Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmenin. Gönderdiğin ders kitabı sayfasını inceledim. Burada Kuvvetin Özellikleri ve Bileşke Kuvvet konularına giriş yapılmış. Sayfanın üst kısmında kuvvetin yönü, doğrultusu ve büyüklüğü anlatılmış, en alt kısımda ise senin yapman gereken bir etkinlik var. Hadi gel, bu sayfayı birlikte analiz edip en alttaki soruyu adım adım çözelim.
Önce kısa bir hatırlatma yapalım:
Sayfanın üst kısmında gördüğün gibi, bir cisme etki eden kuvveti tanımlamak için üç şeye ihtiyacımız var:
- Büyüklüğü: Dinamometre ile ölçülen değer (Örneğin resimde 5N ve 7N olarak gösterilmiş).
- Yönü: Kuvvetin nereye doğru gittiği (Sağ, sol, yukarı, aşağı, doğu, batı gibi).
- Doğrultusu: Kuvvetin üzerinde bulunduğu yol (Yatay veya dikey/düşey gibi).
Şimdi gelelim asıl çözmemiz gereken etkinliğe.
Soru/Etkinlik:
“Mete ve Naz odalarındaki masanın yerini değiştirmek istiyor. Ama ikisi de masanın farklı yerde durmasını istediği için farklı yönlere doğru itiyorlar. Sizce masa hangisinin ittiği yönde hareket eder? Naz ve Mete’nin masaya uyguladığı kuvvetleri aşağıdaki şekil üzerinde çizerek gösteriniz. Yukarıdaki sorunun cevabını noktalı yerlere yazınız.”
Çözüm ve Analiz:
Bu soruda zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesini (net kuvveti) düşünmemiz gerekiyor. Resme baktığımızda Mete masanın solunda duruyor ve sağa doğru itiyor. Naz ise masanın sağında duruyor ve sola doğru itiyor. Yani birbirlerine karşı bir güç uyguluyorlar.
Adım 1: Kuvvetleri Çizim Üzerinde Gösterme
Kitabındaki boş masa resminin üzerine oklar çizmemiz istenmiş. Bunu şu şekilde yapmalısın:
- Mete’nin Kuvveti: Masanın sol tarafından başlayıp sağ tarafa (Naz’a doğru) bakan düz bir ok çizmelisin. Bu okun üzerine “Mete’nin Kuvveti” yazabilirsin.
- Naz’ın Kuvveti: Masanın sağ tarafından başlayıp sol tarafa (Mete’ye doğru) bakan düz bir ok çizmelisin. Bu okun üzerine de “Naz’ın Kuvveti” yazabilirsin.
Unutma, kuvveti her zaman ok işaretiyle gösteririz!
Adım 2: Sorunun Cevabını Bulma
Soru bize “Masa hangisinin ittiği yönde hareket eder?” diye soruyor. Burada sayısal bir değer (örneğin Mete 10N, Naz 5N gibi) verilmemiş. Bu yüzden cevabı genel bir kurala göre vermeliyiz.
İki kişi zıt yönde itiyorsa, kim daha güçlü itiyorsa masa onun istediği yöne gider. Eğer ikisi de eşit kuvvetle iterse masa hiç hareket etmez (dengelenmiş kuvvetler).
Noktalı Yerlere Yazman Gereken Cevap:
Kitabındaki o boş satırlara şu cümleyi yazmalısın:
Mete ve Naz masayı zıt yönlerde itmektedirler. Bu durumda masa, daha büyük kuvvet uygulayan kişinin ittiği yönde hareket eder. Eğer Mete daha kuvvetli itiyorsa masa sağa (Naz’a doğru), Naz daha kuvvetli itiyorsa masa sola (Mete’ye doğru) hareket eder. İkisinin uyguladığı kuvvet eşitse masa hareket etmez.
Aferin! Kuvvetlerin nasıl çizileceğini ve zıt kuvvetlerin nasıl çalıştığını harika bir şekilde analiz ettik. Derslerinde başarılar dilerim!