6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 91

Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencim! Türkçe dersinde çok keyifli ve düşünmeye sevk eden sorularla karşı karşıyayız. Hiç merak etme, bu soruları adım adım, senin anlayacağın şekilde, birlikte çözeceğiz. Haydi bakalım, kalemini kağıdını hazırla, başlıyoruz!

Öncelikle, görseldeki b. maddesi bir etkinlik yönergesi olduğu için, yani bir görev tanımı olduğu için, bunu çözümlememiz gereken bir soru olarak almıyorum. Bu kısım, bir etkinliği yaparken hangi kurallara uymanız gerektiğini anlatıyor. Şimdi diğer sorularımıza geçelim.

3. ANLATALIM

a. Hayatımızı kolaylaştıran pek çok icat vardır. Bunlardan sadece üçü aşağıda verilmiştir. Bu icatlardan en önemsiz olduğunu düşündüğünüzü seçiniz ya da boş etikete önemsiz olduğunu düşündüğünüz ama günlük hayatınızda sıkça kullanılan bir icat yazınız.

Sevgili öğrencim, bu soru tamamen senin kendi düşüncelerine göre cevaplayabileceğin bir soru. Hayatımızda o kadar çok icat var ki, bazen en basitlerini bile fark etmiyoruz. Bize verilen icatlar:

• Silgi
• Pil
• Buzdolabı

Düşünelim: Buzdolabı yiyeceklerimizi bozulmaktan kurtarıyor, pil birçok elektronik aletimize enerji veriyor. Silgi ise yaptığımız hataları düzeltmemizi sağlıyor. Hepsi de çok işimize yarıyor, değil mi?

Ama eğer “en önemsiz” olanı seçmemiz gerekirse, sanırım bu üçü arasında Silgi diyebiliriz. Çünkü bir hata yaptığımızda silgi yerine karalayabilir ya da yeni bir kağıt kullanabiliriz. Diğerleri kadar hayatımızı kökten etkilemiyor. Tabii ki silgi de çok önemli bir kolaylık!

Şimdi de boş etikete, önemsiz gibi görünen ama aslında çok kullandığımız bir icat yazalım. Ne olabilir dersin? Benim aklıma hemen Toka geldi. Saçlarımızı toplamak için kullandığımız toka, küçük bir icat gibi görünse de özellikle uzun saçlılar için ne kadar pratik ve vazgeçilmezdir, değil mi?

Sonuç:

Bu icatlar arasından en önemsiz olduğunu düşündüğüm ama sıkça kullandığım icat:

• Silgi

Boş etikete yazacağım, önemsiz gibi görünen ama sıkça kullandığım icat:

• Toka

b. Bir sabah uyandığınızda seçtiğiniz icadın artık olmadığını hayal ediniz. Günlük hayatınızda hangi değişiklikler yaşanabilir? Tahminlerinizden hareketle bu icadın günlük yaşamınızdaki yeri hakkında bir yargıya ulaşınız. Defterinize bu yargıyı da içeren bir yazı yazınız.

Şimdi az önce seçtiğimiz icadı, yani Silgi‘yi düşünelim. Bir sabah uyandık ve silgi diye bir şey yok! Aman Allah’ım, neler olurdu dersin?

Çözüm:

Adım 1: Silgisiz bir dünyayı hayal edelim.

Bir sabah uyandığımda silginin artık olmadığını fark ettim. İlk başta çok da önemli gelmedi. “Ne olacak ki, hatalarımı karalarım ya da yeni bir kağıt kullanırım,” diye düşündüm. Ama okula gittiğimde her şey değişti. Türkçe dersinde bir kelimeyi yanlış yazdığımda, silmek yerine karalamak zorunda kaldım. Defterim bir anda karman çorman oldu. Matematik dersinde işlem hatası yaptığımda, tüm çözümü baştan yazmam gerekti. Resim dersinde yanlış bir çizgi çektiğimde, o resmi tamamlayamadım. Öğretmenimiz defterlerimizin çok dağınık olduğunu söyledi. Sınavlarda hatalarımızı düzeltemediğimiz için hep içimizde bir şüpheyle yaşadık.

Adım 2: Günlük hayatımızdaki değişiklikleri ve silginin yerini belirleyelim.

Silgisiz bir dünya, özellikle okul hayatını çok zorlaştırırdı. Defterlerimiz, kitaplarımız sürekli karalamalarla dolu olurdu. Sınavlarda daha çok zaman kaybeder, yaptığımız hataları düzeltme imkanı bulamadığımız için daha stresli olurduk. Belki de yeni kağıt tüketimi çok artardı, bu da doğaya zarar verirdi.

