6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 119

Merhaba sevgili 6. sınıf öğrencilerim, Türkçe dersimizin bu bölümünde hem okuduğumuzu anlama becerimizi geliştirecek hem de bir problem üzerine düşünüp çözüm yolları üreteceğiz. Hazır mısınız? Önce metnimizi dikkatlice okuyalım, sonra sorulara geçelim.

a. Aşağıdaki haber metnini okuyunuz.

(Metni okuduğunuzu varsayıyorum sevgili öğrencilerim. Metin, Tokatlı Sibel Aydın adında, doğuştan bedensel engelli olmasına rağmen büyük hayali olan doktorluğu başaran, azimli ve ilham verici bir kadının hikayesini anlatıyor. O, engellerin fiziksel koşullardan ve insanlardan kaynaklandığını vurguluyor ve “Tekerlekli doktorum” diyerek kendi mücadelesini ve başarısını paylaşıyor.)

Şimdi gelelim asıl sorularımıza. Metni anladığımıza göre, Sibel Aydın’ın hikayesinden yola çıkarak bir problem analizi yapalım ve çözüm yolları üzerine konuşalım.

b. Aşağıdaki 5N 1K sorularından hareketle metinde sözü edilen problemi kendi bakış açınızla ele aldığınız bir konuşma yapınız.

Sevgili öğrencilerim, Sibel Aydın’ın hayat hikayesi bize çok önemli bir konuyu düşündürüyor. Şimdi bu konuyu 5N 1K sorularıyla adım adım inceleyelim:

Adım 1: Problem nedir?

Sibel Aydın’ın hikayesinde asıl problem, onun bedensel engeli miydi? Hayır, kendisi de söylüyor: “Benim çemberi çevirmekten başka engelim yok. Bana engel koyan fiziksel koşullar. Fiziksel koşulları yapan da insanlar.” Yani, buradaki problem, engelli bireylerin topluma eşit ve tam katılımını engelleyen fiziksel ve toplumsal bariyerlerdir. Başka bir deyişle, çevremizin ve insanların engelli bireylere yeterince uygun olmaması, onların hayatını zorlaştırması.

Adım 2: Problem ile nerede karşılaşılmaktadır?

Sibel Aydın’ın örneklerinden yola çıkarsak, bu problem hayatın birçok alanında karşımıza çıkıyor. Örneğin;

• Özel park yerlerine park eden araçlar yüzünden trafikte ve otoparklarda.
• Engelli lavabolarının depo olarak kullanılması veya kilitli olması gibi sorunlarla kamusal binalarda, okullarda, hastanelerde.
• Kaldırımlardaki tümsekler, rampaların olmaması gibi nedenlerle şehirdeki yollarda ve kaldırımlarda.

Kısacası, engelli bireylerin dışarıda, toplum içinde var olmaya çalıştığı her yerde bu tür engellerle karşılaşılmaktadır.

Adım 3: Problem niçin ortaya çıkmaktadır?

Bu problemi ortaya çıkaran birkaç temel neden var çocuklar:

• Farkındalık eksikliği: Engelli bireylerin günlük hayatta ne gibi zorluklarla karşılaştığını yeterince bilmememiz ve düşünmememiz.
• Empati yoksunluğu: Kendimizi onların yerine koyup “Acaba ben bu durumda olsam ne hissederdim?” diye sormamamız.
• Plansızlık ve denetim eksikliği: Yapılar ve şehirler planlanırken engelli bireylerin ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulmaması veya bu konuda çıkarılan yasaların yeterince uygulanmaması.
• Toplumsal alışkanlıklar: Örneğin, engelli park yerine park etmenin yanlış olduğunu bile bile bunu yapan insanlar olması.

Aslında, Sibel Aydın’ın dediği gibi, bu engelleri insanlar yaratıyor.

Adım 4: Problem ne zaman ortaya çıkmaktadır?

Bu problem, engelli bir bireyin evinden çıkıp sosyal hayata katılmaya çalıştığı her an ve her yerde ortaya çıkabilir. Okula giderken, bir markete girerken, otobüse binerken, hatta bir arkadaşıyla buluşmak için kafeye giderken bile bu engellerle karşılaşabilirler. Yani, bu durum, engelli bireylerin bağımsızca ve eşit bir şekilde yaşama haklarını kullanmak istedikleri her zaman karşılarına çıkıyor.

