Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu güzel astronomi sorularını birlikte inceleyip çözelim. Hazırsan arkana yaslan, başlıyoruz.
Ç. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
1. Soru: Yukarıda verilen beş gezegenden dördünün ortak özelliğinin “iç gezegen ve karasal yapıda olma” olarak belirlenebilmesi için hangi gezegen çıkarılmalıdır?
Çözüm:
Bu soruda bizden “iç gezegen” ve “karasal” (yani yüzeyi kayalık) olan grubu bozan gezegeni bulmamız isteniyor.
- Adım 1: Önce görseldeki gezegenleri tanıyalım: Dünya, Merkür, Venüs, Jüpiter ve Mars verilmiş.
- Adım 2: Güneş sistemindeki ilk 4 gezegen (Merkür, Venüs, Dünya, Mars) İç Gezegenlerdir ve yapıları Karasaldır (kayalıktır).
- Adım 3: Ancak Jüpiter, Güneş’e uzak olan Dış Gezegenler grubundadır ve yapısı karasal değil, Gaz Devidir.
- Sonuç: Bu gruptaki uyumu bozan, diğerlerinden farklı olan gezegen Jüpiter’dir.
Cevap:Jüpiter
2. Soru: Funda, Güneş’e en uzak dört gezegeni şekildeki gibi çiziyor ve belirtilen renklerde boyuyor.
a. Funda bu gezegenleri sırasıyla nasıl adlandırabilir?
b. Funda, hangi gezegenler için ne renk boyalar kullanmıştır?
Çözüm:
Burada Güneş sisteminin dış kısmındaki gaz devlerini sıralamamız gerekiyor.
- a. Seçeneği İçin Adım 1: Güneş’ten uzaklaşırken, Mars’tan sonra gelen (yani dış gezegenler) sırasıyla şöyledir: Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün.
- a. Seçeneği İçin Sonuç: Funda’nın çizdiği sıra soldan sağa (Güneş’ten uzağa doğru): Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün şeklindedir.
- b. Seçeneği İçin Adım 1: Şimdi çizimdeki renklerle gezegenleri eşleştirelim.
- b. Seçeneği İçin Adım 2: En baştaki büyük turuncu gezegen Jüpiter‘dir.
- b. Seçeneği İçin Adım 3: Onun yanındaki halkalı ve kahverengi görünen gezegen Satürn‘dür.
- b. Seçeneği İçin Adım 4: Mavi renkli olan Uranüs‘tür.
- b. Seçeneği İçin Adım 5: En sondaki yeşil renkli olan ise Neptün‘dür.
Cevap a:Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün
Cevap b:Jüpiter: Turuncu, Satürn: Kahverengi, Uranüs: Mavi, Neptün: Yeşil
3. Soru: İç gezegen olarak adlandırılan gezegenlerin yüzey yapısı nasıl adlandırılır?
Çözüm:
Gezegenleri yapılarına göre ikiye ayırırız. Gaz devleri ve sert yüzeyi olanlar.
- Adım 1: İç gezegenler (Merkür, Venüs, Dünya, Mars) Güneş’e yakındır.
- Adım 2: Bu gezegenlerin yüzeyleri sert kayalardan, topraktan ve metallerden oluşur. Tıpkı üzerinde yaşadığımız Dünya gibi.
- Sonuç: Bu yapıya “Karasal” yapı denir.
Cevap:Karasal (Kayalık) Yapı
4. Soru: “Yıldız kaydı” ifadesiyle dile getirilen olayda Dünya atmosferinde gözlenen gök cismi ve bu cismin yeryüzüne ulaştığındaki adı nedir?
Çözüm:
Halk arasında “yıldız kayması” denilen olay aslında bir yıldızın düşmesi değildir.
- Adım 1: Uzaydaki taş parçaları Dünya atmosferine girdiğinde sürtünmeden dolayı yanar ve ışık saçar. Atmosferdeki bu haline Meteor denir.
- Adım 2: Eğer bu parça atmosferde tamamen yanıp yok olmazsa ve yeryüzüne (toprağa) düşerse, artık ona Gök Taşı (veya Meteorit) deriz.
Cevap: Atmosferde gözlenen: Meteor, Yeryüzüne ulaştığındaki adı: Gök Taşı (Meteorit)
5. Soru: Yanda bir gezegenin özellikleri verilmiştir. Bu gezegenin belirtilen özelliklerinden hangisi Dünya’mızın özellikleriyle aynıdır?
Çözüm:
Önce tablodaki gizemli gezegeni bulalım, sonra Dünya ile karşılaştıralım.
- Adım 1: Tabloyu inceleyelim: Güneş’e yakınlıkta 1. sırada (En yakın), uydusu yok ve en küçük gezegen (8. sırada). Bu gezegen Merkür‘dür.
- Adım 2: Şimdi Merkür’ün özelliklerini Dünya ile kıyaslayalım:
- Güneş’e yakınlık: Merkür 1., Dünya 3. sıradadır. (Aynı değil)
- Büyüklük: Merkür en küçük, Dünya daha büyüktür. (Aynı değil)
- Uydu: Merkür’ün uydusu yok, Dünya’nın uydusu Ay’dır. (Aynı değil)
- Yapısı: Merkür “Karasal iç gezegen”dir. Dünya da bir “Karasal iç gezegen”dir. (Aynı!)
- Sonuç: İkisinin de ortak özelliği yapılarıdır.
Cevap:Yapısı (Karasal iç gezegen olması)