Merhaba sevgili öğrencim! Bugün seninle Fen Bilimleri dersinin “Kuvvet ve Hareket” ünitesine ait bu değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Sürat, alınan yol ve zaman kavramlarını iyice pekiştirelim. Hazırsan başlayalım!
A. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız. Yanlış olduğunu düşündüğünüz ifadelerin doğru biçimlerini altlarındaki yerlere yazınız.
Bu bölümde verilen bilgilerin doğruluğunu kontrol edeceğiz. Yanlış olanları düzelterek doğrusunu öğreneceğiz.
1. Soru: (….) 1. Sabit süratle yol alan aracın sürati sıfırdır.
Cevap: (Y)
Açıklama: Sevgili öğrencim, “sabit sürat” demek, aracın hızı hiç değişmeden hareketine devam etmesi demektir. Yani araç hareket halindedir. Eğer sürati sıfır olsaydı, araç duruyor olurdu.
Doğrusu: Sabit süratle yol alan aracın sürati sıfır değildir, belli bir değeri vardır ve bu değer değişmez.
2. Soru: (….) 2. Sabit süratle yol alan aracın zamanla yol değeri artar.
Cevap: (D)
Açıklama: Bir araç hareket ediyorsa (sürati varsa), zaman geçtikçe bulunduğu yerden uzaklaşır ve yol alır. Örneğin, sabit bir hızla yürürsen her geçen saniye katettiğin mesafe artar. Bu ifade doğrudur.
3. Soru: (….) 3. Eşit sürede daha fazla yol alan aracın sürati, daha az yol alan aracın süratinden daha fazladır.
Cevap: (D)
Açıklama: Bunu bir yarış gibi düşünelim. İki arkadaşın var, ikisi de 10 saniye koşuyor. Biri 10 saniyede 50 metre gidiyor, diğeri 20 metre gidiyor. Çok yol giden daha hızlı (süratli) koşmuş demektir.
4. Soru: (….) 4. Sürati az olan araçlar için genellikle m/sn birimi kullanılır.
Cevap: (D)
Açıklama: Günlük hayatta çok hızlı giden otomobiller için “kilometre/saat” (km/h) kullanırız. Ancak daha yavaş hareketler (yürüyen bir insan, bisiklet veya laboratuvar deneyleri) için genellikle metre/saniye (m/sn) birimi tercih edilir.
5. Soru: (….) 5. Sürati 20 m/sn olan araç 1 saniyede 20 metre yol alır.
Cevap: (D)
Açıklama: Sürat birimi olan “m/sn” zaten “bir saniyede alınan metre” demektir. 20 m/sn demek, o aracın her 1 saniyede 20 metre ilerlediği anlamına gelir.
B. Aşağıdaki cümleleri, verilen sözcük çiftlerinin içindeki uygun kelimeyi seçerek tamamlayınız.
Şimdi öğrendiğimiz kavramları cümle içindeki boşluklara yerleştirelim.
1. Soru: Bir hareketlinin sürati aldığı yola ve …………………………… bağlıdır.
Cevap: zamana
Açıklama: Süratin formülünü hatırla: Sürat = Alınan Yol / Geçen Zaman. Yani sürati bulmak için yola ve zamana ihtiyacımız vardır.
2. Soru: Bir saatin akrep ve yelkovanının hareketi …………………………… harekete örnek verilebilir.
Cevap: sabit süratli
Açıklama: Saatin üzerindeki akrep ve yelkovan hep aynı tempoda dönerler. Birden hızlanıp birden yavaşlamazlar. Bu yüzden hareketleri sabit süratli harekettir.
3. Soru: Bir araç …………………………… sürati sıfırdır.
Cevap: duruyorsa
Açıklama: Eğer bir araç hareket etmiyorsa, yani yol almıyorsa sürati yoktur. Duruyorsa sürat sıfırdır.
4. Soru: Aynı yolu …………………………… sürede tamamlayan hareketlinin sürati daha azdır.
Cevap: uzun
Açıklama: Okuldan eve gittiğini düşün. Eğer eve gitmen çok uzun sürüyorsa, yavaş yürüyorsun demektir. Süre uzadıkça sürat azalır.
5. Soru: Bir yarışta sürati fazla olan atlet bitiş çizgisine daha …………………………… ulaşabilir.
Cevap: önce
Açıklama: Hızlı (süratli) olan kişi yarışı kazanır. Yani bitiş çizgisine diğerlerinden önce varır.
C. Aşağıda verilen kelimeleri uygun biçimde birleştirerek anlamlı ifadeler oluşturunuz.
Burada kelimeleri bir yapboz parçası gibi birleştirip fen bilgisi dersinde öğrendiğimiz tanımları oluşturacağız.
1. Soru: (otomobillerin / Günlük / yaşamda / kilometre / saat / ile / birimi / edilir. / ifade / süratleri)
Cevap:
Günlük yaşamda otomobillerin süratleri kilometre / saat birimi ile ifade edilir.
Açıklama: Arabaların hız göstergelerine baktığımızda “km/h” yazar. Cümleyi bu bilgiye göre kurduk.
2. Soru: (Aracın / aldığı / zamana / geçen / oranı / yolun / sürat / tanımlanır / olarak)
Cevap:
Sürat, aracın aldığı yolun geçen zamana oranı olarak tanımlanır.
Alternatif Cevap: “Aracın aldığı yolun geçen zamana oranı sürat olarak tanımlanır.” şeklinde de yazabilirsin.
Açıklama: Burada süratin tanımını yapıyoruz. Sürat nedir? Yolun zamana bölünmesi (oranı) demektir.
Aferin! Soruları başarıyla tamamladık. Sürat, yol ve zaman arasındaki ilişkiyi anlaman fen bilimleri dersinde çok işine yarayacak. Başarılar dilerim!