Adım 5: Problem kişileri nasıl etkilemektedir?

Bu bariyerler, engelli bireyleri çok yönlü etkiliyor:

• Fiziksel olarak: Bir yere ulaşmalarını, hareket etmelerini zorlaştırıyor, hatta imkansız hale getirebiliyor.
• Psikolojik olarak: Kendilerini dışlanmış, yalnız ve değersiz hissetmelerine neden olabiliyor. Topluma karışma isteklerini kırabiliyor.
• Sosyal olarak: Okula gitmelerini, iş bulmalarını, arkadaş edinmelerini, kısacası toplumsal hayata tam olarak katılmalarını engelliyor. Bu da fırsat eşitsizliğine yol açıyor.

Yani, bu durum onların yaşam kalitelerini düşürüyor ve potansiyellerini tam olarak ortaya koymalarına engel oluyor.

Adım 6: Problemi kimler, nasıl (hangi yollarla) çözebilir?

Bu problemi çözmek için hepimize görev düşüyor çocuklar.

• Devlet ve Belediyeler: Yasalar çıkararak, bu yasaların uygulanmasını denetleyerek, şehirleri ve binaları engelli erişimine uygun hale getirerek (rampalar, asansörler, özel tuvaletler, işaretlemeler) çözebilirler.
• Mimarlar ve Şehir Plancıları: Yeni binaları ve şehir düzenlemelerini yaparken baştan engelli bireyleri düşünerek, erişilebilir tasarımlar yaparak bu sorunu büyük ölçüde ortadan kaldırabilirler.
• Okullar ve Eğitim Kurumları: Çocuklara küçük yaşlardan itibaren empati, farkındalık ve engelli hakları konusunda eğitim vererek toplumsal bilinci artırabilirler.
• Vatandaşlar (yani bizler): Engelli park yerlerine park etmeyerek, engelli rampalarının önüne eşya koymayarak, engelli birine ihtiyaç duyduğunda yardım ederek, kısacası daha duyarlı ve bilinçli davranarak bu sorunun çözümüne katkıda bulunabiliriz.

Çözüm yolları: Eğitim, yasal düzenlemelerin uygulanması, fiziksel altyapının iyileştirilmesi ve toplumsal duyarlılık.

Adım 7: Bu çözüm yollarından en uygunu hangisidir?

Aslında bu çözüm yollarının hepsi birbiriyle bağlantılı ve hepsi de çok önemli. Ama bence en uygunu, tüm bu yolları bir arada ve eş zamanlı olarak uygulamaktır. Çünkü sadece fiziksel engelleri kaldırmak yetmez, insanların zihnindeki önyargıları da kaldırmamız gerekir. Bu yüzden, eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla başlayıp, yasal düzenlemelerle destekleyip, fiziksel altyapıyı da buna uygun hale getirmek en doğru ve kalıcı çözüm yoludur.

c. Önerdiğiniz çözüm yolunu açıkladığınız ve bu çözümün işe koşulduğunu varsayarak çözümünüzü değerlendirdiğiniz bir konuşma yapınız.

Sevgili öğrencilerim, az önce bahsettiğimiz gibi, en uygun çözüm yolunun kapsamlı bir “Erişilebilir Toplum Projesi” olduğunu düşünüyorum. Şimdi bu projenin nasıl işleyeceğini ve sonuçlarını hayal edelim:

Adım 1: Çözüm Yolumuzu Açıklayalım

Benim önerdiğim çözüm yolu, üç ana başlık altında toplanabilir:

