Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde okuma ve anlama becerilerimizi geliştirmek için çok güzel bir etkinlikle karşı karşıyayız. Şimdi bu soruları birlikte adım adım analiz edelim ve nasıl cevaplayacağını öğrenelim. Hazır mısın? Başlayalım!
a. Okuma sürecinizi aşağıdaki form ile değerlendiriniz.
Sevgili öğrencim, bu bölümde senin bir metni okurken neler yaptığını, nasıl bir yol izlediğini değerlendirmeni istiyor. Her bir maddeyi okuyup, o davranışı yapıp yapmadığına göre “Evet”, “Kısmen” veya “Hayır” kutucuğunu işaretleyeceksin. Eğer “Hayır” veya “Kısmen” işaretlersen, neden böyle düşündüğünü “Çünkü…” bölümüne kısaca yazman gerekiyor. Ben şimdi sana her bir maddenin ne anlama geldiğini ve nasıl düşünebileceğini açıklayacağım.
Okuduğum metnin konusuyla/türüyle/görselleriyle ilgili aklıma gelenleri not ettim.
Açıklama: Bu madde, bir metni okumaya başlamadan önce veya okurken, metnin başlığına, resimlerine, metnin türüne (masal mı, bilgilendirici bir yazı mı vb.) bakarak aklına gelenleri, tahminlerini, ön bilgilerini bir kenara yazıp yazmadığını soruyor. Örneğin, “Atatürk” başlıklı bir metin okuyacaksan, “Atatürk Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran liderimizdir, çocukluğunu Selanik’te geçirmiştir” gibi bilgileri not alabilirsin. Bu, metne daha hazırlıklı başlamanı ve metni daha iyi anlamanı sağlar.
Örnek Cevap:
Evet
Çünkü: Metnin başlığına ve görsellerine bakarak konu hakkında ne bildiğimi düşündüm ve aklıma gelenleri hızlıca not aldım. Bu bana metni okurken daha odaklanmama yardımcı oldu.
Okurken eski bilgilerimle yeni bilgilerimi karşılaştırdım.
Açıklama: Metni okurken, daha önceden bildiğin şeylerle metinde yazan yeni bilgileri birbiriyle eşleştirip eşleştirmediğini soruyor. “Acaba bu bilgi daha önce duyduğum bir şey mi? Yoksa tamamen yeni bir şey mi öğreniyorum? Eski bildiklerime göre bu bilgi doğru mu, yoksa farklı mı?” gibi sorular sorarak zihninde bir karşılaştırma yapıp yapmadığını düşünmelisin. Bu, bilgileri daha kalıcı hale getirir.
Örnek Cevap:
Kısmen
Çünkü: Bazen metinde tanıdık bilgilerle karşılaştığımda eski bildiklerimle bağ kurdum ama bazen de yeni bilgilere odaklanmaktan bunu yapmayı unuttum.
Yeni öğrendiklerimi notlarıma ekledim ve bunları günlük yaşamımda nasıl kullanabileceğimi düşündüm.
Açıklama: Metni bitirdikten sonra veya okuma sırasında öğrendiğin yeni bilgileri not defterine yazıp yazmadığını, sonra da bu bilgilerin senin hayatında, günlük işlerinde veya başka derslerde ne işine yarayacağını düşünüp düşünmediğini değerlendirmen gerekiyor. Öğrendiğin bir şeyi hayatla ilişkilendirmek, o bilginin anlamını artırır.
Örnek Cevap:
Evet
Çünkü: Metinden öğrendiğim yeni kelimeleri defterime yazdım ve bu kelimeleri cümle içinde nasıl kullanabileceğimi düşündüm. Ayrıca metindeki önemli bilgilerin bana başka konularda da yardımcı olabileceğini fark ettim.
Bu strateji metni daha iyi anlamamı sağladı.
Açıklama: Yukarıda bahsettiğimiz okuma stratejilerini (ön bilgi kullanma, karşılaştırma, not alma, günlük yaşamla ilişkilendirme) uyguladığında, okuduğun metni daha iyi anlayıp anlamadığını soruyor. Eğer bu yöntemler sayesinde metni daha kolay kavradığını, ana fikri daha net anladığını düşünüyorsan “Evet” diyebilirsin.
Örnek Cevap:
Evet
Çünkü: Metni okumadan önce konu hakkında düşünmek ve okurken not almak, metindeki bilgileri zihnimde daha düzenli hale getirdi ve daha kolay anlamamı sağladı.
Bir dahaki okumamda bu stratejiyi kullanırım.
Açıklama: Bu stratejinin (yani ön bilgi kullanma, not alma, karşılaştırma vb.) sana faydalı olduğunu düşünüyorsan ve bundan sonraki okumalarında da bu yöntemi uygulamaya karar verdiysen “Evet” işaretleyebilirsin. Bu, okuma alışkanlıklarını geliştirmen için önemlidir.
