Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki kuvvet ve hareket ünitesine ait etkinlikleri adım adım, sanki sınıfta tahtada çözüyormuşuz gibi inceleyeceğiz. Hazırsan kalemini kağıdını hazırla, başlıyoruz!
2. Aşağıdaki resimleri dikkatlice inceleyerek resimler ile ilgili istenenleri kutucuklara yapınız.
Bu bölümde bizden cisimlere uygulanan kuvvetlerin yönünü çizmemiz isteniyor. Kuvvetin yönü, itme veya çekme işleminin nereye doğru yapıldığıdır.
Birinci Resim (Oyuncak Araba):
Soru: Çocuğun arabaya uyguladığı kuvvetin yönünü çizerek gösteriniz.
- Adım 1: Resme bakalım. Çocuk, oyuncak arabayı arkasından tutmuş ve ileriye doğru itiyor.
- Adım 2: Çocuğun duruşuna ve arabanın ön kısmına bakarsak, hareketin sola doğru olduğunu görürüz.
- Sonuç: Kutucuğa sola doğru (←) bakan bir ok çizmelisin.
İkinci Resim (Sandık):
Soru: Sandığa uygulanan kuvvetlerin yönlerini çizerek gösteriniz.
- Adım 1: Burada iki çocuk var. Soldaki çocuk sandığı sağa doğru itiyor. Sağdaki çocuk ise sandığı sola doğru itiyor. Karşılıklı bir itişme var.
- Adım 2: Her iki kuvveti de göstermemiz lazım.
- Sonuç: Kutucuğa biri sağa (→), diğeri sola (←) bakan iki ok çizmelisin. Bu oklar birbirine bakacak şekilde olmalı.
Üçüncü Resim (El Arabası):
Soru: El arabasına uygulanan kuvvetin yönünü çizerek gösteriniz.
- Adım 1: Adam el arabasını tutmuş ve ileriye doğru sürüyor.
- Adım 2: Resmin perspektifine göre adam arabayı sağa doğru götürüyor.
- Sonuç: Kutucuğa sağa doğru (→) bakan bir ok çizmelisin.
Orta Sıradaki Sorular: Net Kuvvet (Bileşke Kuvvet) Hesaplama
Burada kuvvetlerin sayısal değerleri verilmiş. Hatırlayalım; kuvvetler aynı yönlü ise toplarız, zıt yönlü ise çıkarırız.
Birinci Masa (Dengeleme):
Soru: Şekildeki kuvvetin dengelenmesi için uygulanacak kuvveti çizerek gösteriniz.
- Adım 1: Masanın üzerindeki kutuya sağa doğru F = 6N büyüklüğünde bir kuvvet etki ediyor.
- Adım 2: Bir cismin dengelenmesi (hareketsiz kalması veya sabit hızla gitmesi) için net kuvvetin 0 (sıfır) olması gerekir.
- Adım 3: Sağa çeken 6N’u sıfırlamak için, tam tersi yöne yani sola doğru aynı büyüklükte bir kuvvete ihtiyacımız var.
- Sonuç: Kutucuğa sola doğru (←) bakan ve üzerine “6N” yazılmış bir ok çizmelisin.
İkinci Masa (Zıt Yönlü Kuvvetler):
Soru: Şekildeki kuvvetlerin bileşkesinin büyüklüğünü ve yönünü çizerek gösteriniz.
- Adım 1: Kuvvetleri inceleyelim. F1 = 4N (Sağa doğru), F2 = 2N (Sola doğru).
- Adım 2: Kuvvetler zıt yönlü olduğu için “büyükten küçüğü çıkarırız”.
4N – 2N = 2N - Adım 3: Bileşke kuvvetin yönü her zaman büyük kuvvetin yönündedir. Burada büyük olan F1 (Sağa doğru) olduğu için yönümüz sağadır.
- Sonuç: Kutucuğa sağa doğru (→) bakan ve üzerine “2N” yazılmış bir ok çizmelisin.
Üçüncü Masa (Aynı Yönlü Kuvvetler):
Soru: Şekildeki kuvvetlerin bileşkesinin büyüklüğünü ve yönünü çizerek gösteriniz.
- Adım 1: Kuvvetleri inceleyelim. F1 = 3N (Sağa doğru) ve F2 = 7N (Sağa doğru).
- Adım 2: İki kuvvet de aynı yöne bakıyor. O zaman güçlerini birleştiriyorlar demektir. Bunları toplamamız lazım.
3N + 7N = 10N - Adım 3: Yönleri değişmez, ikisi de sağa baktığı için sonuç da sağa bakar.
- Sonuç: Kutucuğa sağa doğru (→) bakan ve üzerine “10N” yazılmış uzun bir ok çizmelisin.
3. Aşağıda resimleri verilen cisimlerin dengelenmiş veya dengelenmemiş kuvvetlerin etkisinde olma durumlarını boş bırakılan yerlere yazınız.
Burada şu kuralı unutma: Eğer bir cisim duruyorsa veya sabit süratle düz bir yolda gidiyorsa Dengelenmiş kuvvettir. Eğer hızlanıyor, yavaşlıyor veya yön değiştiriyorsa (dönüyorsa) Dengelenmemiş kuvvettir.
1. Resim (Duvar Saati):
- Analiz: Saat duvarda asılı duruyor. Hareket etmiyor, yere düşmüyor, sağa sola gitmiyor.
- Sonuç:Dengelenmiş Kuvvetler
2. Resim (Havadaki Top):
- Analiz: Bu top havaya atılmış veya düşüyor. Yer çekimi etkisiyle hızı sürekli değişir (yukarı çıkarken yavaşlar, aşağı inerken hızlanır). Hızı değiştiği için dengede değildir.
- Sonuç:Dengelenmemiş Kuvvetler
3. Resim (Motosiklet Yarışçısı):
- Analiz: Motosiklet yarış sırasında viraj alıyor (yön değiştiriyor) ve muhtemelen hızlanıp yavaşlıyor. Hareketinde değişiklikler olduğu için net kuvvet sıfır değildir.
- Sonuç:Dengelenmemiş Kuvvetler
4. Resim (Dönme Dolap):
- Analiz: Dönme dolap olduğu yerde dursa da kabinler dairesel hareket yapıyor. Dairesel hareket yapan cisimler sürekli yön değiştirdiği için (buna fizikte ivmeli hareket denir) dengelenmemiş kuvvet etkisindedir.
- Sonuç:Dengelenmemiş Kuvvetler
İşte bu kadar! Soruları mantığını kavrayarak çözdüğünde ne kadar kolay olduğunu göreceksin. Başarılar dilerim!