Merhaba sevgili öğrencim. Bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin “Madde ve Isı” ünitesine ait değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Bu sorular, ısı yalıtımı ve ısı iletimi konularını ne kadar iyi anladığımızı ölçmemize yarayacak. Hazırsan kalemini kağıdını hazırla, adım adım başlayalım.
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” harfi yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğru biçimlerini altlarındaki yerlere yazınız.
1. Yalıtım için kullanılan bazı maddelerin yapısında hava vardır.
Çözüm: Bu ifade DOĞRU (D)‘dur.
Açıklama: Hatırlarsan derste konuşmuştuk; hava, tanecikleri birbirinden uzak olduğu için ısıyı çok yavaş iletir, yani iyi bir yalıtkandır. Bu yüzden strafor köpük veya cam yünü gibi yalıtım malzemelerinin içinde bolca hava boşluğu bulunur.
2. Termoslar ısı iletimi sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.
Çözüm: Bu ifade YANLIŞ (Y)‘tır.
Doğrusu: Termoslar ısı yalıtımı sağlayacak şekilde tasarlanmıştır.
Açıklama: Termosun amacı içindeki çayı sıcak veya suyu soğuk tutmaktır. Eğer ısı iletimi sağlasaydı, içindeki çay hemen soğurdu. Biz ısının kaçmasını engellemek yani yalıtmak istiyoruz.
3. Maddeleri oluşturan tanecikler arasında boşluk fazla ise ısı iletimi yavaş olur.
Çözüm: Bu ifade DOĞRU (D)‘dur.
Açıklama: Isı iletimi, taneciklerin birbirine çarpmasıyla olur. Eğer tanecikler arasında çok boşluk varsa (gazlarda olduğu gibi), birbirlerine çarpmaları zorlaşır ve ısı iletimi yavaşlar.
4. Binalara ısı yalıtımı yaptırmak, aile ve ülke ekonomisine büyük yarar sağlar.
Çözüm: Bu ifade DOĞRU (D)‘dur.
Açıklama: Evimiz yalıtımlı olursa kışın daha az kömür veya doğalgaz yakarak ısınırız. Bu da faturalarımızın düşmesini sağlar. Cebimizden daha az para çıkar, ülkemiz de enerji için dışarıya daha az para öder.
5. Tencere, tava, çaydanlık gibi mutfak eşyalarının gövde kısımları iletken maddelerden yapılmıştır.
Çözüm: Bu ifade DOĞRU (D)‘dur.
Açıklama: Yemek pişirirken ocağın ısısının yemeğe çabucak geçmesini isteriz. Bu yüzden tencerelerin gövdesi demir, çelik veya bakır gibi ısıyı iyi ileten metallerden yapılır. (Kulpları ise elimiz yanmasın diye yalıtkandır, bunu karıştırmayalım.)
B. Aşağıdaki cümleleri, verilen sözcük çiftlerinin içindeki uygun kelimeyi seçerek tamamlayınız.
1. Bazı maddeler ısı akışını ……………………………… için ısı yalıtkanı olarak adlandırılır.
Cevap:yavaşlattığı
Açıklama: Yalıtkan maddeler ısıyı tamamen durduramaz ama akışını çok ciddi şekilde yavaşlatır. Bu yüzden “yavaşlattığı” kelimesini seçiyoruz.
2. Binalarımızda kullandığımız yalıtım malzemeleri ısı ……………………………… olarak kullanılan maddelerdir.
Cevap:yalıtkanı
Açıklama: Adı üzerinde, yalıtım yapmak için kullandığımız malzemeler (strafor, taş yünü vb.) birer “ısı yalıtkanı”dır.
3. Penceredeki çift cam arasında kalan hava ısı ……………………………… sağlar.
Cevap:yalıtımı
Açıklama: Çift camlı pencerelerde iki camın arasında durgun hava bırakılır veya havası alınır (vakum). Buradaki amaç ısının geçişini engellemektir, yani “ısı yalıtımı” sağlamaktır.