Örnek Cevap:
Evet
Çünkü: Bu okuma stratejilerinin bana çok yardımcı olduğunu fark ettim. Bir sonraki metin okumamda da kesinlikle bu adımları uygulamaya çalışacağım.
b. “Hayır” cevabı verdiğiniz maddelere ilişkin kendinizi daha güçlü kılmak için neler yapabilirsiniz? Söyleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soru çok önemli! Çünkü eksiklerini fark edip onları düzeltmek, seni daha iyi bir okuyucu yapar. Yukarıdaki bölümde eğer herhangi bir maddeye “Hayır” ya da “Kısmen” cevabı verdiysen, şimdi o konuda kendini geliştirmek için neler yapabileceğini düşünmelisin. Ben sana örnek olması için, diyelim ki “Okurken eski bilgilerimle yeni bilgilerimi karşılaştırmadım” maddesine “Hayır” cevabı vermiş olalım, o zaman ne yapabileceğini açıklayayım:
Açıklama: Diyelim ki “Okurken eski bilgilerimle yeni bilgilerimi karşılaştırmadım” maddesine “Hayır” cevabı verdin.
Çözüm:
Adım 1: Öncelikle, bir metni okumaya başlamadan önce o konu hakkında ne bildiğimi düşünürüm.
Adım 2: Metni okurken, karşılaştığım her yeni bilgiyi, “Acaba bu benim önceden bildiklerime benziyor mu, yoksa onlardan farklı mı?” diye kendi kendime sorarım.
Adım 3: Eğer bir çelişki ya da yeni bir bağlantı bulursam, bunu küçük notlar alarak veya zihnimde belirterek daha net hale getiririm. Böylece eski bilgilerimi pekiştirir, yeni bilgilerimi de daha sağlam bir zemine oturturum.
Eğer sen başka bir maddeye “Hayır” dediysen, mesela “Okuduğum metnin konusuyla/türüyle/görselleriyle ilgili aklıma gelenleri not etmedim” maddesine “Hayır” dediysen, o zaman şöyle bir çözüm düşünebilirsin:
Adım 1: Metni okumaya başlamadan önce metnin başlığını, varsa resimlerini dikkatlice incelerim.
Adım 2: Bu başlık ve resimler bana ne anlatıyor, hangi konuda olabilir, hangi bilgileri içeriyor olabilir diye düşünürüm.
Adım 3: Aklıma gelen her şeyi küçük bir kağıda veya defterime hızlıca yazarım. Böylece metne daha hazırlıklı başlarım ve okurken konuya daha hakim olurum.
Unutma, her “Hayır” cevabı, kendini geliştirmen için bir fırsattır!
1. ANLAYALIM
Ön bilgileri harekete geçirme ve kullanma stratejisinden hareketle aşağıdaki tabloyu tamamlayınız.
Sevgili öğrencim, bu bölümde de “ön bilgileri harekete geçirme” stratejisini kullanarak bir metni okumadan önce ve okuduktan sonra neler öğrendiğini yazmanı istiyor. Bu tabloyu doldurmak için öncelikle bir metin okumuş olman gerekiyor. Şimdi sana bu bölümleri nasıl dolduracağını açıklayacağım. Diyelim ki “Geri Dönüşümün Önemi” başlıklı bir metin okudun.
Metnin Adı:
Açıklama: Buraya okuduğun metnin adını yazmalısın. Bu, senin hangi metin hakkında düşündüğünü gösterir.
Çözüm:
Geri Dönüşümün Önemi
Önceden Bildiklerim:
Açıklama: Bu kısma, metni okumadan önce “Geri Dönüşüm” hakkında ne bildiğini yazmalısın. Aklına gelen her şeyi, doğru ya da yanlış, buraya not etmelisin. Bu, ön bilgilerini ortaya çıkarmanı sağlar.
Çözüm:
- Geri dönüşüm, çöplerin tekrar kullanılması demek.
- Kağıtları, plastikleri, camları geri dönüştürebiliriz.
- Geri dönüşüm sayesinde daha az çöp olur.
- Doğayı korumak için geri dönüşüm yapmalıyız.
- Okulda atık kağıt kutuları var, oraya kağıt atıyoruz.
Bu Metinden Öğrendiklerim:
Açıklama: Bu kısma ise, metni okuduktan sonra “Geri Dönüşümün Önemi” hakkında yeni öğrendiğin, önceden bilmediğin veya daha detaylı öğrendiğin bilgileri yazmalısın. Metin sana hangi yeni kapıları açtı, hangi yeni bilgileri öğretti, bunları buraya not etmelisin.
Çözüm:
- Geri dönüşüm sadece çöpü azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda doğal kaynakların korunmasına da yardımcı oluyor.
- Metallerin geri dönüştürülmesi, yeni metal üretimine göre çok daha az enerji harcanmasını sağlıyor.
- Geri dönüştürülen ürünler sayesinde yeni iş alanları oluşuyor ve ülke ekonomisine katkı sağlanıyor.
- Geri dönüşümün doğru yapılmadığı durumlarda, atıkların ayrıştırılmaması gibi sorunlar ortaya çıkabiliyor.
- Geri dönüştürülen atıklardan yeni ürünler üretilebiliyor; örneğin eski plastik şişelerden polar kıyafetler yapılabiliyor.
Umarım bu açıklamalar, bu tür etkinlikleri nasıl yapman gerektiği konusunda sana ışık tutmuştur. Unutma, okumak sadece kelimeleri görmek değil, aynı zamanda düşünmek, anlamak ve öğrendiklerini hayatla bağdaştırmaktır. Başarılar dilerim!