Merhaba sevgili öğrencim, seninle bu Fen Bilimleri ünitesi değerlendirme sorularını birlikte inceleyelim. Sorular vücudumuzdaki sistemler (destek ve hareket, sindirim, solunum ve dolaşım) ile ilgili. Hadi gel, adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim.
1. Soru: Aşağıda vücudumuzdaki bölümler ve bölümlerdeki eklem çeşitleri eşleştirilmiştir. Buna göre hangi seçenekteki eşleştirme yanlıştır?
Bu soruda çizgileri takip ederek hangi organın hangi eklem çeşidine gittiğine dikkatlice bakmalıyız.
Çözüm:
- A) Omurga: Çizgiyi takip ettiğimizde Yarı oynar eklem ile eşleşmiş. Bu doğrudur, omurgamız sınırlı hareket eder.
- B) Kafatası: Çizgiyi takip ettiğimizde Oynamaz eklem ile eşleşmiş. Bu da doğrudur, kafatası kemikleri birbirine kaynaşmıştır ve hareket etmez.
- C) Bacaklar: Çizgiyi takip ettiğimizde en üstteki Oynar eklem ile eşleşmiş. Doğru, bacaklarımızla koşup yürüyebiliriz, tam hareketlidir.
- D) Parmaklar: Çizgiyi dikkatle izlediğimizde ortadaki Oynamaz ekleme gittiğini görüyoruz. İşte hata burada! Parmaklarımızı kapatıp açabiliriz, yani parmaklarımızda oynar eklem bulunur. Oynamaz eklem ile eşleştirilmesi yanlıştır.
Cevap: D
2. Soru: Bu olayların doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
Bize sindirim sisteminde gerçekleşen dört farklı olay verilmiş ve bunları oluş sırasına göre dizmemiz isteniyor. Bir lokma yediğini hayal et ve yolculuğa başla.
Çözüm:
- Önce besini ağzımıza alırız ve çiğneriz. Yani III. Dişlerde çiğneme hareketi ile mekanik sindirim yapılması ilk sıradadır.
- Çiğnediğimiz besini yutarız. Besin yutaktan yemek borusuna geçer. Yani IV. Besinlerin yutaktan yemek borusuna iletilmesi ikinci sıradadır.
- Yemek borusundan geçen besin mideye gelir. Midede çalkalanır ve kimyasal sindirime uğrar. Yani II. Midenin, kasılıp gevşeme hareketi ile mekanik, öz suyu ile kimyasal sindirim yapması üçüncü sıradadır.
- Son olarak besinler ince bağırsağa geçer ve kana karışır. Yani I. En küçük yapı birimlerine ayrılan besinlerin ince bağırsakta emilerek kana geçmesi son sıradadır.
Sıralamamız: III – IV – II – I şeklindedir.
Cevap: C
3. Soru: Soluk alma sırasında aşağıdaki olaylardan hangisi gerçekleşmez?
Derin bir nefes aldığını düşün. Vücudunda neler değişiyor bir hisset bakalım.
Çözüm:
- A) Göğüs boşluğu genişler: Evet, nefes alınca göğsümüz şişer ve genişler. Bu doğrudur.
- B) Kaburgalar arasındaki kaslar kasılır: Evet, göğüs kafesini yukarı kaldırmak için bu kaslar kasılır. Bu da doğrudur.
- C) Akciğerlerin hacmi büyür: İçeri hava dolduğu için akciğerler balon gibi şişer ve hacmi büyür. Doğrudur.
- D) Diyafram kası gevşer: İşte aradığımız yanlış bu! Soluk alırken diyafram kası kasılır ve düzleşerek aşağı iner. Diyaframın gevşeyip kubbeleşmesi soluk verme sırasında olur.
Cevap: D
4. Soru: Aşağıdakilerden hangisi besinlerin yapı birimlerine ayrılmasında görev yapmaz?
Soru bizden “kimyasal sindirim yapmayan” sıvıyı bulmamızı istiyor. Besinlerin yapı birimlerine ayrılması demek, onların enzimlerle parçalanması yani kimyasal sindirim demektir.
Çözüm:
- B) Mide öz suyu: İçinde enzimler vardır, proteinleri sindirir. (Kimyasal sindirim yapar).
- C) Pankreas öz suyu: İçinde her türlü besini sindiren enzimler vardır. (Kimyasal sindirim yapar).
- D) Tükürük sıvısı: İçinde karbonhidratları sindiren enzimler vardır. (Kimyasal sindirim yapar).
- A) Safra sıvısı: Karaciğerden salgılanan safra sıvısının içinde enzim yoktur. Safra, yağları sadece fiziksel olarak küçük parçalara ayırır (mekanik sindirim). Yapı birimlerine ayırmaz.
Cevap: A
5. Soru: Büyük kan dolaşımının işlevi aşağıdakilerin hangisindedir?
Dolaşım sistemimizde iki tur vardı: Küçük dolaşım (kalp-akciğer arası) ve Büyük dolaşım (kalp-tüm vücut arası).
Çözüm:
- Küçük kan dolaşımının amacı kanı temizlemektir (oksijence zenginleştirmek).
- Büyük kan dolaşımının amacı ise temizlenen kanı tüm vücuda dağıtmak, hücrelere besin ve oksijen taşımaktır.
Şıklara bakalım:
- A, C ve D şıkları kanın akciğere gitmesi veya temizlenmesi ile ilgilidir, bunlar küçük kan dolaşımıdır.
- B) Yapı ve organlara besin ve oksijen taşımak: İşte bu, büyük kan dolaşımının görevidir.
Cevap: B
6. Soru: Oksijenin solunum sisteminde izlediği yol aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Nefes aldığımızda havanın (oksijenin) burnumuzdan girip en uç noktaya kadar hangi duraklardan geçtiğini hatırlayalım.
Çözüm:
Sıralama şu şekildedir:
- Burun: Hava girer.
- Yutak: Havanın ve yemeğin ayrıldığı kavşak.
- Gırtlak: Ses tellerimizin olduğu yer.
- Soluk Borusu: Havanın akciğere inen ana yolu.
- Bronşlar: Soluk borusunun ikiye ayrılan kolları.
- Bronşçuklar: Akciğer içindeki daha küçük dallar.
- Alveoller: En uçtaki hava kesecikleri (gaz değişimi burada olur).
Bu sıralamayı tam olarak C seçeneğinde görüyoruz.
Cevap: C