4. Isıyı iyi ……………………………… maddelere ısı iletkeni denir.
Cevap:ileten
Açıklama: Isıyı bir ucundan diğer ucuna kolayca ve hızlıca geçiren maddelere (metaller gibi) “ısı iletkeni” deriz.
5. Taneciklerin titreşim hareketi yaparak ısıyı iletmesi en zor ……………………………… maddelerde gerçekleşir.
Cevap:gaz
Açıklama: Katılarda tanecikler dip dibedir, ısıyı hemen iletirler. Ancak gazlarda tanecikler birbirinden çok uzaktır. Bu yüzden titreşim yoluyla ısıyı iletmeleri en zor gaz maddelerde olur.
C. Altı Şapkalı Düşünme Tekniği Etkinliği
Bu bölümde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın ısı kaybını önlemek için alacağı önlemleri “Altı Şapkalı Düşünme Tekniği” ile analiz etmen istenmiş. Gel seninle şapkalarımızı takalım ve bu konuyu farklı açılardan değerlendirelim. Defterine şu şekilde not alabilirsin:
Beyaz Şapka (Tarafsız – Bilgi Odaklı):
(Burada sadece net bilgileri ve gerçekleri konuşuruz.)
- Binalarda ısı yalıtımı yapılmazsa enerjinin %30’u boşa gitmektedir.
- Isı yalıtımı için taş yünü, plastik köpük gibi malzemeler kullanılır.
- Yalıtım yapıldığında yakıt tüketimi azalır.
Sarı Şapka (İyimser – Fayda Odaklı):
(Burada işin güzel yanlarını, faydalarını düşünürüz.)
- Evlerimiz kışın sıcacık, yazın serin olacak.
- Doğalgaz ve elektrik faturalarımız düşecek, ailemiz o parayla başka ihtiyaçlarını giderebilecek.
- Daha az yakıt yakacağımız için havamız temiz kalacak, dünyamızı korumuş olacağız.
Kırmızı Şapka (Duygusal – His Odaklı):
(Burada hislerimizi söyleriz.)
- Doğayı koruyacağımız için çok mutlu ve huzurlu hissediyorum.
- Evimiz sıcak olduğunda kendimi daha güvende hissediyorum.
- Acaba bu yalıtım işleri çok gürültü yapacak mı diye biraz endişeleniyorum.
Yeşil Şapka (Yaratıcı – Yeni Fikirler):
(Burada çılgın ve yeni fikirler üretiriz.)
- Belki de evlerin dışını yalıtım malzemesi yerine, ısıyı tutan özel bitkilerle kaplayabiliriz.
- Güneş enerjisini depolayıp gece duvarlara veren akıllı boyalar icat edebiliriz.
- Eski plastik şişeleri geri dönüştürüp yalıtım malzemesi yapabiliriz.
Siyah Şapka (Karamsar – Risk Odaklı):
(Burada olası sorunları ve tehlikeleri düşünürüz.)
- Yalıtım yaptırmak başlangıçta çok pahalı olabilir, herkesin parası yetmeyebilir.
- Kullanılan bazı kalitesiz yalıtım malzemeleri yangın çıkarsa tehlikeli olabilir, yanıcı olabilirler.
- Eski binalara yalıtım yapmak binanın yapısını bozabilir mi?
Mavi Şapka (Değerlendiren – Sonuç Odaklı):
(Burada son kararı verir ve süreci yönetiriz.)
- Sonuç olarak; ısı yalıtımı hem cebimiz hem de dünyamız için gereklidir.
- Başlangıçta masraflı olsa da uzun vadede kazançlıdır.
- Güvenli ve yanmaz malzemeler seçilerek tüm binalara yalıtım yapılmasına karar veriyorum.
Evet, sorularımızı tamamladık. Umarım bu açıklamalarla konuyu daha iyi kavramışsındır. Başarılar dilerim!