Adım 3: Bir yargıya ulaşalım ve bunu içeren bir yazı yazalım.

Tüm bunları düşündüğümde, aslında ne kadar küçük ve önemsiz gibi görünse de, silginin hayatımızda çok önemli bir yeri olduğu yargısına vardım. Silgi, bize “hata yapabilirsin, önemli olan onu düzeltmek” mesajını veriyor gibi. Hatalarımızı kolayca düzeltmemizi sağlayarak hem zamandan tasarruf etmemizi hem de daha düzenli çalışmamızı sağlıyor. Küçük bir icat olmasına rağmen, özellikle eğitim hayatımızda büyük bir kolaylık ve rahatlık sunuyor. Silgi olmasaydı, belki de eskiden olduğu gibi her hata yaptığımızda yeni bir kil tablet veya papirüs kullanmak zorunda kalırdık! Bu yüzden, silgiye minnettar olmalıyız.

4. ANLATALIM

a. Aşağıdaki cümleleri kısa çizgilerin konulduğu yerlere dikkat ederek okuyunuz.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu kısımda senden sadece dikkatlice okumanı istiyor. Kısa çizgilerin nerelerde kullanıldığına dikkat edelim:

1. Defterini çıkarıp şöyle yazdı: “milyon–lar–ca”
2. Derste “dön–” – “anlat–” fiillerinden yeni kelimeler türettik.
3. Su ismine “–lık” ve “–la–” eklerini getirir misin?

Gördüğün gibi, kısa çizgiler bazen kelime içindeki ekleri ayırırken, bazen bir kelimenin kök veya gövde olduğunu belirtirken, bazen de bir ekin kendisini göstermek için kullanılmış.

b. Okuduğunuz cümlelerde kısa çizginin kullanım amaçlarını belirleyiniz. İlgili cümlenin numarasını tablonun ilk sütununa yazarak aşağıda verilen işlevlerle eşleştiriniz.

Şimdi de az önce dikkatlice okuduğumuz cümlelerde kısa çizginin hangi amaçla kullanıldığını bulalım ve tabloya yerleştirelim.

Çözüm:

• I. “milyon-lar-ca” cümlesine bakalım. Burada “milyon” kelimesine “-lar” ve “-ca” ekleri gelmiş. Kısa çizgi, kelimenin kökü ile eklerini ayırmak için kullanılmış. Yani, kelimenin yapısını gösteriyor. Bu da bizi “Kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırma” işlevine götürüyor.
• II. “dön-” – “anlat-“ fiillerinden cümlesine bakalım. Burada “dön-” ve “anlat-” kelimelerinin sonuna kısa çizgi konulmuş. Bu, bize bu kelimelerin birer fiil kökü veya gövdesi olduğunu, yani bu halleriyle de bir anlam taşıdıklarını ama henüz çekimlenmediklerini gösteriyor. Bu da “Fiil kök ve gövdelerini gösterme” işlevine uyuyor.
• III. “-lık” ve “-la-“ eklerini getirir misin? cümlesine bakalım. Burada ise eklerin başına veya hem başına hem sonuna kısa çizgi konularak eklerin kendisi gösterilmiş. Yani, bu ekleri kelimeye getirdiğimizde neye dönüşeceğini değil, eklerin tek başına nasıl yazıldığını belirtiyor. Bu da “İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konulma” işlevine uyuyor.

Şimdi bunları tabloya yerleştirelim:

c. Defterinize kısa çizginin öğrendiğiniz işlevlerine uygun kullanıldığı birer cümle yazınız.

Şimdi de kısa çizginin üç farklı kullanım amacına uygun birer cümle oluşturalım. Haydi bakalım, sen de benimle birlikte düşün!

Çözüm:

1. Kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırma işlevi için:

   Bugün Türkçe dersinde “ev–den–ler–di” kelimesinin yapısını inceledik.

2. Fiil kök ve gövdelerini gösterme işlevi için:

   Öğretmenimiz tahtaya “oku–”, “yaz–” ve “gel–” fiil köklerini yazdı.

3. İsim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konulma işlevi için:

   Türkçede “–ci” ve “–lik” gibi ekler, kelimelere farklı anlamlar katar.

Aferin sana! Gördün mü, ne kadar kolay çözdük soruları? Türkçe, dikkatli okuduğumuzda ve kuralları öğrendiğimizde çok zevkli bir ders oluyor. Başarılarının devamını dilerim!