1. Kapsamlı Eğitim ve Farkındalık Kampanyaları:
   • Okullarda, tıpkı Sibel Aydın’ın hikayesini konuştuğumuz gibi, engelli hakları, empati ve erişilebilirlik konularında düzenli dersler ve etkinlikler yaparız.
   • Televizyon, radyo ve sosyal medyada, engelli bireylerin başarı hikayelerini anlatan, onların günlük hayattaki zorluklarını gösteren kısa filmler, kamu spotları yayınlarız. Böylece herkesin farkındalığı artar.
   • Sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği yaparak, engelli bireylerin kendi deneyimlerini anlattığı seminerler düzenleriz.
2. Yasal Düzenlemelerin Titizlikle Uygulanması ve Denetlenmesi:
   • Engelli erişimiyle ilgili mevcut yasaları daha sıkı denetleriz. Mesela, yeni yapılan her binanın, her kaldırımın, her toplu taşıma aracının kesinlikle erişilebilir standartlara uygun olup olmadığını kontrol ederiz.
   • Engelli park yerlerine park edenlere, engelli rampalarını kapatanlara karşı caydırıcı cezalar uygularız ve bu cezaların takibini yaparız.
3. Fiziksel Altyapının Tamamen İyileştirilmesi:
   • Tüm kamu binalarına (okullar, hastaneler, belediyeler vb.) rampalar ve engelli dostu tuvaletler yaparız.
   • Toplu taşıma araçlarını (otobüsler, tramvaylar, metrolar) tekerlekli sandalyeyle erişilebilir hale getiririz.
   • Kaldırımları engelli bireylerin rahatça kullanabileceği şekilde yeniden düzenleriz, tümsekleri kaldırır, rampaları ekleriz.
   • Parklar ve rekreasyon alanlarını engelli bireylerin de keyifle kullanabileceği şekilde tasarlarız.

Bu üç adımı birlikte atarak, engelli bireylerin hayatını kolaylaştırmayı ve onları topluma tam olarak dahil etmeyi hedefleriz.

Adım 2: Çözümümüzün İşe Koşulduğunu Varsayarak Değerlendirme

Şimdi hayal edelim ki, bu “Erişilebilir Toplum Projesi” hayata geçirildi ve uygulamaya başlandı. Neler değişirdi dersiniz?

Olumlu Etkileri:

• Engelli Bireyler İçin: Sibel Aydın gibi insanlar, dışarı çıktıklarında artık “park yerim dolu mu?”, “lavabo kilitli mi?” ya da “bu tümsekten nasıl geçeceğim?” gibi endişeler taşımazlar. Okula gitmek, işe başlamak, arkadaşlarıyla buluşmak veya bir etkinliğe katılmak onlar için çok daha kolay hale gelir. Kendilerini toplumun değerli bir parçası olarak hissederler, özgüvenleri artar ve bağımsızlıklarını kazanırlar. Bu da onların yeteneklerini ve potansiyellerini tam olarak ortaya koymalarını sağlar.

• Toplum İçin: Toplum olarak daha anlayışlı, daha hoşgörülü ve daha adil bir hale geliriz. Engelli bireylerin topluma katılımıyla farklı bakış açıları kazanırız, empati yeteneğimiz gelişir. Bu sayede, hep birlikte daha zengin ve güçlü bir toplum inşa etmiş oluruz. Ayrıca, yapılan düzenlemeler sadece engelli bireylerin değil, yaşlıların, bebek arabası kullanan ebeveynlerin de hayatını kolaylaştırır. Yani, herkes için daha iyi bir yaşam alanı yaratmış oluruz.

Olası Zorluklar:

• Elbette böyle büyük bir projenin bazı zorlukları da olabilir. Örneğin, ilk başta ciddi bir maliyet gerektirebilir. Ama unutmayalım ki, bu bir yatırım. İnsanların hayatına yapılan en değerli yatırımdır.

• Bir de toplumsal alışkanlıkları değiştirmek zaman alabilir. İnsanların farkındalığı artsa bile, bazı eski alışkanlıklardan vazgeçmeleri biraz çaba gerektirebilir. Ancak sürekli eğitim ve denetimle bu da aşılır.

Sonuç:

Tüm bu değerlendirmeler sonucunda, benim önerdiğim bu “Erişilebilir Toplum Projesi”nin, başta Sibel Aydın gibi engelli bireyler olmak üzere, tüm toplum için çok başarılı ve sürdürülebilir bir çözüm olacağına inanıyorum. Çünkü bu proje, sadece fiziksel engelleri değil, zihinlerdeki engelleri de ortadan kaldırarak, herkesin eşit ve mutlu yaşadığı bir dünya hayalini gerçeğe dönüştürürdü. Unutmayalım ki, asıl engel, kalplerimizdeki ve zihinlerimizdeki engellerdir. Onları kaldırdığımızda, hiçbir şey bize engel olamaz!