6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 155
Merhaba sevgili öğrencim! Bugün harika bir okuma parçası ve onunla ilgili sorular çözeceğiz. Bu metinde ülkemizin yetiştirdiği birbirinden değerli üç bilim insanını tanıyacağız. Onların başarılarına ve ne gibi özelliklere sahip olduklarına bakacağız. Hazır mısın? O zaman başlayalım!
Önce metinleri dikkatlice okuyalım:
İhsan Ketin, 1914 – 1995 yılları arasında yaşamış Türk jeolog. 1948 yılında Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın varlığını ortaya koyduğu bir makale yayımladı. Bu keşfi kendisine, alanında çok önemli bir araştırma ödülü olan Gustav Steinmann (Gustav Siteyinmen) Madalyası’nı getirdi.
Canan Dağdeviren, 1985’te doğmuş Türk fizik mühendisi. İnsan iç organlarının hareketlerini elektrik enerjisine dönüştürülebilen ve bu biçimde şarj olabilen aygıtlar üzerinde çalışıyor. Buluşları arasında, pilsiz çalışan giyilebilir kalp çipi de yer alıyor. Dağdeviren, Harvard (Harvırd) Üniversitesinin Genç Akademi üyeliğine seçilen ilk Türk bilim insanı.
Feryal Özel, 1975’te doğmuş Türk astrofizikçi. 2001 yılından beri Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesinde (NASA) çalışıyor. Kara delikler ve nötron yıldızları araştırma alanlarından bazıları. 2019’da gezegenimizden milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki bir kara deliği ilk kez görüntülemeyi başaran ekipte yer aldı.
Şimdi soruları çözmeye geçelim!
a. Aşağıdaki tanımların hangi kelime/kelime gruplarına ait olduğunu tahmin ediniz. Bu kelime/kelime gruplarının yer aldığı metinlerde hangi kişilere ait bilgiler yer alıyorsa yay ayraç içine o kişinin soy ismini yazınız.
Sevgili öğrencim, bu soruda bize bazı tanımlar verilmiş. Bizden istenen, bu tanımların hangi bilim alanıyla veya hangi bilim insanının çalışmalarıyla ilgili olduğunu bulmak ve o bilim insanının soy ismini yazmak. Metinleri dikkatlice okuduğumuzda, her bir bilim insanının uzmanlık alanını ve yaptığı çalışmaları anlamıştık. Şimdi tanımlara tek tek bakalım:
Adım 1: İlk tanımı okuyalım ve metinlerle eşleştirelim.
( Özel ) Işığın uzayda bir yılda aldığı yol.
Açıklama: Bu tanım, “ışık yılı” kavramına işaret ediyor. Metinlere baktığımızda, Feryal Özel’in metninde “milyonlarca ışık yılı uzaklıktaki bir kara deliği” ifadesi geçiyor. Demek ki bu tanım Feryal Özel ile ilgili.
Adım 2: İkinci tanımı okuyalım ve metinlerle eşleştirelim.
( Dağdeviren ) Yarı iletken malzemelerle tasarlanmış bir levha üzerine yerleştirilen elektronik devreler grubu.
Açıklama: Bu tanım, genellikle “çip” veya “elektronik devre” olarak bildiğimiz şeyleri anlatıyor. Canan Dağdeviren’in metninde “pilsiz çalışan giyilebilir kalp çipi” ifadesi vardı, değil mi? Çipler de yarı iletken malzemelerden yapılır. Bu yüzden bu tanım Canan Dağdeviren’e ait.
Adım 3: Üçüncü tanımı okuyalım ve metinlerle eşleştirelim.
( Ketin ) Kayaç kütlelerinin bir kırılma düzlemi boyunca yerlerinden kayması, kırık.
Açıklama: Bu tanım, jeolojideki “fay” ya da “fay hattı” kavramını açıklıyor. İhsan Ketin’in metninde “Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın varlığını ortaya koyduğu” bilgisi yer alıyordu. Kendisi de jeologdu. O zaman bu tanım İhsan Ketin ile ilgili.
Adım 4: Dördüncü tanımı okuyalım ve metinlerle eşleştirelim.
( Ketin ) Yer yuvarlağının yapısını ve zaman içindeki değişimini inceleyen bilim insanı.
Açıklama: Bu tanım direkt olarak bir “jeolog”un ne iş yaptığını anlatıyor. İhsan Ketin’in metninde onun “Türk jeolog” olduğu açıkça belirtilmişti. O yüzden buraya da İhsan Ketin’in soy ismini yazıyoruz.
Adım 5: Beşinci tanımı okuyalım ve metinlerle eşleştirelim.
( Özel ) Yaşamlarını tamamlayan yıldızlardan arta kalan çok yoğun gök cisimleri.
Açıklama: “Kara delikler” ve “nötron yıldızları” bu tanıma uyan gök cisimleridir. Feryal Özel’in metninde “Kara delikler ve nötron yıldızları araştırma alanlarından bazıları” deniyordu. Bu tanım da Feryal Özel ile ilgili.
Adım 6: Altıncı tanımı okuyalım ve metinlerle eşleştirelim.
( Dağdeviren ) Elektrik enerjisi yükleme işlemi.
Açıklama: Bu tanım, bir şeyi “şarj etme” anlamına geliyor. Canan Dağdeviren’in metninde “elektrik enerjisine dönüştürülebilen ve bu biçimde şarj olabilen aygıtlar” üzerinde çalıştığı yazıyordu. Bu da Canan Dağdeviren’in çalışmalarıyla ilgili.
b. Metinde sözü edilen kişilerin ortak kişilik özellikleri neler olabilir? Üçünü yazınız.
Şimdi de bu üç değerli bilim insanının ortak özelliklerini düşünelim. Ne dersin, bir bilim insanı olmak için ne gibi özelliklere sahip olmak gerekir? İhsan Ketin’in bir fay hattını keşfetmesi, Canan Dağdeviren’in yeni bir kalp çipi icat etmesi, Feryal Özel’in NASA’da çalışıp kara deliği görüntüleyen ekipte yer alması… Bunlar sıradan işler değil, değil mi?
Adım 1: Bu kişilerin hayat hikayelerinden ve başarılarından yola çıkarak ortak özelliklerini düşünelim.
Bu bilim insanları, dünyada önemli keşifler yapmış, yeni teknolojiler geliştirmiş ve bilime büyük katkılar sağlamış kişiler. Bu tür başarılar elde etmek için belli başlı özelliklere sahip olmak gerekir.
Adım 2: Çıkarım yaparak üç ortak özellik belirleyelim.
Bu üç bilim insanının ortak özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
- Meraklı: Onlar, dünyayı, uzayı, insan vücudunu anlamak için sürekli soru soran, araştıran kişiler. Merak, bilimin ilk adımıdır.
- Azimli / Kararlı: Büyük keşifler yapmak, yeni şeyler icat etmek kolay değildir. Birçok deneme, yanılma ve uzun çalışmalar gerektirir. Bu yüzden asla pes etmeyen, hedeflerine ulaşmak için kararlılıkla çalışan kişilerdir.
- Başarılı: Yaptıkları işlerle hem kendi ülkemizin hem de dünya biliminin gelişimine katkıda bulunmuşlar. Bu da onların ne kadar başarılı olduklarını gösteriyor.
Umarım bu açıklamalar senin için anlaşılır olmuştur. Bilim insanlarımızın hayatlarından ilham alarak sen de meraklı, azimli ve başarılı bir öğrenci olabilirsin! Tebrikler, harika bir iş çıkardın!