Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin en hareketli konularından biri olan Destek ve Hareket Sistemi ünitesindeki “Kas ve Kas Çeşitleri” sayfasını inceleyeceğiz. Görselde bir test sorusu yok ancak ders kitabımız bizi konuya ısındırmak için harika düşündürücü sorular sormuş ve çok önemli bilgiler vermiş. Hadi gel, bu soruları birlikte cevaplayalım ve konuyu bir güzel pekiştirelim.
Soru 1: Sizce Einstein, fotoğraftaki gibi dilini çıkarırken yüzünün hangi bölümlerini hareket ettirmiştir?
Çözüm ve Açıklama:
Bu fotoğrafa baktığımızda Einstein’ın sadece dilini çıkarmadığını, aslında yüzünde kocaman bir mimik oluşturduğunu görüyoruz. Hadi aynısını yapmaya çalışalım (tabii kimse görmezken!). Dilimizi bu kadar dışarı çıkarmak için öncelikle ağzımızı kocaman açmamız gerekiyor. Yani;
- Alt çene kemiğimiz aşağı doğru hareket ediyor.
- Bunu yaparken yanak kaslarımız geriliyor.
- Gözlerini de kocaman açtığı için alın bölgesindeki ve göz çevresindeki kaslar yukarı doğru kasılıyor.
- Ve tabii ki en önemlisi, ağzımızın içindeki en güçlü kaslardan biri olan dilimiz dışarı doğru uzanıyor.
Yani cevabımız: Çene, yanaklar, dudak çevresi, göz çevresi, alın ve dil kaslarıdır. Yüzümüzde “Mimik Kasları” dediğimiz bu yapılar sayesinde duygularımızı ifade ederiz.
Soru 2: Hareket etmede kemik ve eklemlerden başka hangi yapılar görev almaktadır?
Çözüm ve Açıklama:
Hatırlarsan önceki derslerimizde iskeletimizi bir binanın kolonlarına benzetmiştik. Kemiklerimiz vücudumuzun çatısıdır, eklemler ise bu kemiklerin bükülmesini sağlayan menteşelerdir. Ancak bir kuklayı düşün; ipleri çekmezsen kukla hareket edebilir mi? Hayır.
İşte vücudumuzda o iplerin görevini gören, kemikleri çekerek hareketi başlatan motor güç KASLARDIR. Yani sorumuzun cevabı kısaca KASLAR olacaktır. İskeletimiz tek başına hareket edemez, kaslar kasılıp gevşeyerek kemikleri çeker ve hareket etmemizi sağlar.
Konu Anlatımı ve Özet:
Sayfanın devamında bize çok önemli bilgiler verilmiş. Gel bunları bir öğretmen notu gibi özetleyelim, çünkü sınavlarda buralardan soru gelme ihtimali çok yüksek.
Kitabımız kasları çalışma şekillerine ve yapılarına göre 3 gruba ayırmış. Bunları adın gibi bilmelisin:
1. Çizgili Kaslar (İskelet Kasları):
Bunlar bizim “Güçlü ama çabuk yorulan” kaslarımızdır. İskeletimizin üzerini örterler. Kolunu kaldır, bacağını salla, koş, zıpla… Bunların hepsini çizgili kaslar yapar.
Özelliği: İsteğimizle çalışırlar (beynimizle komut veririz), çok hızlıdırlar ama çabuk yorulurlar.
2. Düz Kaslar:
Bunlar bizim “Sakin ve yorulmak bilmeyen” iç işçilerimizdir. Mide, bağırsak, kan damarları gibi iç organlarımızda bulunurlar.
Özelliği: İsteğimiz dışında çalışırlar (sen midene “hadi sindir” demezsin, o kendisi yapar), yavaş ve düzenli çalışırlar, asla yorulmazlar.
3. Kalp Kası:
Bu kas çok özeldir, çünkü melez bir yapıya sahiptir. Yapısı çizgili kasa benzer ama çalışma prensibi düz kasa benzer.
Özelliği: Sadece kalpte bulunur. Tıpkı düz kaslar gibi isteğimiz dışında çalışır (kalbini durduramazsın), ama çizgili kaslar gibi güçlü, hızlı ve ritmik çalışır. En önemlisi; ömür boyu yorulmadan çalışır.
Unutma; kolumuzu kaldırırken çizgili kas, yemeği sindirirken düz kas, kanı pompalarken kalp kası görev başındadır. İyi çalışmalar dilerim!