlayan her zaman daha süratlidir. Bir yarışta parkuru en önce bitiren, yani en az zaman harcayan, en hızlı koşucu olur değil mi?
Adım 1: Soruda Doruk her seferinde aynı mesafeyi, yani iki ağaç arasını koşuyor. Bu yüzden en süratli olduğu koşuyu bulmak için en kısa sürede tamamladığı koşuya bakmalıyız.
Adım 2: Doruk’un koşu sürelerini karşılaştıralım: 30 saniye, 27 saniye, 25 saniye ve 26 saniye.
Adım 3: Bu süreler içinde en küçük olanı, yani en kısa süreyi bulalım. Gördüğümüz gibi en kısa süre 25 saniyedir.
Sonuç:
Doruk bu mesafeyi 25 saniyede 3. koşusunda tamamlamıştır. Bu yüzden en süratli olduğu koşu 3. koşusudur. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 2. Şekildeki gibi sabit süratle K noktasından hareket eden A otobüsü ile L noktasından hareket eden B otobüsü aynı anda M noktasında yan yana gelmiştir. Aşağıdaki soruları bu bilgilere göre cevaplayınız.
a. Otobüslerden hangisi daha fazla yol almıştır?
Çözüm:
Adım 1: Önce A otobüsünün ne kadar yol gittiğini bulalım. A otobüsü K noktasından başlayıp M noktasına gitmiş. Şekle baktığımızda K-L arasının 200 metre, L-M arasının ise 300 metre olduğunu görüyoruz. A otobüsü bu yolun tamamını gitmiş.
Adım 2: A otobüsünün aldığı toplam yolu bulmak için bu iki mesafeyi toplayalım.
200 m
+ 300 m
——-
500 m
Yani, A otobüsü 500 metre yol almıştır.
Adım 3: Şimdi de B otobüsünün ne kadar yol gittiğine bakalım. B otobüsü L noktasından başlayıp M noktasına gitmiş. Şekilde bu mesafenin 300 metre olduğu zaten gösteriliyor.
Sonuç:
A otobüsü 500 metre, B otobüsü ise 300 metre yol almıştır. 500 > 300 olduğu için A otobüsü daha fazla yol almıştır.
b. Otobüslerden hangisi daha süratlidir?
Çözüm:
Adım 1: Sürat neydi bir hatırlayalım. Sürat, alınan yolun zamana bölünmesiyle bulunur. Soruda çok önemli bir bilgi var: “aynı anda M noktasında yan yana gelmiştir.” Bu demek oluyor ki, iki otobüsün de yolculuk süresi aynıdır.
Adım 2: Aynı sürede, A otobüsü 500 metre yol alırken, B otobüsü 300 metre yol almıştır.
Şöyle düşünün: Siz ve bir arkadaşınız 10 dakika boyunca koşuyorsunuz. 10 dakika sonunda siz 1000 metre, arkadaşınız ise 800 metre koşmuş. Kim daha hızlıdır? Tabii ki siz! Çünkü aynı sürede daha fazla yol gittiniz.
Sonuç:
Bu durumda da, aynı sürede daha fazla yol giden A otobüsü daha süratlidir.
Çalışma Zamanı
Soru 1. Şekildeki labirentin farklı noktalarından aynı anda sabit süratlerle geçen fareler 0 noktasına eşit sürelerde ulaşmışlardır. Labirent içerisindeki her bir kenar eşit uzunlukta olduğuna göre, farelerin süratleri arasındaki ilişki nedir?
Çözüm:
Çocuklar, bu soru da otobüs sorusuyla aynı mantıkta. Bize yine çok önemli bir ipucu verilmiş: “eşit sürelerde ulaşmışlardır“. Yani bütün farelerin yolculuğu aynı zaman almış. En süratli olanı bulmak için en uzun yolu kimin gittiğini bulmamız yeterli! Labirentteki her bir kare kenarına 1 birim diyelim ve farelerin yollarını sayalım.
Adım 1: Her bir farenin aldığı yolu (kaç birim ilerlediğini) sayalım.
- Siyah fare: Yolunu takip edelim. 1 birim sağa, 1 birim aşağı, 1 birim sağa, 1 birim aşağı, 1 birim sağa. Toplamda 5 birim yol gitmiş.
- Gri fare: Yolunu takip edelim. 1 birim sola, 1 birim aşağı, 1 birim sola, 1 birim aşağı, 1 birim sola. Toplamda 5 birim yol gitmiş.
- Kahverengi fare: Yolunu takip edelim. 1 birim yukarı, 1 birim sağa, 1 birim sağa, 1 birim sağa, 1 birim sağa, 1 birim sağa. Toplamda 6 birim yol gitmiş.
- Beyaz fare: Yolunu takip edelim. 1 birim yukarı, 1 birim sola, 1 birim yukarı, 1 birim sola, 1 birim sola. Toplamda 5 birim yol gitmiş.
Adım 2: Aldıkları yolları karşılaştıralım.
Kahverengi Fare: 6 birim
Siyah Fare: 5 birim
Gri Fare: 5 birim
Beyaz Fare: 5 birim
Adım 3: Aynı sürede en çok yolu giden en süratli, en az yolu giden en yavaş olur. Eşit yol gidenlerin süratleri de eşittir.
Sonuç:
En uzun yolu (6 birim) giden Kahverengi fare en süratlisidir. Diğer üç fare (Siyah, Gri ve Beyaz) ise aynı uzunlukta (5 birim) yol gittikleri için onların süratleri birbirine eşittir.
Süratleri arasındaki ilişkiyi şöyle yazabiliriz:
Sürat (Kahverengi) > Sürat (Siyah) = Sürat (Gri) = Sürat (Beyaz)
Umarım hepsi anlaşılmıştır. Aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin. İyi çalışmalar dilerim!