Merhaba sevgili öğrencim, bugün seninle Fen Bilimleri dersimizin önemli konularından biri olan dolaşım sistemini tekrar edeceğiz. Önündeki çalışma kağıdı, kan hücrelerini ve kan dolaşımını anlaman için harika bir fırsat. Hazırsan hemen başlayalım!
1. Aşağıdaki tabloda yer alan özelliklerin hangi kan hücresine ait olduğunu “X” işareti koyarak belirleyelim.
Bu soruda bizden kan hücrelerinin görevlerini hatırlamamız isteniyor. Kanımızda üç temel görevli hücre grubu vardı, gel bunları kısaca hatırlayalım ve tabloyu dolduralım:
- Alyuvarlar: Kanımıza kırmızı rengini veren hücrelerdir. Görevleri akciğerlerden aldığı oksijeni vücuda taşımak ve vücuttaki karbondioksiti akciğerlere geri getirmektir.
- Akyuvarlar: Vücudumuzun askerleridir. Bizi hastalıklara karşı korur ve mikroplarla savaşırlar.
- Kan Pulcukları: Bir yerimiz kesildiğinde kanın durmasını, yani pıhtılaşmasını sağlarlar.
Şimdi tabloyu buna göre işaretleyelim:
Çözüm:
- Oksijen taşır: Bu görev Alyuvar‘a aittir. (Alyuvar sütununa X koymalısın).
- Kanı pıhtılaştırır: Bu görev Kan pulcukları‘na aittir. (Kan pulcukları sütununa X koymalısın).
- Vücudu mikroplara karşı korur: Bu görev Akyuvar‘a aittir. (Akyuvar sütununa X koymalısın).
2. Küçük kan dolaşımı ve büyük kan dolaşımının hangi yapı ya da organlar arasında gerçekleştiğini ve hangi amaçla yapıldığını yazınız.
Dolaşım sistemimizde kanın izlediği iki ana yol vardır. Biri temizlenmek için gittiği kısa yol, diğeri ise vücudu beslemek için gittiği uzun yol. Gel bunları adım adım yazalım.
Çözüm:
a) Küçük Kan Dolaşımı:
- Hangi yapılar arasında gerçekleşir? Kalp ile Akciğerler arasında gerçekleşir.
- Amacı nedir? Kalpteki kirli kanın (oksijence fakir kanın) akciğerlere giderek temizlenmesini (oksijenle dolmasını) ve tekrar kalbe dönmesini sağlamaktır.
b) Büyük Kan Dolaşımı:
- Hangi yapılar arasında gerçekleşir? Kalp ile tüm vücut (diğer organlar ve dokular) arasında gerçekleşir.
- Amacı nedir? Akciğerlerde temizlenen bol oksijenli kanın ve besinlerin tüm vücut hücrelerine dağıtılması ve hücrelerde oluşan atık maddelerin toplanarak tekrar kalbe getirilmesidir.
3. Yandaki şekilde, dolaşım sistemimizde görevli yapı ve organlar yer almaktadır. Büyük ve küçük kan dolaşımında gerçekleşen olaylara göre şekli uygun biçimde renklendirip kanın hareket yönlerini ok ile gösteriniz.
Bu soruda görsel üzerinde boyama yapmanı istiyor. Fen bilimlerinde genellikle temiz kan (oksijeni bol) kırmızı renk ile, kirli kan (oksijeni az) mavi renk ile gösterilir. Okların yönünü ise kanın akışına göre çizeceğiz.
Çözüm ve Boyama Adımları:
Adım 1: Küçük Kan Dolaşımı (Üstteki Döngü – Kalp ve Akciğer Arası)
- Kalbin sağ tarafından (sana göre sol taraf) çıkan damar, kirli kanı akciğere götürür. Bu yolu MAVİ renge boyamalısın. Ok yönü kalpten akciğere doğru yukarı çıkmalı.
- Akciğerde temizlenen kan, kalbin sol tarafına (sana göre sağ taraf) döner. Bu yolu KIRMIZI renge boyamalısın. Ok yönü akciğerden kalbe doğru aşağı inmeli.
Adım 2: Büyük Kan Dolaşımı (Alttaki Döngü – Kalp ve Vücut Arası)
- Kalbin sol tarafından (temiz taraf) çıkan damar, temiz kanı vücuda götürür. Bu yolu KIRMIZI renge boyamalısın. Ok yönü kalpten aşağıya, vücuda doğru olmalı.
- Vücutta kirlenen kan, kalbin sağ tarafına (kirli taraf) geri döner. Bu yolu MAVİ renge boyamalısın. Ok yönü vücuttan yukarıya, kalbe doğru olmalı.
Özetle: Görselin sol tarafındaki (sana göre) damarları maviye, sağ tarafındaki (sana göre) damarları kırmızıya boyayarak, kanın kalpten çıkıp organlara, organlardan çıkıp tekrar kalbe geldiği bir döngü çizmelisin.
Dersimiz bitti! Umarım kan hücrelerini ve dolaşım sistemini iyice kavramışsındır. Başarılar dilerim!