Merhaba sevgili öğrencim! Seninle birlikte bu fen bilimleri çalışma sayfasındaki hareket ve sürat konusunu içeren soruları adım adım inceleyelim. Hareket konusunu günlük hayattan örneklerle düşünürsen çok daha kolay anlarsın. Hazırsan başlayalım.
2. Çağan, K – L yolunu kaykayı ile geçerken eşit zaman aralıklarında eşit yollar aldığına göre Çağan’ın hareketi için ne söyleyebilirsiniz?
Çözüm:
Bu soruda kilit nokta şu ifadedir: “Eşit zaman aralıklarında eşit yollar almak.”
Düşünelim; eğer bir araç veya kişi, her saniyede aynı mesafeyi gidiyorsa (örneğin her 1 saniyede 2 metre gidiyorsa), bu kişi ne hızlanıyordur ne de yavaşlıyordur. Hızı hep aynıdır.
Fen bilimlerinde biz bu tür harekete “Sabit Süratli Hareket” deriz. Yani Çağan, K noktasından L noktasına kadar hiç hızını değiştirmeden, aynı süratle gitmiştir.
Cevap: Çağan sabit süratli hareket yapmıştır.
3. Bisiklet yarışına katılan 4 yarışçının bilgileri yandaki tabloda verilmiştir. Yarışmacılar sabit süratlerle hareket ettiğine göre yarışmacıların süratleri arasındaki ilişki nasıldır?
Çözüm:
Tabloya baktığımızda tüm yarışçıların A – B arasındaki mesafeyi yani aynı yolu gittiklerini görüyoruz. Ancak bu yolu bitirme süreleri birbirinden farklı.
Mantığını şöyle kuralım: Bir yolu kim daha kısa sürede bitirirse o daha hızlıdır (süratlidir), değil mi? Kim daha uzun sürede bitirirse o daha yavaştır.
- I. Yarışçı: 3 saatte (En kısa sürede bitirmiş, demek ki en hızlısı bu)
- II. Yarışçı: 5 saatte
- III. Yarışçı: 4 saatte
- IV. Yarışçı: 6 saatte (En uzun sürede bitirmiş, demek ki en yavaşı bu)
Şimdi süratlerini büyükten küçüğe doğru sıralayalım. Süresi az olanın sürati fazladır.
Sıralama: I. Yarışçı > III. Yarışçı > II. Yarışçı > IV. Yarışçı
4. Şekildeki A, B ve C araçları belirtilen noktalardan aynı anda sabit süratlerle geçerek bitiş noktasına aynı anda ulaşmışlardır. Bu araçlarla ilgili;
a. Süratleri arasındaki ilişkiyi yazınız.
b. Bulundukları noktalardan bitiş noktasına ulaşma süreleri arasındaki ilişkiyi yazınız.
Çözüm:
Burada soruyu dikkatli okumak çok önemli. Soruda diyor ki: “Bitiş noktasına aynı anda ulaşmışlardır.”
b. Şıkkı için (Süreler):
Sorunun içinde cevabı gizli aslında. Hepsi bitiş çizgisine aynı anda vardıklarına göre, hareket süreleri birbirine eşittir.
Cevap b: Süre A = Süre B = Süre C (Süreleri eşittir)
a. Şıkkı için (Süratler):
Resme bakalım. Bitiş çizgisine en uzak olan araç hangisi? B aracı (en arkada). En yakın olan hangisi? A aracı (en önde).
Şimdi düşünelim; B aracı en arkada olmasına rağmen, en öndeki A aracıyla aynı anda bitiş çizgisine varabilmiş. Demek ki B aracı o kadar hızlı gitmiş ki aradaki farkı kapatıp yetişmiş. A aracı ise zaten finişe yakın olduğu için daha yavaş gitse bile aynı anda varabilmiş.
Yani; aynı sürede en çok yolu giden en süratlidir.
- B aracı en uzun yolu gitmiş -> En süratli.
- C aracı orta mesafeyi gitmiş -> Orta süratli.
- A aracı en kısa yolu gitmiş -> En yavaş.
Cevap a: B > C > A
5. A ve B noktalarından aynı doğrultuda sabit süratlerle şekildeki gibi birbirlerine doğru koşan öğrenciler aynı anda C noktasına ulaşmışlardır. Bu öğrencilerle ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
a. Öğrencilerin aldığı yolları karşılaştırınız.
b. Öğrencilerin süratlerini karşılaştırınız.
Çözüm:
Yine karşımıza “aynı anda ulaşmışlardır” ifadesi çıkıyor. Yani ikisi de aynı süre boyunca koşmuşlar.
a. Şıkkı (Yollar):
Resimdeki sayılara bakalım. A noktasından koşan öğrenci C’ye gelene kadar ne kadar yol gitmiş?
- A’daki öğrencinin yolu: 100 metre
B noktasından koşan öğrenci C’ye gelene kadar ne kadar yol gitmiş?
- B’deki öğrencinin yolu: 50 metre
Bu sayıları karşılaştırırsak 100 metre, 50 metreden büyüktür.
Cevap a: A’dan gelen öğrencinin aldığı yol > B’den gelen öğrencinin aldığı yol.
b. Şıkkı (Süratler):
Mantığımızı kuralım: İki arkadaşsınız, öğretmen düdüğü çalıyor ve “koş” diyor. Aynı sürede (örneğin 10 saniyede) biriniz 100 metre koşuyor, diğeriniz sadece 50 metre koşabiliyor. Kim daha hızlıdır?
Tabii ki çok yol koşan daha hızlıdır! Aynı sürede daha fazla yol alan (100m) öğrencinin sürati, az yol alan (50m) öğrencinin süratinden fazladır.
Cevap b: A noktasından koşan öğrencinin sürati > B noktasından koşan öğrencinin sürati.