Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 6. sınıf Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğin görseldeki soruları anladım. Bu etkinlik, izlediğimiz bir içerikten yola çıkarak olayları sıralama, konuyu belirleme ve olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini kurma becerimizi geliştirmek için harika bir çalışma.
Görselde “izlediğiniz içerikten hareketle aşağıdaki formu doldurunuz” denilmiş. Ama bize bir içerik verilmediği için, seninle birlikte hayali bir içerik belirleyip o içeriğe göre bu formu dolduralım mı? “LİDER RUHLAR” başlığı ve alttaki “olmasaydı, Jale İnan” ipucu bana çok değerli bir Türk arkeoloğu olan Jale İnan’ın hayatını anlatan bir içerik izlediğimizi düşündürdü. Hadi, Jale İnan’ın hayatını anlatan bir belgesel izlediğimizi varsayarak bu formu dolduralım!
Şimdi soruları tek tek inceleyelim ve adım adım çözelim:
Konu:
Herhangi bir içeriği izlerken veya okurken ilk yapmamız gereken şey, o içeriğin ne hakkında olduğunu anlamaktır. Yani konuyu bulmaktır. Jale İnan’ın hayatını anlatan bir içerik izlediğimize göre konumuz ne olurdu?
Çözüm:
Jale İnan’ın hayatı, arkeolojiye katkıları ve eser kaçakçılığına karşı verdiği mücadeleler.
Öncelik-sonralık belirten kelime/kelime grupları:
Olayları veya durumları sıralarken, hangi olayın önce, hangisinin sonra olduğunu belirtmek için bazı kelimeler kullanırız. Bunlara “öncelik-sonralık belirten kelimeler” diyoruz. Mesela yemek tariflerinde “önce soğanları doğrayın, sonra tencereye atın, ardından salçayı ekleyin” gibi ifadeler görürüz. Jale İnan’ın hayatındaki olayları anlatırken de bu tür kelimeler kullanırız.
Çözüm:
- önce
- sonra
- ilk olarak
- daha sonra
- ardından
- en sonunda
Zaman çizelgesi:
Zaman çizelgesi, bir olaylar dizisini kronolojik sıraya göre yani oluş sırasına göre düzenlememizi sağlar. Jale İnan’ın hayatındaki önemli olayları dört adıma ayıralım:
Çözüm:
1. Adım:
Jale İnan’ın doğumu ve arkeoloji eğitimi almak için Almanya’ya gitmesi.
2. Adım:
Eğitimini tamamlayıp Türkiye’ye dönmesi ve İstanbul Üniversitesi’nde göreve başlayarak ilk kazı çalışmalarına katılması.
3. Adım:
Kendi başkanlığında Perge ve Side antik kentlerinde yaptığı kazılarla birçok önemli eseri gün yüzüne çıkarması.
4. Adım:
Yurt dışına kaçırılan tarihi eserlerin Türkiye’ye iadesi için büyük mücadeleler vermesi ve Türk arkeolojisine kalıcı bir miras bırakması.
Adımların birbiriyle ilişkisi:
Hayatta her şey birbiriyle bağlantılıdır, değil mi? Bir şeyin olması başka bir şeyin sonucudur ya da başka bir şeyin olmasına engel olabilir. Burada da Jale İnan’ın hayatındaki adımlar arasındaki neden-sonuç ilişkisini kuracağız. Yani “eğer bu olmasaydı, şu da olmazdı” gibi düşüneceğiz.
Çözüm:
1. adımdaki iyi bir eğitim alması olmasaydı, Jale İnan ünlü bir arkeolog olamazdı.
2. adımdaki Türkiye’ye dönüp arkeolog olarak çalışmaya başlaması olmasaydı, Türk topraklarındaki birçok antik eser keşfedilemezdi.
3. adımdaki Perge ve Side’deki büyük kazıları olmasaydı, Jale İnan bu antik kentlerin sırlarını ortaya çıkaramazdı.
Umarım bu açıklamalarla Jale İnan’ın hayatını ve bu tür etkinlikleri nasıl çözmen gerektiğini daha iyi anlamışsındır. Unutma, her okuduğun ya da izlediğin şeyde bir konu, bir sıralama ve olaylar arasında bir bağlantı vardır. Önemli olan bunları dikkatlice fark etmektir. Aferin sana!